अमेरिकाका प्रविधि कम्पनीहरूको सेयरमा पहिरो, के हो कारण ?

एजेन्सी । अमेजन, माइक्रोसफ्ट, गुगल र मेटाले सन् २०२६ मा कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) मा संयुक्त रूपमा ६६० अर्ब डलर खर्च गर्ने योजना घोषणा गरेपछि अमेरिकी प्रविधि कम्पनीका सेयरहरू तीव्र रूपमा ओरालो लागेका छन् ।

लगानीकर्ताहरूलाई यी कम्पनीहरूको पुँजीगत खर्च एआईबाट हुने आम्दानी क्षमताभन्दा बढी हुन सक्ने चिन्ता छ ।

अमेजन, गुगल र माइक्रोसफ्टले गत साता त्रैमासिक नतिजा सार्वजनिक गरेयता संयुक्त रूपमा करिब ९०० अर्ब डलर बराबरको बजार मूल्य गुमाइसकेका छन् । यी कम्पनीहरूको खर्च योजना इजरायलको कुल गार्हस्थ्य उत्पादन (जीडीपी) भन्दा ठूलो छ र क्लाउड व्यवसायमा देखिएको बलियो वृद्धिलाई समेत ओझेलमा पारेको छ ।

जेफ्रिजका विश्लेषक ब्रेन्ट थिलले शुक्रबार फाइनान्सियल टाइम्ससँग भने, ‘एआई बबलसम्बन्धी डर फेरि बढ्न थालेको छ । लगानीकर्ताहरू प्रविधि क्षेत्रबारे छोटो ‘टाइमआउट’मा छन् र कम्पनीहरूले जे भने पनि मौलिक रूपमा खासै फरक पर्दैन ।’

अमेजनले सन् २०२६ मा पुँजीगत खर्च करिब २०० अर्ब डलर पुग्ने, जुन अपेक्षाभन्दा ५० अर्ब डलर बढी हो, भनेपछि शुक्रबार प्रिमार्केट कारोबारमा यसको सेयर ७.८ प्रतिशतले घट्यो । पछि सेयर मूल्य केही स्थिर भयो ।

प्रमुख कार्यकारी अधिकृत एन्डी ज्यासीले एआई, रोबोटिक्स, चिप्स र उपग्रह परियोजना विस्तारका लागि यो खर्च आवश्यक भएको बताए ।

अल्फाबेटले आगामी वर्ष आफ्नो पुँजीगत खर्च झन्डै दोब्बर बनाउने योजना रहेको बताएको छ, जसको ठूलो हिस्सा क्लाउड र एआई परियोजनामा जानेछ ।

सन् २०२५ मा ४०० अर्ब डलरभन्दा बढी आम्दानी देखाए पनि यसले सेयरमाथि दबाब सिर्जना गरेको छ । माइक्रोसफ्टले ठूला डेटा सेन्टर खर्च सार्वजनिक गरेपछि र आफ्नो ६२५ अर्ब डलर बराबरको भविष्यका क्लाउड सम्झौतामध्ये ४५ प्रतिशत ओपनएआईसँग सम्बन्धित रहेको खुलाएपछि यसको सेयर १८ प्रतिशतले घट्यो ।

मेटाको सेयर एआईद्वारा सञ्चालित विज्ञापन वृद्धिका कारण सुरुमा बढे पनि व्यापक प्रविधि कमजोरीका कारण पछि घट्यो ।

एआई पूर्वाधार खर्च न्यून राख्दै आएको एप्पलले १४४ अर्ब डलरको रेकर्ड त्रैमासिक आम्दानी सार्वजनिक गरेपछि ७.५ प्रतिशतको लाभ हासिल गर्यो । चौथो त्रैमासिकमा यसको पुँजीगत खर्च १७ प्रतिशत घटेर २.४ अर्ब डलरमा झरेको छ ।
ओपनएआई र एनभिडियाबीचको १०० अर्ब डलरको लगानी तथा पूर्वाधार सम्झौता अघि नबढेको पुष्टि भएपछि पनि बजारमा अस्थिरता देखिएको छ ।

एआई खर्चमा आएको तीव्र वृद्धिले सम्भावित वित्तीय बबलको चिन्ता बढाएको छ । ओपनएआईले एनभिडिया, एएमडी र ओराकलसँग १ ट्रिलियन डलरभन्दा बढी मूल्यका कम्प्युटिङ सम्झौता सुरक्षित गरेको छ । एनभिडियाले मात्र सन् २०२४ मा १०० भन्दा बढी एआईसम्बन्धी भेन्चर सम्झौता पूरा गरेको थियो ।

विश्लेषकहरूका अनुसार, लगानीको ठूलो हिस्सा आपसमा नजिक रूपमा जोडिएका थोरै कम्पनीहरूभित्रै घुमिरहेको छ, जसले वास्तविक नाफाभन्दा बढी बजार मूल्य बढाउने सर्कुलर फाइनान्सिङ सिर्जना गरिरहेको छ।

पिडब्लुसीको हालैको सर्वेक्षणअनुसार, अधिकांश प्रमुख कार्यकारी अधिकृतहरूले आफ्ना क म्पनीहरूले एआईबाट अहिलेसम्म ठोस वित्तीय प्रतिफल नदेखेको बताएका छन् । केवल १२ प्रतिशतले मात्र आम्दानी बढेको र लागत घटेको दुवै अनुभव गरेको बताएका छन् ।