काठमाडौं । सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालयले नेपालमा दर्ता सूचीकरण नभएका फेसबुकसहितका सामाजिक सञ्जाललाई आजैबाट बन्द गर्ने निर्णय गरेको छ ।
यस्तो निर्णयसँगै नेपालमा सूचीकरण भएका ५ वटाबाहेकका सामाजिक सञ्जाल बन्द हुनेछन् । तर ती सूचीकरणमा आउनासाथ सञ्चालन हुने छन् ।
नेपालमा विशेषगरि फेसबुक, इन्स्टा र ह्वाट्सएप प्रयोगकर्ताहरुको संख्या उल्लेख्य रहेको छ । तर, सरकारी दायरमा नआएकाले यी सामाजिक सञ्जालहरू बन्द हुने छन् ।
सामाजिक सञ्जाल बन्द हुने भएसँगै अहिले यसैमा नेपाली समाज बहसमा छ ।
सामाजिक सञ्जाल बन्द हुँदा प्रयोगकर्ताले भीपीएनहरू चलाउने र त्यसले जोमिख निम्त्याउने हुन सक्नेतर्फ भने सचेत हुन आवश्यक छ । नि:शुल्क भीपीएनहरू असुरक्षित हुँदा साइबर जोखिम उच्च हुन सक्छ।
सामाजिक सञ्जाल बन्द हुँदा पर्ने प्रभाव
नेपालमा सामाजिक सञ्जालहरू बन्द हुँदा भने त्यसले विभिन्न तहमा असर पुर्याउन सक्छ ।
१. सूचना र समाचार पहुँचमा असर
मानिसहरूले दैनिक समाचार, सरकारी सूचना, शिक्षा र स्वास्थ्यसम्बन्धी जानकारी सजिलै पाउँदैनन् ।
विशेष गरी ग्रामीण वा पहुँच कम भएका क्षेत्रमा सूचना वितरणमा ठूलो बाधा आउँछ।
२. व्यवसाय र आर्थिक प्रभाव
ई-कमर्स, डिजिटल मार्केटिङ र सामाजिक सञ्जालमा आधारित व्यापार प्रभावित हुन्छ ।
स्टार्टअप, स्वतन्त्र लेखक/कलाकार र साना व्यवसायहरूले आम्दानी गुमाउन सक्छन् ।
३. शिक्षा र अध्ययनमा असर
विद्यार्थी र शिक्षकहरूले अनलाइन कक्षा, भिडियो ट्युटोरियल र ग्रुप डिस्कसनमा पहुँच गुमाउँछन् ।
परीक्षा तयारी, अनुसन्धान र स्रोत सामग्री प्राप्त गर्न समस्या आउँछ।
४. सामाजिक र मानसिक प्रभाव
मानिसहरूको सामाजिक बन्धनमा कमी आउँछ । कतिपयको परिवार र साथीहरूसँग सम्बन्ध कमजोरो हुन सक्छ । धेरै आफन्त विदेशमा हुँदा उनीहरूसँग कुराकानी गर्ने माध्यममा अवरोध हुन सक्छ ।
विशेष गरी युवाहरूमा मानसिक तनाव बढ्न सक्छ किनभने सामाजिक सञ्जाल मुख्य सञ्चार माध्यम बनेको छ ।
५. राजनीतिक र कानुनी असर
नागरिकहरूले सरकारको निर्णय, विरोध वा समर्थन व्यक्त गर्न पाउने माध्यम बन्द हुन्छ।
लोकतान्त्रिक अभिव्यक्ति र प्रेस स्वतन्त्रतामा बाधा पर्न सक्छ।
६. विदेशीसँगको सम्बन्ध र सूचना आदान–प्रदान
अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चार, व्यवसाय र सामाजिक सम्बन्धमा असर पर्न सक्छ।
विदेशमा रहेका नेपालीले आफ्ना परिवार वा देशका समाचारको पहुँच गुमाउन सक्छन् ।
सामाजिक सञ्जाल बन्द हुँदा केही सकारात्मक पाटो पनि छन्
१. मानसिक स्वास्थ्यमा सुधार
अत्यधिक सामाजिक सञ्जाल प्रयोगले तनाव, चिन्ता र नकारात्मक भावनाहरू बढाउन सक्छ । बन्द हुँदा मानिसहरू प्रत्यक्ष जीवनमा ध्यान दिन सक्छन् र मानसिक शान्ति बढ्न सक्छ।
२. समयको सदुपयोग
सामाजिक सञ्जालमा समय खर्च कम भएपछि पढाइ, काम, सिर्जना वा परिवारसँग समय बिताउन बढी समय मिल्छ ।
३. फेक समाचार र अफवाह कम हुने सम्भावना
गलत सूचना, अफवाह र हल्ला फैलिन कम हुन सक्छ । राष्ट्रिय सुरक्षासम्बन्धी संवेदनशील जानकारी अनियन्त्रित रूपमा फैलिनबाट रोक्न सकिन्छ।
४. सामाजिक हिंसा र विवाद कम हुन सक्छ
अनलाइन ट्रोलिङ, विवाद, दुर्व्यवहार र साइबर धम्की घट्न सक्छ।
५. सुरक्षा र गोपनीयता
व्यक्तिगत डाटा वा गोपनीय जानकारी अनाधिकृत प्रयोगबाट सुरक्षित रहन सक्छ ।
प्रतिक्रिया