बोस्टन । सन् १९७८ मा थोरै पैसा भएका स्कटल्याण्डका दुई प्रशंसकहरूले अर्जेन्टिना पुग्न एउटा जहाजमा लिफ्ट मागेका थिए र बाटोभरि जहाज रंगाएर आफ्नो यात्राको खर्च जुटाएका थिए ।
यो बीबीसीको एक टेलिभिजन वृत्तचित्रमा प्रस्तुत गरिएको विश्वकपको सबैभन्दा कम खर्चिलो यात्रा थियो ।
दशकौंदेखि, न्यून आय भएका समर्थकहरूले आफ्ना नायकहरूलाई हेर्न बस, रेल वा लिफ्ट मागेर यात्रा गर्ने गरेका छन् ।
सन् २०१४ को ब्राजिल विश्वकपमा दक्षिण अमेरिकाका हजारौं मानिसहरूले क्याम्पर भ्यानमा यात्रा गरेर र सुतेर विश्वकपलाई किफायती बनाउने उपाय खोजेका थिए ।
यस वर्ष, टिकट र आवास दुवैको आकाशिएको मूल्यले यो प्रतियोगितालाई पहिलेभन्दा धेरै उच्च आय भएकाहरूको पहुँचमा पुर्याएको छ ।
‘खेल हेर्नका लागि पैसा तिर्नैपर्छ,’ क्यानडामा बस्ने बेलायती रियल इस्टेट विकासकर्ता माइक गिलले भने, जसले मंगलबार बोस्टन नजिकै घाना विरुद्ध इङ्गल्याण्डको समर्थन गरिरहेका थिए । ‘यो अत्यधिक महँगो छ तर मानिसहरूले मूल्य तिरिरहेका छन्, त्यसैले तपाईं के गर्न सक्नुहुन्छ र?’
ओक्लाहोमाका एक अटोमोटिभ मर्मत व्यवसायका मालिक ग्रेग कोनरले शुक्रबार फ्रान्स र नर्वेबीचको खेल हेर्न आफ्नो परिवारका लागि चारवटा टिकटका लागि ९,६०० डलर (१५ लाख नेपाली रुपैयाँ) खर्च गरेको बताए । ‘यो पागलपन हो,’ कोनरले भने, ‘हामीले पाँच वा छ वटा खेलहरूमा जाने सोचिरहेका थियौं, तर अब हामी एउटामा मात्र जाँदैछौं।’
उच्च आय भएका प्रशंसकहरू
यस वर्ष समूह चरणका खेलहरूको आधिकारिक मूल्य सुरुमा ५७५ डलर (८६ हजार ८२५ रुपैयाँ)सम्म तोकिएको थियो । २०२२ को विश्वकपमा सबैभन्दा महँगो समूह चरणको खेलको टिकट २२० डलर (३३ हजार २०० रुपैयाँ) थियो।
तर यस वर्ष प्रतियोगिता आयोजक फिफाले अपनाएको ‘डायनामिक प्राइसिङ’ प्रणालीलेमाग अनुसार मूल्य घटबढ गर्न अनुमति दिन्छ । पहिलो चरणको रिसेल (पुनः बिक्री) टिकटहरूलाई १ हजार डलर(१ लाख ५१ हजार रुपैयाँ) भन्दा माथि पुर्याएको छ र पछिल्ला चरणहरूको मूल्य अझ बढी छ।
टिकटडाटा नामक मूल्य ट्र्याकिङ वेबसाइटका अनुसार शुक्रबार आगामी खेलहरूका लागि सेकेन्डरी रिसेल वेबसाइटहरूमा औसत न्यूनतम टिकट मूल्य १,६०० डलर (२ लाख ४२ हजार रुपैयाँ) थियो।
इक्वेडरको गलापागोस टापुमा बस्ने रेनाटो पेरेजले बिहीबार न्यू जर्सीमा इक्वेडरले जर्मनीलाई हराएको खेल हेर्न आफ्नो पाँच जनाको परिवारका लागि टिकट, यात्रा, आवास र अन्य खर्चमा करिब २२,००० डलर (३३ लाख २२ हजार रुपैयाँ) खर्च गरेको बताए ।
‘तर यो हरेक पैसाको लायक छ,’ पेरेजले भने, ‘म यो सबै फेरि गर्ने थिएँ।’
मूल्यमा भएको यो उछालले विश्वकपको टिकट किन्नेहरूको प्रोफाइल परिवर्तन गरिरहेको छ ।
