सिंगापुर एयरशोमा चीनको शक्तिप्रदर्शन, एक्लियो अमेरिका

एजेन्सी । चीनले यस हप्ताको सिंगापुर एयरशोलाई आफ्नो सैन्य र उड्डयन शक्तिको प्रदर्शन गर्नका लागि उपयोग गरेको छ ।

बेइजिङले दक्षिणपूर्वी एसियामा आफ्नो प्रभाव बढाउने प्रयास गरिरहँदा क्षेत्रीय प्रतिनिधिमण्डलहरूको ध्यान निकै आकर्षित गर्यो ।

अमेरिकी सेनाले यस वर्ष भेनेजुएलाका राष्ट्रपति निकोलस मदुरोलाई पक्राउ गर्ने र इरान वरपर ठूलो जलसैनिक तैनाथी गर्ने काम गरेर आफ्नो शक्तिप्रदर्शन गरेको छ । यद्यपि, राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प कतिपय अमेरिकी सहयोगीहरूको आलोचनामा मुखर भएका छन् र उनीहरूमाथि भन्सार शुल्क लगाएका छन् जसले चीनका लागि अवसर सिर्जना गरिदिएको छ ।

चीनका लडाकु विमान र व्यावसायिक एयरलाइनरहरू अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा व्यापक रूपमा स्वीकार गरिने अवस्थाबाट अझै टाढा भए पनि तिनका निर्माताहरू यस वर्ष एसियाको सबैभन्दा ठूलो एयर शोमा थप आक्रामक र विश्वस्त देखिए र उनीहरूको उपस्थिति बढी प्रभावशाली रह्यो ।

पीएलए वायुसेनाको एरोब्याटिक टोलीले आफ्नो चङ्तु जे–१०सी लडाकु विमानको प्रदर्शनी मार्फत चर्चा बटुल्यो । यो विमानको निर्यात भेरिएन्ट जे–१०सीई सन् २०२५ मा त्यतिबेला चर्चामा आएको थियो जब ग्राहक राष्ट्र पाकिस्तानले यसलाई भारतीय वायुसेनाको फ्रान्सेली राफेल खसाल्न प्रयोग गरेको थियो ।

चिनियाँ सरकारी सञ्चारमाध्यमका अनुसार, यो उच्च–प्रोफाइल तैनाथीका लागि टोलीले हावामै इन्धन भरेर सीधै सिंगापुरसम्म उडान भरेको थियो ।

‘यो एउटा यस्तो सन्देश हो जसले भन्छ, हाम्रो शक्ति प्रदर्शन गर्ने क्षमता बढ्दैछ,’ रोयल एरोनटिकल सोसाइटीको एरोस्पेस म्यागजिनका प्रधानसम्पादक टिम रोबिन्सनले बताए ।

‘यो आधुनिक वायुसेनासँग हुनुपर्ने प्रमुख क्षमताहरूमध्ये एक हो । यसअघि मानिसहरूले यसलाई उनीहरूको कमजोरीमध्ये एक भन्ने गर्थे,’ उनले थपे ।

एयर शोको प्रचण्ड गर्मीका बीच वातानुकूलित हलहरूभित्र चिनियाँ सरकारी कम्पनीहरूले एभिकको जे–३५ए स्टेल्थ मल्टिरोल लडाकु विमानको १ः२ स्केल मोडलको उज्यालो प्रदर्शनीका साथ प्रमुख स्थान ओगटेका थिए ।

चिनियाँ वायुसेनाको शक्तिमा थपिएको यो पछिल्लो विमानको बारेमा थोरै मात्र जानकारी उपलब्ध छ । यो पहिलोपटक सन् २०२४ मा चीनभित्रै देखिएको थियो ।

कुनै प्राविधिक तथ्यांक प्रदर्शन गरिएको थिएन तर विश्वव्यापी हतियार बजारका पर्यवेक्षकहरूले एसियाका क्रेताहरूका लागि यो सन्देश स्पष्ट भएको बताए ।

‘यसलाई स्पष्ट रूपमा यो भन्नका लागि प्रस्तुत गरिएको हो, तपाईं एफ–३५ किन्न सक्नुहुन्न वा यसलाई किन्न प्रतिबन्ध लगाइएको छ भने हामीसँग त्यसको विकल्प छ,’ रोबिन्सनले बताए ।

दक्षिणपूर्वी एसियाका रक्षा अधिकारीहरू चिनियाँ सैन्य र एरोस्पेस बुथहरूमा झुम्मिएका थिए । बेइजिङले यस क्षेत्रभरि आक्रामक रूपमा आफ्ना सैन्य सामग्रीहरू बजारीकरण गरिरहँदा उसको बढ्दो आकर्षणलाई यसले प्रस्ट पार्छ ।

