पश्चिमबाट सुरक्षा प्राप्त गर्ने शर्तमा नेटोमा जोडिने आकांक्षा युक्रेनले त्याग्ने जेलेन्स्कीको प्रस्ताव

एजेन्सी । युक्रेनका राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीले रुससँगको युद्ध अन्त्य गर्न आइतबार बर्लिनमा अमेरिकी दूतहरूसँग पाँच घण्टा लामो वार्ता गर्दै नेटो सैन्य गठबन्धनमा सामेल हुने युक्रेनको आकांक्षा त्याग्ने प्रस्ताव गरेका छन् ।

वार्ता सोमबार पनि चलिरहेको छ ।

अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पका दूत स्टिभ विट्कफले दोस्रो विश्वयुद्धपछिकै युरोपको सबैभन्दा रक्तपातपूर्ण द्वन्द्व अन्त्य गर्ने पछिल्लो प्रयासस्वरूप ट्रम्पका ज्वाइँ जेरेड कुश्नर र आफूले जेलेन्स्कीसँग भेट्दा धेरै प्रगति भएको बताएका छन् । तर, कुराकानीको पूर्ण विवरण भने खुलाइएको छैन ।

जेलेन्स्कीका सल्लाहकार दिमित्रो लिट्भिनले वार्ता सम्पन्न भएपछि सोमबार राष्ट्रपतिले यसबारे टिप्पणी गर्ने बताए । लिट्भिनका अनुसार अधिकारीहरूले मस्यौदा कागजातहरूमा विचार गरिरहेका छन् ।

‘वार्ता पाँच घण्टाभन्दा बढी समयसम्म चल्यो र भोलि बिहान पुनः सुरु गर्ने सहमतिसहित आजका लागि टुंगियो,’ लिट्भिनले व्हाट्सएप च्याटमा पत्रकारहरूलाई बताए ।

वार्ताअघि जेलेन्स्कीले पश्चिमी सुरक्षा ग्यारेन्टीको बदलामा नेटोमा सामेल हुने युक्रेनको लक्ष्य त्याग्ने प्रस्ताव गरेका थिए ।

यस कदमले युक्रेनका लागि ठूलो नीतिगत परिवर्तनतर्फ संकेत गर्छ । उसले रुसी आक्रमणहरूविरुद्ध सुरक्षा कवचको रूपमा नेटोमा सामेल हुन लडाइँ लडेको छ र संविधानमै यो आकांक्षा समावेश गरेको छ । यसले रुसी युद्धको एउटा उद्देश्य पूरा गर्छ । तर, युक्रेनले रुसलाई भूभाग सुम्पने कुरामा अहिलेसम्म अडान कायमै राखेको छ ।

‘प्रतिनिधिहरूले शान्तिका लागि २० बुँदे योजना, आर्थिक एजेन्डाहरू र अन्य विषयमा गहिरो छलफल गरे । धेरै प्रगति भएको छ र उनीहरू भोलि बिहान फेरि भेट्नेछन्,’ विट्कफले सामाजिक सञ्जाल एक्समा पोस्ट गर्दै लेखे ।

वार्ता जर्मन चान्सलर फ्रेडरिक मर्जको आतिथ्यमा भएको थियो । उनले दुई पक्षलाई वार्ताका लागि एक्लै छोड्नुअघि संक्षिप्त भनाइ राखेको स्रोतले जनाएको छ । अन्य युरोपेली नेताहरू पनि सोमबार वार्ताका लागि जर्मनी आउने कार्यक्रम छ ।

‘सुरुदेखि नै नेटोमा सामेल हुनु युक्रेनको चाहना थियो । यी वास्तविक सुरक्षा ग्यारेन्टी हुन् । अमेरिका र युरोपका केही साझेदारहरूले यसलाई समर्थन गरेनन्,’ जेलेन्स्कीले व्हाट्सएप च्याटमा पत्रकारहरूको प्रश्नको जवाफ दिँदै भने ।

‘त्यसैले आज युक्रेन र अमेरिकाबीचको द्विपक्षीय सुरक्षा ग्यारेन्टी अमेरिकाबाट हामीलाई धारा ५ जस्तै ग्यारेन्टी र युरोपेली सहकर्मीहरूका साथै क्यानडा, जापान लगायत अन्य देशहरूबाट सुरक्षा ग्यारेन्टी अर्को रुसी आक्रमण रोक्ने अवसर हो,’ जेलेन्स्कीले भने ।

‘र यो हाम्रो तर्फबाट पहिले नै एउटा सम्झौता हो,’ उनले थपे । साथै, सुरक्षा ग्यारेन्टीहरू कानूनी रूपमा बाध्यकारी हुनुपर्ने उनले बताए ।

युक्रेनले आधिकारिक रूपमा आफ्नो नेटोको सदस्य बन्ने महत्त्वाकांक्षा त्यागोस् र डोनबासको करिब १० प्रतिशत भूभाग (जुन अझै किभको नियन्त्रणमा छ) बाट सेना फिर्ता गरोस् भनी रुसका राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले चाहेका छन् । युक्रेन एक तटस्थ देश हुनुपर्छ र युक्रेनमा कुनै पनि नेटो सेना तैनाथ गर्न पाइँदैन भनी मस्कोले जनाएको छ ।

पुटिन प्रमुख पश्चिमी शक्तिहरूबाट अमेरिकाको नेतृत्वमा रहेको नेटो गठबन्धन पूर्वतर्फ विस्तार नगर्ने लिखित प्रतिज्ञा चाहन्छन् भनी रुसी स्रोतहरूले यस वर्षको सुरुमा भनेका थिए । युक्रेन, जर्जिया, मोल्डोभा र अन्य पूर्व सोभियत गणतन्त्रहरूको सदस्यतालाई औपचारिक रूपमा खारेज गर्नु यसको अर्थ हो ।

अमेरिकी शान्ति प्रस्तावमा युक्रेन र रुससँग वार्ताको नेतृत्व गरिरहेका विट्कफलाई पठाउनुले सन् २०२२ को रुसी आक्रमणको करिब चार वर्षपछि वाशिङटनले प्रगतिको मौका देखेको संकेत गरेको देखिन्छ ।

सुरुमा मस्कोका मागहरूलाई समर्थन गर्ने शान्ति सम्झौतामा हस्ताक्षर गर्न ट्रम्पको दबाबमा रहेका जेलेन्स्कीले रुसलाई शहरहरूमा घातक बमबारी तथा युक्रेनको विद्युत् र पानी आपूर्तिमा आक्रमण गरेर युद्ध लम्ब्याएको आरोप लगाए ।
वर्तमान मोर्चामा युद्धविराम एक न्यायोचित विकल्प हुने उनले थपे ।