समूह चरणका दौरान विभिन्न रंगशालाहरूमा रोयटर्ससँग कुरा गर्ने ५० भन्दा बढी व्यक्तिहरूमध्ये करिब ३० जना व्यापार, वित्त र रियल इस्टेट जस्ता उच्च तलब पाउने पेशामा संलग्न थिए । अन्य चार जना व्यवसायी, तीन जना इन्जिनियर र दुई जना डाक्टर थिए भने, सामान्यतया कम तलब पाउने पेशाहरूमध्ये दुई जना इलेक्ट्रिसियन र दुई जना नर्स थिए ।
कन्सर्ट र खेलकुद कार्यक्रमहरूमा डायनामिक प्राइसिङको प्रभावको अभ्यस्त भएका अमेरिकीहरूका लागि उच्च लागत कुनै अचम्मको कुरा होइन ।
इङ्गल्याण्ड र घानाको खेलमा सहभागी भएकी एक परामर्शदाता फर्मकी साझेदार कोलिन चिजम्यानले आफू टिकटका लागि ३ हजार डलरसम्म तिर्न तयार रहेको बताइन्, तर सुरुवाती फिफा लटरी बिक्रीमा टिकट किनेका साथीहरूले उनलाई ४२० डलरमै सिटहरू उपलब्ध गराए ।
‘हामीले छवटा टिकट लियौं र हाम्रा साथीहरूलाई ल्यायौं,’ उनले भनिन्,’यी धेरै सस्तो छन् । आजभोलि त यति पैसामा एउटा कन्सर्ट पनि हेर्न पाइँदैन ।’
अन्य प्रशंसकहरूका लागि भने यो खर्च निकै भारी भएको छ ।
एडिलेडमा घर सफाइ (हाउस-क्लिनिङ) व्यवसाय सञ्चालन गर्ने अष्ट्रेलियाली क्यारोलिन डोवीले उनले र उनका पतिले यात्रा र आवास खर्च बाहेक चारवटा टिकटका लागि ४ हजार डलर (६ लाख रुपैयाँ) तिरेको बताइन् ।
कतिपयले विश्वकप र घरेलु खेलहरूमा दर्शकहरूको बदलिँदो स्वरूपप्रति चिन्ता व्यक्त गरेका छन्, जसले परम्परागत रूपमा फुटबलको मुख्य आधार मानिने समर्थकहरूलाई बाहिर पारेको छ ।
‘विश्वकपको लागत र अन्य सबै कुराहरू धेरै बढाइचढाइ गरिएका छन्,’ पाराग्वेका प्रशिक्षक गुस्ताभो अल्फारोले भने,’फुटबलको सार हराउँदैछ। फुटबल व्यवसाय हुनुहुँदैन, यो फुटबल नै रहनुपर्छ ।’
फिफाका एक प्रवक्ताले संगठनले प्रतियोगिताभरिका खेलका लागि १ लाख ३० हजार टिकटहरू प्रति टिकट ६० डलर(९ हजार रुपैयाँ) मा उपलब्ध गराएको बताए ।
व्यापक मूल्य निर्धारण रणनीतिले आयोजक देशहरूमा प्रमुख खेलकुद र मनोरन्जन कार्यक्रमहरूको बजार अभ्यासलाई प्रतिबिम्बित गरेको र यसबाट हुने आम्दानी फुटबलको विकासमा पुन: लगानी गरिने प्रवक्ताले बताए ।
यद्यपि, मूल्य निर्धारण योजनाहरूलाई लिएर भएको आक्रोशपछि डिसेम्बरमा घोषणा गरिएको यो सस्तो अफर, विश्वकपको कुल करिब ७० लाख टिकटको एक सानो अंश मात्र हो । यो सन् २०१४ को ब्राजिल विश्वकपमा उपलब्ध गराइएको ४ लाख सस्तो टिकटहरूको तुलनामा पनि कम हो, जहाँ विद्यार्थीहरूले १५ डलरमै प्रवेश पाएका थिए ।
मूल्यमा वृद्धि भए तापनि, खेलमा सामेल हुन चाहने प्रशंसकहरूको माग उच्च छ । बिहीबार, प्रतियोगिताको कुल टिकट बिक्री ३६ लाखको कीर्मानी स्तरमा पुगेको छ ।
१.५ मिलियन डलरका टिकटहरू
सबैभन्दा धनीहरूका लागि भने पैसाको कुनै सीमा नभएको देखिन्छ ।
