अमेरिकासँग भारतको व्यापार सम्झौता : मोदीले गरे ट्रम्पको इगोको तुष्टि

एजेन्सी । भारतीय वस्तुको आयातमा अमेरिकाले लगाएको ५० प्रतिशत भन्सार शुल्क घटाएर १८ प्रतिशत बनाएको घोषणा भएलगत्तै भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले सार्वजनिक रूपमा अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पको प्रशंसा गरेका छन् ।

त्यससँगै भारतले अहिले ट्रम्पलाई विश्व शान्तिको लागि एक प्रमुख शक्तिको रूपमा स्वीकार गरेको देखिन्छ । ट्रम्पसँगको कुराकानीलगत्तै मोदीले राष्ट्रपति ट्रम्पको नेतृत्व विश्व शान्ति, स्थिरता र समृद्धिका लागि महत्त्वपूर्ण रहेको स्वीकार गरे ।

ट्रम्पले भारत र पाकिस्तानबीचको तनाव लगायत विश्वभरिका द्वन्द्वहरू घटाउन आफ्नो संलग्नताका लागि नोबेल शान्ति पुरस्कार सहित विश्वव्यापी मान्यता पाउनुपर्ने कुरा पटक–पटक भन्दै आएको सन्दर्भमा मोदीको यो टिप्पणी आएको हो ।

यो टिप्पणी विशेष मानिएको छ किनभने नयाँ दिल्लीले परम्परागत रूपमा विश्व शान्तिमा राष्ट्रपति ट्रम्पको भूमिका, विशेषगरी पाकिस्तानसँग सम्बन्धित विषय, मा कुनै पनि टिप्पणी गर्नबाट जोगिँदै आएको थियो ।

सामाजिक सञ्जाल एक्समा विज्ञप्ति जारी गर्दै प्रधानमन्त्री मोदीले भने, ‘आज मेरा प्रिय मित्र राष्ट्रपति ट्रम्पसँग कुरा गर्न पाउँदा खुसी लाग्यो । मेड इन इन्डिया उत्पादनहरूमा अब १८ प्रतिशतको भन्सार शुल्क लाग्ने कुराले म निकै हर्षित छु । यस अद्भुत घोषणाका लागि भारतका १.४ अर्ब जनताको तर्फबाट राष्ट्रपति ट्रम्पलाई धेरै धेरै धन्यवाद । दुई ठूला अर्थतन्त्र र विश्वका सबैभन्दा ठूला लोकतन्त्रहरू मिलेर काम गर्दा त्यसले हाम्रा जनतालाई फाइदा पुर्याउँछ र आपसी हितका लागि सहयोगका अपार अवसरहरू खोल्छ ।’

‘राष्ट्रपति ट्रम्पको नेतृत्व विश्व शान्ति, स्थिरता र समृद्धिका लागि महत्त्वपूर्ण छ । भारतले उहाँको शान्तिका प्रयासहरूलाई पूर्ण समर्थन गर्छ । म हाम्रो साझेदारीलाई अभूतपूर्व उचाइमा पुर्याउन उनीसँग नजिक रहेर काम गर्न उत्सुक छु,’ प्रधानमन्त्री मोदीले एक्समा भने ।

अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले गाजामा शान्ति स्थापनाका लागि प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीलाई बोर्ड अफ पीसको हिस्सा बन्न निमन्त्रणा पनि गरेका थिए । तर, भारत यस पहलबाट टाढै रह्यो । सार्वजनिक रूपमा ट्रम्पको शान्ति पहललाई समर्थन गरेर भारत पहिलोपटक आफूलाई विश्वव्यापी शान्ति मध्यस्थकर्ता बन्ने ट्रम्पको भाष्यसँग सहमत भएको देखिएको छ ।

ट्रम्पले धेरै अवसरहरूमा विश्वका धेरै द्वन्द्वग्रस्त क्षेत्रहरूमा सफल मध्यस्थता प्रयास गरेको दाबी गरे पनि नोबेल शान्ति पुरस्कार नपाएकोमा असन्तुष्टि व्यक्त गरेका छन् । आफ्नो सामाजिक सञ्जाल प्लेटफर्म ट्रुथ सोसलको एक पोस्टमा ट्रम्पले जे गरे पनि नोबेल शान्ति पुरस्कार नपाउने भनी ट्रम्पले गुनासो गरेका थिए ।

उनले पहलगाम आतंककारी हमलापछि भारत र पाकिस्तानबीचको युद्ध रोक्न मद्दत गरेको आफ्नो दाबीलाई पनि दोहोर्याए जुन दाबीलाई भारतले लगातार अस्वीकार गर्दै आएको छ ।

भारत र पाकिस्तानबीच शत्रुता अन्त्यको घोषणापछि पाकिस्तान सरकारले द्वन्द्व रोक्न ट्रम्पलाई श्रेय दिन हतार गरेको थियो । इस्लामाबादले सार्वजनिक रूपमा अमेरिकी राष्ट्रपतिको भूमिकाको प्रशंसा गरेको थियो । तर, भारतले कुनै पनि तेस्रो पक्षको मध्यस्थता नभएको र पाकिस्तानले अनुरोध गरेपछि मात्र फायरिङ रोकिएको अडान राख्यो । भारतले त्यतिबेला कुनै पनि बाह्य मध्यस्थतालाई दृढताका साथ अस्वीकार गर्दै पाकिस्तानसँगका सबै मुद्दा द्विपक्षीय रूपमा समाधान गरिने कुरा दोहोर्याएको थियो ।

युद्धविरामपछि पाकिस्तानले तनावको समयमा ट्रम्पको नेतृत्वको प्रशंसा गर्दै एक विज्ञप्ति जारी गर्यो । इस्लामाबादको एक विज्ञप्ति अनुसार, अप्रिल–मे महिनामा भारत र पाकिस्तानबीचको तनावका क्रममा अमेरिकी राष्ट्रपतिले महान् रणनीतिक दूरदर्शिता र उत्कृष्ट राजनेताको कौशल प्रदर्शन गरेका थिए ।

यस पृष्ठभूमिमा मोदीले ट्रम्पलाई गरेको समर्थनले ठूलो महत्त्व राख्छ । भारतले ट्रम्पको मध्यस्थताको दाबीलाई स्वीकार नगरे पनि विश्व शान्तिमा ट्रम्पको नेतृत्वलाई प्रधानमन्त्रीले दिएको मान्यताले नयाँ दिल्लीलाई वाशिङटनको शान्तिको अग्रदूत भन्ने सन्देशको नजिक पुर्याएको छ ।

आफ्ना शान्ति प्रयासहरूलाई कसैले वास्ता नगरेको भनी बारम्बार तर्क गर्ने ट्रम्पका लागि मोदीको बयानले उनले लामो समयदेखि चाहेको कुरा अर्थात् विश्वको सबैभन्दा ठूलो लोकतन्त्र र एक प्रमुख विश्वव्यापी शक्तिबाट वैधता प्राप्त गरेको छ ।
भारतको लागि यो सन्देश उत्तिकै रणनीतिक छ । प्रमुख लोकतन्त्रहरूबीचको सहयोगले संवेदनशील विश्वव्यापी मुद्दाहरूमा समेत व्यापक कूटनीतिक र आर्थिक अवसरहरू खोल्न सक्छ ।