एआईबाट सही उत्तर आएन ? यसरी गर्नुस् प्रश्न

काठमाडौं । आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई) को प्रयोग केवल कुराकानीमा मात्र सीमित नभई अब व्यावसायिक काम, कोडिङ र रचनात्मक लेखनको अनिवार्य हिस्सा बनिसकेको छ । तर एआईबाट गुणस्तरीय नतिजा निकाल्न ‘सोध्ने शैली’ अर्थात् ‘प्रम्प्ट इन्जिनियरिङ’ बारे जानकारी हुन आवश्यक छ।

प्रविधिको क्षेत्रमा अहिले एउटा भनाइ निकै प्रचलित छ- ‘एआईले मानिसलाई विस्थापित गर्दैन, तर एआई चलाउन जान्ने मानिसले एआई चलाउन नजान्नेलाई पक्कै विस्थापित गर्नेछ।’ च्याटजीपीटी, जेमिनाई र मिडजर्नी जस्ता एआई औजारहरू हाम्रो जीवनको अभिन्न हिस्सा बनिसकेका बेला यी शक्तिशाली मेसिनहरूलाई सही निर्देशन दिनु नै आजको मुख्य सीप हो।

एआईबाट उत्कृष्ट नतिजा निकाल्न अपनाउनुपर्ने तरिकाहरू:

१. स्पष्ट भूमिका दिनुहोस्:
एआईलाई एउटा सामान्य सफ्टवेयरको रूपमा मात्र प्रश्न नगर्नुहोस्, उसलाई एउटा ‘विज्ञ’ को भूमिका दिनुहोस्।

व्यवसायीका लागि: ‘तिमी एउटा बिजनेस स्ट्रयाटेजिस्ट हौ, मेरो नयाँ जुत्ता पसलको लागि मार्केटिङ योजना बनाइदेऊ।’
विद्यार्थीका लागि: ‘तिमी एउटा प्रोफेसर हौ, मलाई अर्थशास्त्रको माग र आपूर्तिको नियम बुझाइदेऊ।’

२. ‘स्टेप बाई स्टेप’ (चरणबद्ध) निर्देशन:

ओपन एआई र गुगलका विशेषज्ञहरूका अनुसार, यदि तपाईँले निर्देशनको अन्त्यमा ‘यसलाई चरणबद्ध रूपमा सोच र उत्तर देऊ’ भन्नुभयो भने एआईले तर्कपूर्ण र सही उत्तर दिने सम्भावना ८०% ले बढ्छ। यसलाई ‘चेन अफ थट’ भनिन्छ, जसले जटिल समस्या सुल्झाउन मद्दत गर्छ।

३. सन्दर्भ र सीमा तोक्नुहोस्:

एआईलाई जति धेरै विवरण दिनुहुन्छ, नतिजा त्यति नै सटिक आउँछ। तपाईँ को हुनुहुन्छ र कस्तो नतिजा चाहियो भन्ने खुलाउनुहोस्।

कमजोर प्रश्न: ‘मलाई एउटा निबन्ध लेखिदेऊ।’
उत्कृष्ट प्रश्न: ‘म कक्षा १० को विद्यार्थी हुँ, मलाई ‘डिजिटल नेपाल’ का चुनौतीबारे ५०० शब्दको निबन्ध बुँदागत रूपमा लेखिदेऊ।’

४. ‘शून्य’ बाट सुरु नगर्नुहोस्:

ओपन एआईको सुझाव छ– ‘सम्बन्धित टेक्स्ट वा फाइल एआईलाई दिनुहोस् र त्यसैको आधारमा मात्र उत्तर माग्नुहोस्।’ यसले एआईले आफ्नै मनगढन्ते कुरा लेख्ने जोखिम घटाउँछ।

५. नमुना दिनुहोस्:

एआईलाई तपाईँले खोजेको शैली बुझाउन १–२ वटा उदाहरण दिनुहोस्। जस्तै: ‘मलाई यस्तो शैलीमा रिभ्यु लेखिदेऊ- ‘उत्पादन राम्रो छ, डेलिभरी छिटो भयो।’ अब यस्तै अरू ३ वटा लेख।’

६. ठूला कार्यलाई साना टुक्रामा विभाजन गर्नुहोस्:

माइक्रोसफ्टको सुझाव अनुसार, जटिल कामलाई एकैपटक सोध्नुभन्दा साना-साना ‘सब-टास्क’ मा बाँडेर सोध्दा एआईले बढी सटिक परिणाम दिन्छ।

क्षेत्रगत प्रयोगका लागि प्रम्प्ट टिप्स:

प्रोग्रामिङ: ‘पाइथनमा यस्तो कोड लेख जसले एक्सेल फाइल पढोस्। कोडको प्रत्येक लाइनमा व्याख्या पनि राख।’
मार्केटिङ: ‘मेरो बेकरीका लागि इन्स्टाग्राममा ५ वटा रमाइलो र अनौपचारिक क्याप्सन लेखिदेऊ।’

डिजाइन: ‘सूर्यास्तको उज्यालोमा किताब पढिरहेकी युवतीको फोटोरियालिस्टिक र ८-के गुणस्तरको चित्र बनाऊ।’

सावधानी र विश्वसनीयता:

एआईको आफ्नै सीमा हुन्छ। हरेक एआईको एउटा ‘नलेज कट-अफ’ समय हुन्छ, त्यसैले ताजा विषयमा सोध्दा ब्राउजिङ फिचर सक्रिय छ कि छैन चेक गर्नुहोस्। माइक्रोसफ्ट र गुगल जस्ता कम्पनीहरूले स्वास्थ्य, कानुनी र आर्थिक मामिलामा एआईको उत्तरलाई आधिकारिक स्रोतसँग ‘क्रस-चेक’ गर्न सुझाव दिन्छन् ।

वर्ल्ड इकोनोमिक फोरमको एक रिपोर्ट अनुसार, आगामी केही वर्षमा ‘प्रम्प्ट इन्जिनियर’ को माग विश्वबजारमा उच्च हुनेछ। एआई एउटा ऐना जस्तै हो, तपाईँले जस्तो प्रश्न सोध्नुहुन्छ, उसले त्यस्तै उत्तर दिन्छ। सही प्रश्न सोध्ने बानीले तपाईँको ८ घण्टाको कामलाई ८ मिनेटमा झार्न सक्छ । त्यसैले प्रविधिसँग डराउनु भन्दा यसलाई सही निर्देशन दिएर काम लिन सक्नु नै आजको बुद्धिमानी हो ।