विश्लेषक र पश्चिमा अधिकारीहरूका अनुसार, ट्रम्पको नेतृत्वमा वाशिङटन थप एक्लिने नीतिमा लागेको बेला दक्षिणपूर्वी एसियाली सरकारहरू अमेरिकी सुरक्षा प्रतिबद्धताप्रति बढ्दो रूपमा चिन्तित देखिँदा यो शक्ति प्रदर्शन राजनीतिक रूपमा संवेदनशील मोडमा आएको छ ।

‘हामीले पहिलेकै जस्ता प्रतिनिधिमण्डलहरू देखिरहेका छौं तर कुराकानीको शैली फेरिएको छ,’ एक पश्चिमा हतियार कम्पनीका वरिष्ठ अधिकारीले बताए ।

उद्योग पर्यवेक्षकहरू हतियार व्यापारमा कुनै पनि आकस्मिक परिवर्तनको बारेमा सतर्क छन् । तर, यस पृष्ठभूमिले नयाँ शक्ति राजनीति र आपूर्ति श्रृंखलाको विविधीकरणलाई झल्काउँछ भन्ने कुरामा उनीहरू सहमत छन् ।

‘अन्य देशले अमेरिकी हतियार किन्ने आत्मविश्वास गुमाएका छन् भने चीनका लागि यो एउटा अवसर हो भनी चिनियाँ हतियार कम्पनीहरूले सोच्न सक्छन्,’ चीनका रक्षा विशेषज्ञ ब्राडले पेरेटले बताए, ‘तर अधिकांश अमेरिकी ग्राहकहरूले अन्य विकल्प खोज्न चाहे भने उनीहरूले युरोपेली, दक्षिण कोरियाली र जापानी उपकरणहरूमा ध्यान दिनेछन् ।’

बढ्दो रूपमा आक्रामक बन्दै गएको चीनको निरन्तर सैन्य विस्तारलाई जवाफ दिन विभिन्न देशहरू लागेकाले एसियाको हतियार खर्च तीव्र रूपमा बढिरहेको छ ।

एयरबस र बोइङको बजार हिस्सा खोस्दै एयरलाइनर बजारमा प्रवेश गर्ने चीनका प्रयासहरू आंशिक रूपमा युरोपेली प्रमाणीकरण प्राप्त गर्ने लामो प्रक्रियाका कारण सुस्त गतिमा अगाडि बढिरहेका छन् ।

तर, सरकारी विमान निर्माता कोमाकले प्रदर्शनीमा फेरि सी९१९ न्यारोबडी जेट उडायो र भविष्यको सी९२९ वाइड–बडी विमानको मोडल प्रदर्शन गर्यो ।

सुरुमा रुससँग संयुक्त विकासको सम्भावना खोजिए पनि अहिले यो विमान पूर्ण रूपमा चिनियाँ परियोजनाको रूपमा विस्तृत डिजाइन प्रक्रियामा अगाडि बढिरहेको छ ।

चिनियाँ प्रतिनिधिहरूले सिंगापुरको प्रदर्शनी स्थललाई ध्यानमा राख्दै कोमाकले दक्षिणपूर्वी एसियाका सम्भावित ग्राहकहरूलाई प्राथमिकता दिइरहेको बताए र विमानको बारेमा सोधपुछ गर्नेहरूमा इन्डोनेसियाली सहभागीहरू पनि थिए ।

एयरबस र बोइङसँग प्रतिस्पर्धा गर्ने चीनको प्रयास राष्ट्रिय प्राथमिकता हो । तर, उद्योगका नेतृत्वकर्ताहरूलाई उनीहरूको सुदृढ स्थितिमा टिकाइराख्न मद्दत गर्ने विश्वव्यापी उपस्थिति र मार्केटिङ सहयोग स्थापित गर्न चीनलाई वर्षौं वा दशकौं लाग्न सक्ने पश्चिमा विश्लेषकहरू बताउँछन् ।

प्रतिनिधिहरूले प्रदर्शनीमा वैकल्पिक थर्ड–पार्टी स्पेयर पार्ट्सको बजार सहित एक व्यापक व्यावसायिक विस्तार भएको कुरामा ध्यान दिए । त्यसले विश्वभर आपूर्तिमा समस्या देखिएको बेला अभावका बारेमा एयरलाइन्सहरूको चिन्तालाई सम्बोधन गर्न खोजेको छ ।