इरानमाथि आक्रमण गर्ने अमेरिकाको तयारी पूरा, ट्रम्पले मानेनन् कसैको सल्लाह

एजेन्सी । इरानलाई सम्झौता गर्नका लागि अमेरिकाले दिएको समयसीमा १० दिनबाट घटेर ४८ घण्टामा झरेको छ । इरानले त्यो समयसीमा पालना नगर्ने बताएको छ ।

फेब्रुअरी १९ मा ट्रम्पले इरानलाई १० देखि १५ दिनको समय रहेको भनेका थिए । पाँच दिनपछि, ट्रम्प प्रशासनले इरानलाई नयाँ आणविक प्रस्तावका लागि ४८ घण्टाको समय दिएको छ । यो वार्ता होइन । यो त कसैले पहिले नै हिसाबकिताब मिलिसकेपछि सैन्य बन्दोबस्ती मिलाउनका लागि समयसीमालाई तीव्र पारेको एउटा काउन्टडाउन हो ।

तेहरानले अन्तरिम सम्झौतालाई अस्वीकार गरेको र कूटनीति चलिरहँदा आफ्नो सेनालाई पूर्ण सतर्कतामा राखेको इरान इन्टरनेशनलले आइतबार पुष्टि गरेको छ ।

आफूले उत्साहजनक संकेतहरू देखेको तर सँगसँगै इरानले कहिल्यै पनि युरेनियमको शून्य संवर्धन स्वीकार नगर्ने विदेशमन्त्री अब्बास अराक्ची बताउँछन् । जबकि वाशिङटनले राखेको प्रमुख शर्त नै यही हो ।

यी दुई अडानहरूबीच कुनै मेल छैन । यहाँ कुनै साझा विन्दु छैन ।

यहाँ एक पार लाग्न नसक्ने गतिरोध छ । इजरायली अधिकारीहरूले टाइम्स अफ इजरायललाई ब्रिफिङ गर्दा ठ्याक्कै यही शब्द प्रयोग गरेका थिए ।

अब ४८ घण्टाको समयमा घटेका यी चारवटा घटनाहरूलाई हेर्नुहोस् र आफैंलाई सोध्नुहोस्– के यी संयोग मात्र हुन् ?

पहिलो, इजरायलको सार्वजनिक प्रसारक केएएनले रिपोर्ट गरेअनुसार अमेरिका र इजरायलबीचको एउटा समझदारीलाई अन्तिम रूप दिइएको छ । वाशिङटनले प्रारम्भिक आक्रमणको नेतृत्व गर्नेछ ।

इरानले इजरायलमाथि प्रतिशोध लिएमा जेरुसेलमले अमेरिकी स्वीकृतिको प्रतीक्षा नगरी तुरुन्तै जवाफी कारबाही गर्ने अधिकार पाउनेछ । तपाईं दुईवटा सार्वभौम सेनाहरूबीच केवल धम्की दिनका लागि यस्तो स्ट्राइक अथोरिटी (आक्रमणको अधिकार) पहिले नै प्रत्यायोजन गर्नुहुन्न । यो त एक बहु–मोर्चायुद्धका लागि बनाइएको कमान्ड–एन्ड–कन्ट्रोल संरचना हो ।

दोस्रो, ट्रम्पले पत्रकारहरूलाई बताएअनुसार कुनै पनि सैन्य कारबाही सजिलै जितिनेछ र कुनै सम्झौता भएन भने इरान र त्यहाँका मानिसहरूका लागि धेरै नराम्रो दिन आउने धम्की दिए । त्यसपछि उनले आफ्नो टोलीले आक्रमणको विरोध गरिरहेको कुरालाई अस्वीकार गरे । राष्ट्रपतिले सार्वजनिक रूपमा आन्तरिक विरोधलाई अस्वीकार गर्दा बुझ्नुपर्छ कि विरोध वास्तविक छ र उनले त्यसलाई लत्याइदिएका छन् । सल्लाहकारहरूले अनुनय–विनय गरिरहेको सिनेटर ग्राहमले पहिले नै पुष्टि गरिसकेका छन् । ट्रम्पले सल्लाहकारहरूको कुरा सुने तर निर्णय भने फरक लिएको ट्रम्पले बताइरहेका छन् ।

