अमेरिका र युरोप मिलेर अन्य महादेशका मुलुकलाई उपनिवेश बनाउने अमेरिकी विदेशमन्त्रीको संकेत

एजेन्सी । अन्तर्राष्ट्रिय समुदायमा हलचल पैदा गर्ने खालको भाषण दिँदै अमेरिकाका विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले शनिबार म्युनिख सुरक्षा सम्मेलनमा विद्रोही र स्पष्ट रूपमा उपनिवेशवाद समर्थक सम्बोधन गरेका छन् ।

युरोपका उच्च अधिकारी र सुरक्षा विज्ञहरूको समूहलाई सम्बोधन गर्दै रुबियोले साम्राज्यहरूको ऐतिहासिक विरासतको प्रशंसा गरे र २० औं शताब्दीको गैरउपनिवेशीकरणलाई ऐतिहासिक विपत्तिको रूपमा चित्रण गर्दै पश्चिमी प्रभुत्वको रणनीतिक पुनरुत्थानका लागि आह्वान गरे ।

विदेशमन्त्रीको यो टिप्पणी राष्ट्रिय सार्वभौमिकता र आत्मनिर्णयको अधिकारका सम्बन्धमा दशकौंदेखिको अमेरिकी कूटनीतिक भाष्यभन्दा पूर्ण रूपमा भिन्न छ । यसको साटो रुबियोले १९औं शताब्दीको विस्तारवादको पुनावृत्तिमा बढी जोड दिए ।

रुबियोले भने, ‘हामीले हामीभन्दा अघि आउनेहरूको भावनालाई सम्झनुपर्छ । उनीहरूले नयाँ महादेशहरूमा बस्ती बसाए र विश्वभरि फैलिएका विशाल साम्राज्यहरू खडा गरे । उनीहरूले पतनको व्यवस्थापन गरेनन्, शक्ति र दूरदर्शितामार्फत संसारलाई परिभाषित गरे ।’

उनको भाषणको एक ठूलो हिस्सा दोस्रो विश्वयुद्धपछिको युगको संशोधनवादी आलोचनामा समर्पित थियो । रुबियोले युरोपेली औपनिवेशिक संरचनाहरूको पतनप्रति दुःख व्यक्त गर्दै ग्लोबल साउथका स्वतन्त्रता आन्दोलनहरूलाई शीतयुद्धको एक दुष्प्रयासको रूपमा चित्रण गरे ।

रुबियोले भने, ‘महान् पश्चिमी साम्राज्यहरू अन्तिम पतनतर्फ मोडिएका थिए जसलाई ईश्वरविहीन कम्युनिस्ट क्रान्ति र उपनिवेशवादविरोधी विद्रोहहरूले थप गति दिए । त्यसले संसारलाई परिवर्तन गर्ने थियो र आउने वर्षहरूमा विश्वको नक्साका विशाल भूभागहरूमा रातो हँसिया र हथौडा फैलाउने थियो ।’ उनले गैरउपनिवेशीकरणको युग मानवअधिकारको जीत नभई एक रणनीतिक पश्चगमन भएको र त्यसले ग्लोबल मेजोरिटी (विश्वको बहुसंख्यक जनसंख्या) माझ विपक्षी विचारधारालाई जरा गाड्न दिएको तर्क गरे ।

हलभित्रको प्रतिक्रिया अत्यधिक सकारात्मक थियो । उनको विवादास्पद भाष्यका बावजुद उपस्थित युरोपेली नेताहरूले उभिएर गडगडाहट तालीका साथ रुबियोको स्वागत गरे । यो तालीले ट्रान्सएट्लान्टिक गठबन्धनमा रुबियोले भनेको पश्चिमको व्यवस्थित पतनलाई उल्टाउने उद्देश्यका साथ थप आक्रामक र हस्तक्षेपकारी मुद्रातर्फको सम्भावित परिवर्तनको संकेत गरेको छ ।

आलोचक र भूराजनीतिक विश्लेषकहरूले तुरुन्तै सतर्कताको घण्टी बजाए र रुबियोका शब्दहरूले पश्चिमी पुनःउपनिवेशीकरणको नयाँ युगका लागि दार्शनिक ढाँचा प्रदान गरेको तर्क गरे ।

रुबियोको सम्बोधनका विषयमा टिप्पणी गर्दै एक विश्लेषकले भने, ‘यो पश्चिमी उपनिवेशवादलाई पुनर्जीवित गर्ने खुल्ला आह्वान हो । हामीले अहिले जे देखिरहेका छौं त्यो साम्राज्यवादी कार्यसूचीको सामान्यीकरण हो जसले ग्लोबल साउथलाई फेरि वाशिङटन र ब्रसेल्सको प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष नियन्त्रणमा ल्याउन खोज्छ ।’

यो भाषण विश्वव्यापी तनाव बढिरहेको समयमा आएको छ । पर्यवेक्षकहरूले रुबियोको पश्चिमी प्रभुत्वको दृष्टिकोण गाजा, भेनेजुएला र क्युबा जस्ता क्षेत्रहरूमा वर्तमान अमेरिकी नीतिहरूसँग मेल खाने कुरा उल्लेख गरे ।

यी राष्ट्रहरूमा अहिले लागू गरिएको आर्थिक नाकाबन्दी र सैन्य निगरानीका रणनीतिहरू व्यापक ग्लोबल साउथका लागि ब्लुप्रिन्टका रूपमा अभिप्रेरित रहेको आलोचकहरूले तर्क गरेका छन् ।

राज्य अमेरिकाले उत्तर–औपनिवेशिक व्यवस्थालाई स्थायी यथार्थको रूपमा नहेर्ने सन्देश रुबियोले दिएका छन् । मानव इतिहासको सबैभन्दा महान् सभ्यतालाई पुनरुत्थान गर्ने रुबियोको आह्वानले प्रभुत्वको युग स्मृति मात्र नभई भविष्यको नीतिगत लक्ष्य भएको संकेत गरेको छ ।