ताइवानका विषयमा कित्ता स्पष्ट पार्न चीनका राष्ट्रपतिले ट्रम्पसँग गरे आग्रह

एजेन्सी । अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्प र चीनका राष्ट्रपति सी चिनपिङबीच बुधबार लामो टेलिफोन कुराकानी भएको छ ।
ट्रम्पका अनुसार, यस वसन्त ऋतुमा हुने आफ्नो चीन भ्रमणअघि दुई नेताहरूले इरान, युक्रेन युद्ध र भटमास सहितका विभिन्न विषयहरूमा छलफल गरे ।

उक्त कुराकानीलाई ट्रम्पले उत्साहका साथ उत्कृष्ट र लामो एवं विस्तृत भनी वर्णन गरेका छन् । यसमा सीले एउटा यस्तो विषयमा चेतावनी दिएका थिए जसमा ट्रम्प सतर्क रहँदै आएका छन् । त्यो हो, ताइवानको भविष्य ।

आफ्नो ट्रुथ सोसल अकाउन्टमा पोस्ट गरिएको कुराकानीको विवरणमा ट्रम्पले ताइवानको मुद्दालाई आधा दर्जनभन्दा बढी विषयहरूको सूचीमा राखेका छन् । त्यसलाई उनले धेरै सकारात्मक भनेका छन् । यस मामिलाबारे जानकार व्यक्तिहरूका अनुसार, उक्त कुराकानी झन्डै दुई घण्टा चलेको थियो ।

ट्रम्पले अप्रिल महिनामा हुने महत्त्वपूर्ण शिखर सम्मेलनका लागि आफ्नो चीन भ्रमणबारे छलफल भएको बताए । ट्रम्पले कार्यभार सम्हालेको केही समयपछि सुरु भएको आक्रामक व्यापार युद्धपछि पछिल्ला महिनाहरूमा दुवै नेताहरूले तनाव कम गर्ने प्रयास गरिरहेका छन् । यी दुई नेताबीच अन्तिमपटक अक्टोबरमा दक्षिण कोरियामा भेट भएको थियो जहाँ उनीहरू एक वर्ष लामो व्यापारिक युद्धविरामका लागि सहमत भएका थिए । त्यस भेटमा ताइवानको बारेमा कुनै छलफल भएको थिएन ।

‘चीनसँगको सम्बन्ध र राष्ट्रपति सीसँगको मेरो व्यक्तिगत सम्बन्ध निकै राम्रो छ र हामी दुवैले यसलाई यसरी नै कायम राख्नु कति महत्त्वपूर्ण छ भन्ने कुरा महसुस गरेका छौं,’ ट्रम्पले सामाजिक सञ्जालको पोस्टमा लेखेका छन्, ‘मेरो आगामी तीन वर्षको कार्यकालमा राष्ट्रपति सी र जनवादी गणतन्त्र चीनसँगको सम्बन्धमा धेरै सकारात्मक परिणामहरू प्राप्त हुनेछन् भन्ने मलाई विश्वास छ !’

तर, चिनियाँ सरकारी सञ्चारमाध्यमले उक्त कुराकानीको विवरण धेरै सशक्त रूपमा प्रस्तुत गर्दै ताइवानको मुद्दा मुख्य केन्द्रमा रहेको संकेत गरेका छन् ।

सीले ट्रम्पलाई ताइवानमाथिको अमेरिकी अडान चीन–अमेरिका सम्बन्धको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण मुद्दा भएको बताए । चीनले ताइवानलाई चीनबाट कहिल्यै अलग हुन नदिने दाबी पनि उनले गरे ।

‘अमेरिकाले ताइवानलाई गर्ने हतियार बिक्रीलाई अत्यन्त सावधानीका साथ अगाडि बढाउनुपर्छ,’ सीले ट्रम्पलाई भनेको कुरा चिनियाँ सरकारी सञ्चारमाध्यमको विवरणमा उल्लेख छ ।

अमेरिकासँगको कूटनीतिक वार्तामा चीनले ताइवानको मुद्दालाई प्राथमिकतामा राख्नु असामान्य होइन । तर, यो चेतावनी डिसेम्बरमा अमेरिकाले ताइवानका लागि ११ अर्ब डलरभन्दा बढीको हतियार प्याकेज स्वीकृत गरेको केही महिनापछि आएको हो ।

