इरान युद्धमा एउटा पनि गोली नचलाइकन कसरी अमेरिकालाई हराउँदैछ चीन ?

एजेन्सी । चीनले इरान युद्धमा एउटै पनि मिसाइल प्रहार गरेको छैन । उसले एउटै पनि सैनिक गुमाएको छैन । उसले हर्मुज जलयोजकमा एउटै पनि युद्धपोत तैनाथ गरेको छैन । तैपनि उसले एकैसाथ हरेक क्षेत्रमा जीत हासिल गरिरहेको छ ।

पहिले ऊर्जाबाट सुरु गरौं । चिनियाँ झण्डावाहक ट्यांकरहरू अनुमति प्राप्त मार्गबाट हर्मुज हुँदै निरन्तर आवतजावत गरिरहेका छन् जबकि पश्चिमी व्यापारिक ढुवानी ९७ प्रतिशतले ध्वस्त भएको छ ।

चीनले युआनमा भुक्तानी गरेर दैनिक करिब १३ लाख ब्यारल इरानी कच्चा तेल प्राप्त गरिरहेको छ जुन आईआरजीसीले विशेष रूपमा छुट दिएका माध्यमहरूबाट आउँछ । जुन नाकाबन्दीले विश्वव्यापी खाद्य प्रणालीलाई संकटमा पारेको छ, त्यसैले विश्वको सबैभन्दा ठूलो आयातकलाई सस्तो मूल्यमा तेल उपलब्ध गराइरहेको छ । त्यसलाई कुनै पनि खुला बजारले प्रतिस्थापन गर्न सक्दैन ।

अब गुप्तचरी र सूचनाको कुरा गरौं । पिपुल्स लिबरेशन आर्मी (पीएलए) ले दुई दशकयताकै अमेरिकी सैन्य क्षमताको सबैभन्दा विस्तृत प्रत्यक्ष प्रदर्शन नियालिरहेको छ ।

हाइपरसोनिक इन्टरसेप्टरको प्रदर्शन, थाडको मारक क्षमता, रिपर ड्रोनका कमजोरीहरू, इलेक्ट्रोनिक युद्धका प्रतिरोधक उपायहरू, एफ–३५ को उडान दर सबैलाई चीनले हेरिरहेको छ ।

बी–२ को उत्सर्जन संकेत चिनियाँ कम्पनीले पहिल्यै पत्ता लगाएको दाबी गरेको छ । लामो समयको तैनाथीमा विमानवाहक जहाजहरूको सहनशीलताको सीमा पनि चीनले विचार गरिरहेको छ ।

जुन तथ्यांक प्राप्त गर्न पीएलएलाई एक दशकको जासुसी आवश्यक पर्थ्यो, ती सबै विवरणहरू चीनले सुरु नगरेको, लगानी नगरेको र सहभागी हुन नपर्ने युद्धमार्फत वास्तविक समयमै प्रसारित भइरहेका छन् ।

अब आपूर्ति श्रृंखलालाई हेरौं । चीनले विश्वव्यापी रेयर अर्थ प्रशोधनको करिब ९० प्रतिशत नियन्त्रण गर्छ । ऐतिहासिक दरमा रित्तिँदै गएका सटीक–निर्देशित हतियारहरू, ५ हजार पाउन्डका बंकर बस्टरहरू, थाड इन्टरसेप्टरहरू र पेट्रियट क्षेप्यास्त्रहरू सबैको निर्देशन प्रणाली, मोटर र इलेक्ट्रोनिक्समा रेयर अर्थ तत्त्वहरू आवश्यक पर्छन् ।

इरानमाथि प्रहार गरिएको प्रत्येक मिसाइलले त्यो मौज्दात घटाउँछ जसको पुनःपूर्तिका लागि चिनियाँ प्रशोधनमै भर पर्नुपर्छ । बेइजिङले सन् २०२५ मा रेयर अर्थको निर्यातमा प्रतिबन्ध वा सीमा तोकेको थियो । रित्तिँदै गएको शस्त्रागार र त्यसलाई भर्न आवश्यक आपूर्ति श्रृंखला दुवै चिनियाँ निर्णयको अधीनमा छन् ।