तेस्रो, इरानले हर्मुज जलसंयोजकका केही भागहरू बन्द गरेर जलसैनिक अभ्यास गरेको छ । यो बयान वा धम्की मात्र होइन । विश्वको समुद्री मार्गबाट हुने कुल कच्चा तेलको २० प्रतिशत आपूर्ति हुने २१ माइलको साँघुरो करिडोरमा भौतिक रूपमै जहाजहरूले सैन्य कारबाही गरिरहेका छन् । इरानले जलसंयोजक बन्द गर्ने धम्की मात्र दिइरहेको छैन । उसले जलसंयोजक बन्द गर्ने अभ्यास गरिरहेको छ ।

चौथो, बेरुतस्थित अमेरिकी दूतावासले आफ्ना कर्मचारीहरूलाई बाहिर निकाल्न थालेको छ । बेरुतमा इरानको सबैभन्दा शक्तिशाली प्रोक्सी हिजबुल्लाह इजरायलतर्फ करिब १ लाख ५० हजार रकेट सोझ्याएर बसेको छ । तपाईं बेरुत त्यतिबेला खाली गर्नुहुन्छ जब तपाईंलाई लाग्छ कि प्रतिशोधको शृंखलाले लेबननलाई पनि सक्रिय बनाउनेछ । यसको अर्थ हुन्छ, तपाईंको प्रारम्भिक आक्रमण यति ठूलो हुनेछ कि त्यसले पूर्ण प्रोक्सी संरचनालाई उत्तेजित पार्नेछ ।

सुनको मूल्य प्रति औंस ५ हजार डलर पुगेको छ । यो मुद्रास्फीतिका कारण होइन । यो फेडको नीतिका कारण पनि होइन । यो त स्मार्ट मनी (चतुर लगानीकर्ता) ले त्यस्तो जोखिमको आकलन गरिरहेको परिणाम हो जसलाई सेयर बजारले अझै बुझ्न सकेको छैन ।

ब्लुमबर्गले हर्मुज जलसंयोजक अवरोध भएमा तेलको मूल्य १०८ डलर पुग्ने प्रक्षेपण गरेको छ । एटलान्टिक काउन्सिलले भर्खरै अमेरिकी आक्रमणका लागि १० वटा भविष्यवाणीहरू प्रकाशित गरेको छ, वार्ताका लागि होइन ।

एनबीसीले नयाँ आक्रमणले ठूलो स्तरको प्रतिशोधको जोखिम निम्त्याउने रिपोर्ट गरेको छ । सीएसआईएसले तेल आपूर्तिमा हुने अवरोधका परिदृश्यहरूको नक्सांकन गरिरहेको छ । क्राइसिस ग्रुप, जुन अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धमा सबैभन्दा नरमपन्थी संस्था मानिन्छ, उसले आफ्नो पछिल्लो विश्लेषणको शीर्षक नै राखेको छः अमेरिका र इरानले अझै पनि युद्ध टार्न सक्छन् । ‘अझै’ शब्दले नै धेरै कुरा भनिरहेको छ । नरमपन्थीहरूले समेत अबको आधारभूत अवस्था युद्ध नै हो भन्ने मानिसकेका छन् ।

बजारले शुक्रबार ब्रेन्ट क्रुडको मूल्य ७१.७६ डलर कायम गर्यो । यस मूल्यमा इरानको जोखिम बापत करिब १० डलर मात्र प्रिमियम समावेश छ । १० डलर मात्र ! यस्तो परिदृश्यमा जहाँ वार्ता सुरु हुनुअघि नै समयसीमा सकिँदैछ, जहाँ निशानामा रहेको देशले मात्र स्वीकार्य शर्तहरूलाई सार्वजनिक रूपमा अस्वीकार गरिसकेको छ, जहाँ आक्रमणकारीले आफ्नो परमाणु–सम्पन्न सहयोगीलाई जवाफी कारबाहीको अधिकार दिइसकेको छ, र जहाँ विश्वको कुल तेल आपूर्तिको २० प्रतिशत भाग नियन्त्रण गर्ने नाका बन्द गर्ने अभ्यास भइरहेको छ ।

सबैले बुधबारको जेनेभा वार्तालाई पर्खिरहेका छन् । तर, समयसीमा मंगलबार नै सकिँदैछ । इरानले पहिले नै हुँदैन भनिसकेको छ । सैन्य संरचना तयार छ । प्रोक्सीहरू सक्रिय पारिएका छन् । दूतावास खाली गरिँदैछ । सुनको भाउले चिच्याइरहेको छ ।
मञ्च तयार पारिँदै छैन, मञ्च तयार भइसकेको छ । बत्तीहरू बलिसकेका छन् । कलाकारहरू आ–आफ्नो स्थानमा छन् । र यो नाटकको पर्दा दर्शकहरूले आफ्नो सिट फेला पार्नका लागि पर्खनेवाला छैन ।