एजेन्सी । भारतीय प्रशोधकहरूले अप्रिल महिनामा आपूर्तिका लागि रुसी तेल खरिद गर्नबाट जोगिँदै आएको स्रोतहरूलाई उद्धृत गर्दै रोयटर्स समाचार संस्थाले समाचार प्रकाशन गरेको छ । उनीहरू यस्तो कारोबारबाट अझ लामो समय टाढा रहने अपेक्षा गरिएको छ ।
भरत र अमेरिकाले मार्चसम्म टुंग्याउने आशा गरिएको सम्झौताका लागि रूपरेखा घोषणा गरेका छन् । त्यसले भन्सार शुल्क घटाउने र आर्थिक सहकार्य गहिरो बनाउनेछ ।
क व्यापारीका अनुसार, इन्डियन आयल, भारत पेट्रोलियम र रिलायन्स इन्डस्ट्रिजले मार्च र अप्रिलमा लोड हुने रुसी तेलका लागि व्यापारीहरूले दिएका प्रस्तावहरू स्वीकार गरिरहेका छैनन् ।
तर प्रशोधक स्रोतहरूका अनुसार, यी रिफाइनरहरूले मार्चका लागि केही रुसी तेल आपूर्तिहरू भने पहिले नै तालिकाबद्ध गरिसकेका थिए । अधिकांश अन्य रिफाइनरहरूले रुसी कच्चा तेल खरिद रोकिसकेका छन् ।
तीनै रिफाइनर तथा पेट्रोलियम मन्त्रालयले प्रतिक्रिया माग्दा जवाफ दिएनन् । व्यापारमन्त्रीले शनिबार रुसी तेलसम्बन्धी प्रश्नहरू विदेश मन्त्रालयतर्फ पठाएका थिए ।
विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ताले भने, वस्तुगत बजार अवस्थाहरू र परिवर्तनशील अन्तर्राष्ट्रिय परिस्थितिलाई ध्यानमा राख्दै ऊर्जा स्रोत विविधीकरण गर्नु विश्वकै सबैभन्दा धेरै जनसंख्या भएको राष्ट्रको ऊर्जा सुरक्षाका लागि हाम्रो रणनीतिको मूल आधार हो ।
अमेरिका–भारत व्यापार रूपरेखासम्बन्धी संयुक्त वक्तव्यमा रुसी तेलको उल्लेख गरिएको थिएन । तर, अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले भने रुसी तेल खरिदका कारण भारतीय सामानमाथि लगाइएको २५ प्रतिशत भन्सार शुल्क फिर्ता लिए ।
उनका अनुसार, नयाँ दिल्लीले रुसी तेल प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रूपमा आयात रोक्ने प्रतिबद्धता जनाएको थियो ।
नयाँ दिल्लीले रुसी तेल आयात पूर्ण रूपमा रोक्ने कुनै योजना भने घोषणा गरेको छैन ।
सन् २०२२ मा रुसले युक्रेनमाथि आक्रमण गरेपछि भारत छुट मूल्यमा उपलब्ध हुने रुसी कच्चा तेलको सबैभन्दा ठूलो खरिदकर्ता बनेको थियो । यसले रुसको ऊर्जा क्षेत्रलाई लक्षित गर्दै लगाइएका पश्चिमी राष्ट्रहरूको प्रतिबन्धबीच विवाद चर्काएको थियो जसको उद्देश्य मस्कोको आम्दानी घटाउनु र युद्धका लागि पैसा जुटाउन कठिन बनाउनु थियो ।
नियमित भारतीय खरिदकर्तामध्ये एक रुस समर्थित निजी रिफाइनर नायारा हो जसले प्रतिदिन ४ लाख ब्यारल क्षमताको रिफाइनरीका लागि पूर्ण रूपमा रुसी तेलमै निर्भर रहँदै आएको छ । स्रोतहरूका अनुसार, युरोपेली संघले जुलाईमा नायारामाथि प्रतिबन्ध लगाएपछि अन्य कच्चा तेल विक्रेताहरू पछि हटेकाले नायारालाई रुसी तेल किन्न दिइन सक्ने सम्भावना छ ।
शेल कम्पनीले बिहीबार चौथो त्रैमासिक नाफा अपेक्षा पूरा गर्न नसकेको जनाएको छ ।
स्रोतका अनुसार, नायाराले पनि अप्रिलमा एक महिनासम्म चल्ने रिफाइनरी मर्मत बन्दका कारण रुसी कच्चा तेल आयात गर्ने योजना बनाएको छैन ।
स्रोतहरूका अनुसार, भारतीय रिफाइनरहरूले सरकारको सल्लाह पाएमा मात्र रुसी तेलका लागि पुनः अर्डर दिन सक्नेछन् ।
भारतले पुनः रुसबाट तेल खरिद सुरु गरेमा अमेरिकी अधिकारीहरूले निगरानी गर्दै भन्सार शुल्क पुनः लगाउने सिफारिस गर्ने ट्रम्पको आदेशमा भनिएको छ ।
भारत मार्च महिनासम्म रुसी तेल आयात प्रतिदिन १० लाख ब्यारलभन्दा तल झार्ने तयारीमा रहेको स्रोतहरूले गत महिना बताएका थिए । पछि मात्रा घट्दै ५ लाखदेखि ६ लाख ब्यारेल प्रतिदिनमा झर्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
गत वर्ष भारतले औसतमा प्रतिदिन १७ लाख ब्यारल रुसी तेल आयात गरेको थियो । सन् २०२५ को मध्यतिर यो मात्रा २० लाख ब्यारल प्रतिदिनभन्दा माथि पुगेको थियो ।
विश्वकै तेस्रो ठूलो तेल उपभोक्ता तथा आयातक भारतद्वारा रुसी तेल आयात डिसेम्बरमा पछिल्ला दुई वर्षकै न्यूनतम स्तरमा झरेको व्यापार तथा उद्योग स्रोतहरूको तथ्यांकले देखाउँछ ।
रुसी तेल खरिद घटाउँदै जाँदा भारतीय रिफाइनरहरूले मध्यपूर्व, अफ्रिका तथा दक्षिण अमेरिकाका देशहरूबाट तेल खरिद बढाएका छन् ।
प्रतिक्रिया