इरान नजिक स्ट्रेट अफ हर्मुजमा हरायो अमेरिकाको ड्रोन

एजेन्सी । पाँच दिनअघि अमेरिकाले हर्मुज जलसंयोजकमा २२ करोड डलर मूल्यको ड्रोन गुमाएको छ तर यसको समाचार विश्वका प्रमुख सञ्चारमाध्यमहरूले दिएका छैनन् ।

फेब्रुअरी २२ मा १६९६६० दर्ता नम्बर भएको एमक्यू–४सी ट्रिटोनले जलसंयोजकमाथि ३२ हजार ९०० फिटको उचाइमा आपतकालीन कोड ७७०० प्रसारण गर्यो र फ्लाइटरेडार२४ बाट हरायो ।

त्यो कहाँ पुग्यो भनिएन । भग्नावशेषको घोषणा पनि गरिएन । अमेरिकाको सेन्टकमको कुनै वक्तव्य पनि आएन । पेन्टागनको कुनै ब्रिफिङ पनि आएन ।

सन् २००३ यताकै सबैभन्दा ठूलो सैन्य परिचालन भइरहेको बेला अमेरिकी शस्त्रागारमा रहेको सबैभन्दा उन्नत सामुद्रिक निगरानी ड्रोन पृथ्वीकै सबैभन्दा विवादास्पद जलमार्गमा बेपत्ता भएको बेलामा वाशिङटनको मौनता निकै अर्थपूर्ण छ ।

यो ठ्याक्कै त्यही ठाउँ र त्यही कोअर्डिनेट्स हो जहाँ इरानले जुन २०१९ मा खोरदाद–३ जमिनबाट आकाशमा प्रहार गर्ने मिसाइल प्रयोग गरेर आरक्यू–४ए ग्लोबल हक खसालेको थियो । त्यस घटनाले लगभग युद्ध निम्त्याएको थियो ।

ट्रम्पले आक्रमणको अनुमति दिएका थिए तर विमानहरू आकाशमा उडिसकेको अवस्थामा उनले फिर्ता बोलाए । सात वर्षपछि त्यही ठाउँमा अर्को उच्च उचाइको निगरानी ड्रोन बेपत्ता हुन्छ तर पेन्टागनले केही पनि बोलेको छैन ।

डिफेन्स सिक्योरिटी एसिया र डिफेन्स–युएले इरानी इलेक्ट्रोनिक वारफेयरको आशंका गरेका छन् । यो पुष्टि भयो भने यसको अर्थ इरानले ट्रिटोनलाई नष्ट गरेको होइन । इरानले यसलाई हाइज्याक गरेको हो ।

यसले ड्रोनको नियन्त्रण संयन्त्र कब्जा गर्यो, यसको जीपीएस नेभिगेसनलाई निष्क्रिय बनायो र यसलाई कि त खाडीमा खसाल्यो वा झन् खराब कुरा सन् २०११ मा इरानले आरक्यु–१७० सेन्टिनेललाई जीपीएस स्पुफिङ गरेर र हराएको चरा जस्तै तल झारेर सकुशल नियन्त्रणमा लिए जस्तै यसलाई पनि सकुशल अवतरण गरायो ।

अब यसलाई चीनले उपलब्ध गराइरहेका सामग्रीहरूसँग जोड्नुहोस् ।

चीनले इरानलाई उन्नत इलेक्ट्रोनिक वारफेयर प्रणालीहरू हस्तान्तरण गरेको छ जुन विमानवाहक जहाजमा आधारित एफ–३५ विमानहरूलाई जाम गर्न सक्षम छन् । ईएडीएलीले रिपोर्ट गरेअनुसार, अमेरिकाले यस क्षतिका लागि रुस र चीनलाई दोष दिएको छ ।

चिनियाँ प्रविधिबाट बनेका इरानी ईडब्ल्यू प्रणालीहरूले ३३ हजार फिटको उचाइमा उडिरहेको एमक्यू–४सी ट्रिटोनको नियन्त्रण लिन सक्छन् भने ती प्रणालीहरूले सम्पूर्ण आक्रमण संरचना निर्भर रहने सञ्चार र निशाना बनाउने संयन्त्रलाई पनि अवरुद्ध गर्न सक्छन् ।

एफ–२२ हरूले रेडारहरूलाई दबाउँछन् । बी–२ हरूले बंकर बस्टरहरू बोक्छन् । विमानवाहक जहाजहरूले आक्रमणका टोलीहरू परिचालन गर्छन् । यो सबै डेटा लिंकहरू, जीपीएस निशाना र कमान्ड सिग्नलहरूमा निर्भर हुन्छ जुन इलेक्ट्रोम्याग्नेटिक स्पेक्ट्रममार्फत चल्छन् र इरानले चिनियाँ हार्डवेयरको प्रयोग गरेर जलसंयोजकमा त्यसलाई नियन्त्रण गर्न सक्छ भन्ने कुरा भर्खरै प्रमाणित गरिदिएको छ ।

तपाईंले स्टेल्थ प्रविधिमा ६७ अर्ब डलर खर्च गरेर सम्भावित आक्रमणको पाँच दिनअघि आफ्नो निगरानी ड्रोन इलेक्ट्रोनिक वारफेयरका कारण गुमाउनुहुन्न । यो केवल एक सामान्य अवरोध मात्र होइन । यो त अर्को पक्षद्वारा गरिएको क्षमता प्रदर्शन हो, जसले उनीहरूले तपाईंले नियन्त्रण गर्नुपर्ने जलमार्गमा तपाईंलाई अन्धो बनाउन सक्छन् भन्ने प्रमाणित गर्छ ।

पेन्टागनको मौनता नै सबैभन्दा ठूलो संकेत हो । तपाईंले प्राविधिक गडबडीका कारण २२ करोड डलरको सम्पत्ति गुमाउनुभयो भने तपाईंले यो कुरा तुरुन्तै भन्नुहुन्छ किनभने अर्को वैकल्पिक व्याख्या अझ खराब हुन्छ ।

जब तपाईं पाँच दिनसम्म केही बोल्नुहुन्न, यसको अर्थ के हो भने जे भयो त्यसलाई पुष्टि गर्दा एउटा यस्तो कमजोरी उजागर हुन्छ जसलाई ५०० विमान र दुईवटा विमानवाहक जहाजहरू त्यही इलेक्ट्रोम्याग्नेटिक वातावरणमा जाँदै गर्दा स्वीकार गर्न सकिँदैन ।

इरानले हर्मुजमा सबै कुरा ठप्प पार्न सक्छ भन्ने भर्खरै देखाइदिएको छ । र वाशिङटन भने कसैले पनि यो कुरा याद नगरेको जस्तो बहाना गरिरहेको छ ।