अब खाद्यान्नको कुरा गरौं । चीनले अगस्ट २०२६ सम्मका लागि फस्फेट निर्यात स्थगित गरेको छ । उसले एनपीके मिश्रणको ढुवानी रोकेको छ । मार्च १२ मा भारतले बेइजिङसँग आपतकालीन युरिया माग्यो । बेइजिङले अस्वीकार गर्यो ।

चीन एकातिर अनुमतिप्राप्त जलमार्गबाट इरानी तेलको सबैभन्दा ठूलो खरिदकर्ता हो भने अर्कोतिर बाँकी विश्वलाई खेतीका लागि आवश्यक पर्ने मलका कच्चा पदार्थ रोक्ने सबैभन्दा ठूलो अवरोधक पनि हो ।

उसले सस्तोमा ऊर्जा प्राप्त गरिरहेको छ भने आफ्ना प्रतिस्पर्धीहरूलाई पोषक तत्त्वहरूबाट वञ्चित गरिरहेको छ । खाद्य संकट चीन बाहेक हरेक देशमा झन् गहिरिँदै गएको छ ।

अब अर्थको कुरा गरौं । रुसको ए७ए५ स्टेबलकोइन, जसले चेन एनालिसिसका अनुसार ५६ देखि ९३ अर्ब डलरको कारोबार गरिरहेको छ, चिनियाँ सीमापार भुक्तानी महत्त्वाकांक्षासँग मिल्दोजुल्दो पूर्वाधारमा सञ्चालित छ ।

प्रत्येक स्विफ्ट प्रतिबन्ध, प्रतिबन्ध छल्ने प्रत्येक माध्यम र इरान तथा रुसलाई टिकाइराख्ने प्रत्येक क्रिप्टो च्यानलले डलर बाहेकको भुक्तानी प्रणालीको सान्दर्भिकता पुष्टि गर्छ जुन बेइजिङले एक दशकदेखि निर्माण गरिरहेको छ ।

चीनले यस युद्धका लागि केही खर्च गर्नुपरेको छैन । उसले कुनै जोखिम मोलेको छैन । उसले अमेरिकी सैन्य क्षमताको बारेमा सबै कुरा सिकिरहेको छ । उसले सस्तोमा ऊर्जा प्राप्त गरिरहेको छ । उसले आफ्ना प्रतिस्पर्धीहरूलाई आवश्यक पर्ने मलको आपूर्ति रोकिरहेको छ ।

उसले अमेरिकालाई ती सटीक हतियारहरू सिध्याउँदै गरेको हेरिरहेको छ जसको पुनःपूर्तिका लागि चिनियाँ रेयर अर्थमै भर पर्नुपर्छ । उसले ती गठबन्धनहरूमा आएको दरारलाई नियालिरहेको छ जसले ताइवानको मुद्दामा उसले सामना गर्नुपर्ने मोर्चालाई कमजोर बनाउँछ । र यो सबै उसले आधिकारिक रूपमा शान्तिको आह्वान गर्दै गरिरहेको छ ।

अमेरिकाले १० वटा इरानी आणविक बम रोक्न १६.५ अर्ब डलर र १५ हजार सटीक हवाई आक्रमणहरू गर्यो । चीनले केही खर्च नगरी प्रत्यक्ष युद्धको जासुसीबाट ठूलो लाभ, सस्तो ऊर्जा, आधा विकासोन्मुख विश्वमाथि मलको नियन्त्रण र भोलि सामना गर्नुपर्ने हुन सक्ने प्रत्येक अमेरिकी हतियार प्रणालीको वास्तविक परीक्षणको अवसर प्राप्त गर्यो ।

यो युद्धमा धेरै हार्नेहरू छन् । तर, यसको एउटा मात्र मौन विजेता छ । र त्यो विजेताले एउटै गोली पनि चलाएको छैन ।