एजेन्सी । अमेरिकाको ट्रम्प प्रशासनले देशको विश्वव्यापी आर्थिक शक्ति विस्तार गर्न दशकौंपछिको सबैभन्दा सचेत प्रयास सुरु गरेको जर्जटाउन ल स्कूलका भिजिटिङ स्कलर पिटर ह्यारेलले दाबी गरेका छन् ।
अमेरिकी आर्थिक प्रभुत्वका लागि प्रशासनको यो अभियान नराम्रोसँग असफल हुन पनि सक्छ तर यो एजेन्डा निस्सन्देह महत्त्वाकांक्षी रहेको उनको दाबी छ ।
ह्यारलका अनुसार, ऐतिहासिक रूपमा अमेरिकाले आफ्नो आर्थिक शक्ति स्वाभाविक रूपमा (बलियो आर्थिक प्रदर्शन, प्राविधिक आविष्कार आदि) र योजनाबद्ध रूपमा विस्तार गर्दै आएको छ ।
दोस्रो विश्वयुद्धपछिको अवधिमा नीति निर्माताहरूले अन्तर्राष्ट्रिय आर्थिक संस्थाहरूलाई प्रवर्धन गरे । हेनरी किसिन्जरले तेलको मूल्य डलरमा राख्न साउदीहरूसँग चर्चित सम्झौता गरे । केन्द्रीय बैंक फेडले युरोडलरलाई प्रवर्धन गर्यो जसले डलरको प्रभुत्व स्थापित गर्न मद्दत गरेको छ ।
अमेरिकी स्वाभाविक क्षमता र सरकारी नीतिले अमेरिकी प्रभुत्व बढाउन मिलेर काम गर्ने गरेका छन् । उदाहरणका लागि, सन् १९९० र २००० को दशकमा अमेरिकी कम्पनीहरूले धेरै प्रविधिहरूमा अग्रता हासिल गरे र सरकारी नीति निर्माताहरूले अमेरिकी प्रविधिको विश्वव्यापी उदयलाई सीमित गर्न सक्ने विदेशी सरकारका कदमहरूका विरुद्ध कडा कदम चाले ।
सेप्टेम्बर ११ पछिको २० वर्षको अवधिमा अमेरिकाले विश्वव्यापी आर्थिक अन्तरनिर्भरतालाई सचेत रूपमा निर्माण गर्नुभन्दा यसलाई हतियारको रूपमा प्रयोग गर्न बढी शक्ति खर्च गरेको छ । अहिले ट्रम्प प्रशासन अमेरिकी विश्वव्यापी आर्थिक प्रभुत्वलाई पुनर्जीवित गर्न बहुपक्षीय अभियानमा लागेको छ ।
यसलाई जीवाश्म इन्धनमा देख्न सकिन्छ । ट्रम्पले अमेरिकालाई विश्वव्यापी रूपमा प्रभावशाली ऊर्जा आपूर्तिकर्ताको रूपमा स्थापित गर्न खोजिरहेका छन् भने आपूर्ति र मूल्यमा अमेरिकी प्रभावलाई बलियो बनाउन भेनेजुएलाको तेल निर्यातमा नियन्त्रण गरिरहेका छन् ।
यसलाई कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) र प्रविधिमा पनि देख्न सकिन्छ । ट्रम्पले अमेरिकी एआई कम्पनीहरूको वकालत गर्छन् र अमेरिकी प्लेटफर्महरूलाई नियमन गर्ने विदेशी प्रयासहरूलाई रोक्न खोज्छन् । डलरको परम्परागत भूमिका केही दबाबमा रहेको विश्वमा प्रशासनले क्रिप्टोकरेन्सीलाई आफ्नो वित्तीय प्रभुत्व कायम राख्ने उपकरणको रूपमा हेरेको छ ।
ट्रम्पले अमेरिकी आर्थिक प्रभुत्वलाई बलियो बनाउन व्यापार सम्झौताहरूको पनि प्रयोग गरिरहेका छन् । पाँचवटा पूरा भएका सम्झौताका दस्तावेजहरू छन् जसमा अमेरिकी अधिकारहरूको उल्लेखनीय सूची समावेश छ : रणनीतिक सम्पत्तिहरू प्राप्त गर्ने अधिकार (जस्तै अमेरिकी लगानीमा रहेका प्रतिबन्धहरू हटाउने), व्यापार साझेदारहरूलाई चिनियाँ उत्पादनहरूमा रोक लगाउन माग गर्ने अधिकार, अमेरिकी प्रतिबन्ध र निर्यात नियन्त्रणहरूको विदेशी पालना, चिनियाँ प्रविधिमा सीमा र अमेरिकी प्रविधिको नियमनमा सीमा इत्यादि ।
यी दस्तावेजहरू व्यापारका बारेमा जति छन्, अमेरिकी शक्तिलाई स्थापित गर्ने बारेमा पनि उत्तिकै छन् ।
ट्रम्प सफल हुनेछन् वा नराम्रोसँग असफल हुनेछन् भन्ने कुरा अनुत्तरित प्रश्न हो । ग्रीनल्यान्ड जस्ता क्षेत्रीय मुद्दाहरूमा उनको आक्रामक अडानले विश्वव्यापी विरोध सिर्जना गरिरहेको छ र विशेषगरी युरोपका परम्परागत सहयोगीहरूलाई आर्थिक सार्वभौमसत्तातर्फ धकेलिरहेको छ ।
अमेरिकासँग थप निर्भर रहनका लागि सहयोगीहरूलाई दिइएको अमेरिकी दबाब र सहयोगीहरूको आफ्नै सुरक्षा खोज्ने चाहना बीचको सन्तुलन कहाँ पुगेर टुंगिन्छ भन्ने कुरा स्पष्ट छैन (यो सम्भवतः देश अनुसार फरक हुनेछ) ।
ट्रम्पले ऊर्जा प्रभुत्वका लागि आणविक ऊर्जा बाहेक अन्य स्वच्छ ऊर्जामा कम लगानी गरिरहेका छन् । यसले काम गरे पनि नगरे पनि अध्ययनका लागि यो एक रोचक रणनीति हो ।
प्रतिक्रिया