ब्रुकिङ्स इन्स्टिच्युसनको जोन एल थोरन्टन चाइना सेन्टरका निर्देशक रायन हासले सीको भनाइ विशेष रूपमा प्रत्यक्ष र तीखो भएको बताए । ‘सीले अहिले नै आफ्नो अडान प्रस्ट पार्न चाहेका छन् ताकि उनले आन्तरिक रूपमा र राष्ट्रपति ट्रम्प दुवैलाई ताइवानको विषयमा आफू गम्भीर रहेको देखाउन सकून्,’ उनले भने ।

‘उनले राष्ट्रपति ट्रम्पलाई यो सन्देश दिन खोजिरहेका छन् : जब तपाईं अप्रिलमा आउनुहुन्छ, ताइवानको बारेमा गम्भीरतापूर्वक बसेर कुरा गर्न तयार हुनुहोला किनकि यो मेरो लागि धेरै महत्त्वपूर्ण छ,’ हासले भने ।

अमेरिकाले एक चीन नीतिअन्तर्गत बेइजिङको सरकारलाई मान्यता दिन्छ र मुख्यभूमिसँग औपचारिक कूटनीतिक सम्बन्ध राख्छ । तर, उसले ताइवान चीनको हिस्सा हो भन्ने चीनको विश्वासलाई मात्र स्वीकार गर्छ र ताइवानको सरकारसँग अनौपचारिक सम्बन्ध कायम राख्छ ।

संवेदनशील कूटनीतिक मामिलाहरूमा छलफल गर्नका लागि नाम नछाप्ने शर्तमा बोल्ने ह्वाइट हाउसका एक अधिकारीले ताइवानको बारेमा अमेरिकी अडान परिवर्तन नभएको बताए ।

तर, सीको यो दाबी ट्रम्पले सार्वभौम राष्ट्रहरूमाथि आक्रमण गर्ने र कब्जा गर्ने धम्की दिएको समयमा आएको छ । उनले आफ्ना सहयोगी र प्रतिद्वन्द्वीहरूलाई पनि यस्तै प्रयासहरू गर्नबाट रोक्ने सम्भावना कम रहेको भनी त्यसले विज्ञहरूमाझ चिन्ता बढाएको छ ।

बेइजिङलाई चिढ्याउन नचाहने गरी ताइवानको विषयमा सतर्कता अपनाउन तयार रहेको ट्रम्पले स्पष्ट पारेका छन् । सन् २०२५ मा ट्रम्प र सीबीचको व्यापार सम्झौता र शिखर सम्मेलनको वातावरण बनाउन चीनलाई नचिढ्याउन प्रशासनले ताइवानका नेतालाई न्युयोर्कमा अडिनबाट रोकेको थियो ।

जनवरी महिनामा द न्युयोर्क टाइम्ससँगको अन्तर्वार्तामा ट्रम्पले भेनेजुएलाका नेतालाई समात्न र त्यहाँको तेल कब्जा गर्न गरिएको आफ्नो घुसपैठबाट सी कसरी प्रभावित भएका थिए भन्नेबारे धाक लगाएका थिए ।

सीले उक्त अपरेसनलाई ताइवानमाथि आक्रमण गर्ने र नियन्त्रण गर्ने उदाहरणको रूपमा लिन सक्छन् कि भनेर सोधिएको प्रश्नमा ट्रम्पले उत्तर दिए । अमेरिकाले भेनेजुएलाबाट भोगे जस्तो खतरा (जस्तै लागूऔषध तस्करहरूको घुसपैठ) चीनले ताइवानबाट सामना गर्नु नपरेको ट्रम्पको भनाइ छ ।

तर, ताइवानलाई चीनको लागि खतराको रूपमा हेर्न सकिन्छ भन्ने विचार राख्दा ट्रम्पले ताइवान सीका लागि गर्वको स्रोत भएको कुरा स्वीकार गरे ।

‘उनले यसलाई चीनको हिस्सा मान्छन् र उनले के गर्नेछन् भन्ने कुरा उनकै हातमा छ,’ ट्रम्पले बताए, ‘तर, मैले उनलाई त्यसो गरे भने म धेरै दुःखी हुनेछु भनेको छु । मलाई लाग्दैन, उनले त्यसो गर्नेछन् । म आशा गर्छु, उनले त्यसो गर्ने छैनन् ।’