बंगलादेशमा चीनको प्रभाव विस्तार भएपछि अमेरिकाले बढायो सक्रियता

एजेन्सी । दक्षिण एसियामा चीनको बढ्दो उपस्थितिलाई लिएर अमेरिका चिन्तित छ र उसले बंगलादेशको आगामी सरकारलाई चिनियाँ सैन्य उपकरणको विकल्पका रूपमा अमेरिकी र मित्रराष्ट्रहरूका रक्षा प्रणाली उपलब्ध गराउने योजना बनाइरहेको छ ।
बंगलादेशका लागि वाशिङटनका राजदूतले रोयटर्सलाई यो जानकारी दिएका हुन् ।

अगस्ट २०२४ मा जेन जी नेतृत्वको विद्रोहले भारतसँग मित्रवत सम्बन्ध भएकी प्रधानमन्त्री शेख हसिनालाई सत्ताच्युत गरेपछि बंगलादेशमा बिहीबार आम निर्वाचन हुँदैछ । त्यसयता उनले नयाँ दिल्लीमा शरण लिइरहेकी छन् जसकारण भारतको उपस्थिति कमजोर हुँदा बंगलादेशमा चीनलाई आफ्नो प्रभाव बढाउने मौका मिलेको छ ।

चीनले हालै भारतको सीमा नजिकै ड्रोन कारखाना बनाउन बंगलादेशसँग रक्षा सम्झौता गरेको छ जसले विदेशी कूटनीतिज्ञहरूलाई चिन्तित बनाएको छ । बंगलादेशले चीनसँग मिलेर संयुक्त रूपमा विकास गरिएको मल्टी–रोल कम्ब्याट एयरक्राफ्ट (बहुउद्देश्यीय लडाकु विमान) जेएफ–१७ थन्डर खरिद गर्न पाकिस्तानसँग पनि वार्ता गरिरहेको छ ।

‘अमेरिका दक्षिण एसियामा बढ्दो चिनियाँ प्रभावप्रति चिन्तित छ र चीनसँगका केही प्रकारका संलग्नताका जोखिमहरूका बारेमा स्पष्ट रूपमा जानकारी गराउन बंगलादेश सरकारसँग मिलेर काम गर्न प्रतिबद्ध छ,’ अमेरिकी राजदूत ब्रेन्ट टी. क्रिस्टेन्सनले मंगलबार एक अन्तर्वार्तामा बताए ।

‘बंगलादेशलाई आफ्नो सैन्य क्षमताका आवश्यकताहरू पूरा गर्न मद्दत पुर्याउन अमेरिकाले अमेरिकी प्रणाली र सहयोगी साझेदारहरूका उपकरणहरूसहित विभिन्न विकल्पहरू प्रस्ताव गर्छ ताकि चिनियाँ प्रणालीहरूको विकल्प उपलब्ध होस्,’ थप विस्तृत विवरण नदिई उनले भने ।

चीनको परराष्ट्र मन्त्रालयले बृहत् रणनीतिक साझेदारका रूपमा चीन र बंगलादेशले राजनीतिक, आर्थिक र सुरक्षा क्षेत्रमा सहयोग गर्दै आएको र यसले दुवै देशलाई फाइदा पुगेको बताएको छ ।

‘हाम्रो पारस्परिक लाभदायी र मैत्रीपूर्ण सहयोग कुनै तेस्रो पक्षका विरुद्ध निर्देशित छैन, न त हामी कुनै तेस्रो पक्षको हस्तक्षेप नै सहनेछौं,’ मन्त्रालयले रोयटर्सलाई दिएको एक विज्ञप्तिमा उल्लेख छ ।

क्रिस्टेन्सनले राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पको प्रशासनले यस क्षेत्रमा स्थिरता कायम राख्न बंगलादेश र भारतबीच राम्रो सम्बन्ध भएको हेर्न चाहने पनि बताए ।