नाइट्सब्रिज सर्कल नामक एक लक्जरी कन्सेर्ज फर्मले ४० लाख डलर (६० करोड ४० लाख रुपैयाँ) को हस्पिटालिटी प्याकेज प्रस्ताव गरेको थियो, जसमा विश्वकप फाइनलको ‘हाफ-वे लाइन’ मा अगाडिको लहरका ६ वटा सिटहरू र ट्रफी समारोहको समयमा पिचमा प्रवेश गर्ने सुविधा समावेश थियो । यो प्याकेज २४ घण्टाभन्दा कम समयमै बिक्री भयो । समारोहका लागि पिचसाइड पहुँचसहितका थप दुईवटा सिटहरू प्रति सिट १५ लाख डलरमा बिक्रीमा छन् ।
युनिभर्सिटी अफ मिसिगनका खेल व्यवस्थापनका प्रोफेसर स्टेफान सिमान्स्कीले विश्वकपको टिकट मूल्यमा भएको वृद्धिले विश्वका धेरै भागमा यस खेलको अतुलनीय आकर्षण र संयुक्त राज्य अमेरिका जस्ता नयाँ बजारहरूमा यसको वृद्धिलाई झल्काउने बताए ।
‘यद्यपि यो ३०-४० वर्ष पहिले नै विश्वको सबैभन्दा लोकप्रिय खेल थियो, तर त्यो लोकप्रियता वास्तवमा अझ बढेको छ, विशेष गरी धनी मानिसहरूमाझ,” सिमान्स्कीले भने,’ हामी यो हेर्नेछौं, हामी यसमा झुम्मिनेछौं र मानिसहरू खेल हेर्न ठूलो रकम तिर्नेछन् । अनि यो समाप्त भएपछि, अमेरिकीहरूले तुरुन्तै यसलाई बिर्सनेछन् र एनएफएल र वर्ल्ड सिरिज जस्ता अन्य कुराहरूमा लाग्नेछन् ।’
कति पर्छ टिकटको मूल्य ?
विश्वकप २०२६ टिकट मूल्य सूची (अमेरिकी डलर- नेपाली रुपैयाँ NPR) (१ अमेरिकी डलर = १५१ नेपाली रुपैयाँ अनुसार)
| चरण (Stage) | न्यूनतम मूल्य | Cat 3 / मध्यम मूल्य | Cat 1 / उच्चतम मूल्य |
|---|---|---|---|
| ग्रुप स्टेज | $60 (रु. ९,०६०) सीमितमात्र उपलब्ध | $120–$400 (रु. १८,१२० – ६०,४००) | $700–$2,735 (रु. १,०५,७०० – ४,१२,९८५) |
| नकआउट / राउन्ड ३२ | $60–$125 (रु. ९,०६० – १८,८७५) | $225–$500 (रु. ३३,९७५ – ७५,५००) | $500–$1,000 (रु. ७५,५०० – १,५१,०००) |
| राउन्ड १६ | $60–$170 (रु. ९,०६० – २५,६७०) | $240–$600 (रु. ३६,२४० – ९०,६००) | $640–$980 (रु. ९६,६४० – १,४७,९८०) |
| क्वार्टर फाइनल | $60–$275 (रु. ९,०६० – ४१,५२५) | $450–$1,200 (रु. ६७,९५० – १,८१,२००) | $1,360–$1,775 (रु. २,०५,३६० – २,६८,०२५) |
| सेमी फाइनल | $60–$420 (रु. ९,०६० – ६३,४२०) | $930–$2,350 (रु. १,४०,४३० – ३,५४,८५०) | $2,500–$3,295 (रु. ३,७७,५०० – ४,९७,५४५) |
फाइनल खेलको टिकट मूल्य कति ?
| क्याटेगोरी / प्रकार | अमेरिकी मूल्य | नेपाली रुपैयाँ |
|---|---|---|
| सस्तो समर्थक टिकट (सीमित) | $60 | रु. ९,०६० |
| क्याट 4 (सस्तो) | $2,030 | रु. ३,०६,५३० |
| क्याट 3 | $2,790+ | रु. ४,२१,२९०+ |
| क्याट 2 | $4,210+ | रु. ६,३५,७१०+ |
| क्याट 1 (सामान्य महँगो) | $6,730 – $10,990 | रु. १०,१६,२३० – १६,५९,४९० |
| प्रिमियम टिकट | $32,970 (रिपोर्ट अनुसार) | रु. ४९,७८,४७० |
प्रतिक्रिया