हसिना भागेयता नयाँ दिल्ली र ढाकाबीचको सम्बन्ध निकै बिग्रिएको छ जसले यी दुई छिमेकीबीचको भिसा सेवा र क्रिकेट सम्बन्धलाई नराम्ररी प्रभावित गरेको छ ।

क्रिस्टेन्सनका अनुसार, धेरै अमेरिकी व्यवसायीहरू बंगलादेशमा सम्भावित लगानीको खोजीमा छन् तर उनीहरू आगामी सरकारले सुरुवातमै आफू व्यवसायका लागि खुला रहेको स्पष्ट संकेत दिओस् भन्ने चाहन्छन् ।

‘व्यावसायिक कूटनीति हाम्रा शीर्ष प्राथमिकताहरूमध्ये एक हो र हामी अन्तरिम सरकारसँग भएको प्रगतिलाई अगाडि बढाउन, विशेषगरी व्यावसायिक, आर्थिक र सुरक्षा सम्बन्धलाई सुदृढ गर्न नयाँ सरकारसँग काम गर्न उत्सुक छौं,’ उनले भने ।

ऊर्जा उत्पादक कम्पनी सेभ्रोन दशकौंदेखि बंगलादेशमा छ तर १७ करोड ५० लाख जनसंख्या भएको यस घना बस्ती भएको देशमा अन्य धेरै अमेरिकी कम्पनीहरू देखिँदैनन् । उच्च कर र नाफा फिर्ता लैजान हुने कठिनाइले केही अवरोधहरू सिर्जना गरेका छन् ।

बंगलादेशमा स्टारबक्स वा म्याकडोनल्ड्सका आउटलेटहरू छैनन् ।

राजदूतले वाशिङटनले बंगलादेशी जनताद्वारा निर्वाचित जुनसुकै सरकारसँग काम गर्ने बताए । यो चुनावी प्रतिस्पर्धा पूर्व सहयोगीहरू बंगलादेश नेशनलिस्ट पार्टी र इस्लामिक जमात–ए–इस्लामीले नेतृत्व गरेका दुई गठबन्धनहरूबीच छ जसमा जनमत सर्वेक्षणहरूले बीएनपीको अग्रता रहेको देखाएका छन् ।

बंगलादेशमा आश्रय लिएका १२ लाख रोहिंग्या शरणार्थीहरूको सम्बन्धमा राजदूतले अमेरिका मानवीय कार्यहरूमा सबैभन्दा ठूलो योगदानकर्ताको रूपमा रहेको बताए ।

‘रोहिंग्या शरणार्थी समस्याको सम्बोधनमा अमेरिका सबैभन्दा ठूलो योगदानकर्ताको रूपमा रहेको छ र बंगलादेशमा सुदृढ स्वास्थ्य कार्यक्रमहरू जारी राखेको छ,’ उनले बंगलादेशसहित यस्ता सहायताहरूको प्रभावकारिता सुधार्न हालै संयुक्त राष्ट्रसंघसँग हस्ताक्षर गरिएको २ अर्ब डलरको विश्वव्यापी कोषको ढाँचालाई उल्लेख गर्दै भने ।

उनले अन्य अन्तर्राष्ट्रिय दाताहरूलाई पनि यस भारको ठूलो हिस्सा वहन गर्न आग्रह गरे ।

‘अमेरिकाले एक्लै यो ठूलो प्रयासलाई टिकाउन सक्दैन । अन्तर्राष्ट्रिय साझेदारहरूले रोहिंग्या सहायताका लागि आफ्नो समर्थन बढाउन आवश्यक छ,’ उनले भने ।

हालैका वर्षहरूमा संयुक्त राष्ट्रसंघीय शरणार्थी निकायले रोहिंग्या समुदायलाई सहयोग गर्न पर्याप्त कोष जुटाउन संघर्ष गरिरहेको छ जसले गर्दा उनीहरूको खाद्यान्नमा कटौती भएको छ र उनीहरूका लागि खोलिएका केही विद्यालयहरू बन्द भएका छन् ।