स्पेनसँगको सबै व्यापार बन्द गर्ने ट्रम्पको धम्की

एजेन्सी । अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले बुधबार स्पेनमाथि व्यापारिक प्रतिबन्ध लगाउने आफ्नो इच्छा पुनः दोहोर्‍याएका छन् । रक्षा खर्चलाई लिएर उत्पन्न तनावका बीच उनले अर्थमन्त्री स्कट बेसेन्टलाई स्पेनसँगको भ्रमणलगायत सबै व्यापार बन्द गर्न निर्देशन दिएका छन् ।

अन्तर्राष्ट्रिय आपतकालीन आर्थिक शक्ति ऐन (आईईपीए) अन्तर्गत, राष्ट्रपतिसँग विदेशी राष्ट्रहरूसँगको आर्थिक लेनदेन रोक्ने वा सीमित गर्ने व्यापक अधिकार हुन्छ । तर, सम्बन्धित देशले अमेरिकी राष्ट्रिय सुरक्षा, विदेश नीति वा अर्थतन्त्रका लागि असामान्य वा असाधारण खतरा खडा गरेको राष्ट्रपतिले प्रमाणित गर्नुपर्छ र त्यस स्थितिलाई राष्ट्रिय संकटकाल घोषणा गर्नुपर्छ ।

न्यूयोर्क विश्वविद्यालयका कानुन प्राध्यापक पिटर शेनले रक्षा खर्चको विषयमा अमेरिका र स्पेनबीचको विवादलाई कसरी उक्त श्रेणीमा राख्न सकिन्छ भन्ने कुरा देख्न गाह्रो भएको बताएका छन् । साथै, युरोपेली संघको नियम अनुसार व्यापार सम्झौताहरू व्यक्तिगत सदस्य राष्ट्रहरूसँग नभई समग्र संघसँग एउटै ब्लकको रूपमा गर्नुपर्ने हुन्छ ।

यसअघि आईईपीएको प्रयोग सन् १९७९ मा इरान, २००४ मा सिरिया, १९९० मा इराक र १९९७ मा सुडानमा गरिएको थियो । अमेरिकाले विगतमा शत्रुसँगको व्यापार ऐन (टीडब्ल्यूईए) मार्फत क्युबा र उत्तर कोरिया जस्ता देशहरूमा पनि प्रतिबन्ध लगाएको छ तर यसको प्रयोग घोषित युद्धको समयमा मात्र सीमित हुन्छ ।

पूर्ण प्रतिबन्धको तुलनामा राष्ट्रपतिसँग भन्सार शुल्क (ट्यारिफ) वा अन्य प्रतिश‍ोधात्मक व्यापारिक कदम चाल्ने केही अन्य संयन्त्रहरू पनि छन् । सन् १९६२ को व्यापार विस्तार ऐनको धारा २३२ अन्तर्गत वाणिज्य विभागले कुनै आयात वा विशेष उत्पादनलाई राष्ट्रिय सुरक्षाका लागि खतरा ठानेमा राष्ट्रपतिले त्यसमा भन्सार शुल्क लगाउन वा कोटा तोक्न सक्छन् ।

सन् १९७४ को व्यापार ऐनको धारा ३०१ अन्तर्गत कुनै विदेशी राष्ट्रको कदम विभेदकारी वा अनुचित र अमेरिकी वाणिज्यका लागि भार मानिएमा राष्ट्रपतिले व्यापारिक जरिवाना लगाउन सक्छन् । एन्टी–डम्पिङ नियमहरू पनि लागू गर्न सकिन्छ ।

ट्रम्पको पहिलो कार्यकालमा क्यालिफोर्नियाका जैतून (ओलिभ) उत्पादकहरूको आग्रहमा सन् १९३० को ट्यारिफ एक्ट अन्तर्गत स्पेनिस कालो ओलिभमा ३० प्रतिशत एन्टी–डम्पिङ शुल्क लगाइएको थियो । विश्व व्यापार संगठनले पछि यसलाई आंशिक रूपमा फिर्ता लिन आदेश दिए पनि अमेरिकी बजारमा स्पेनको कालो ओलिभको हिस्सा सन् २०१७ को ४९ प्रतिशतबाट घटेर सन् २०२४ मा १९ प्रतिशतमा पुग्यो ।

व्यापारिक कारबाहीको पहिलो धम्की सन् २०२५ को अक्टोबरमा आएको थियो । त्यतिबेला ट्रम्पले हेगमा भएको नेटो शिखर सम्मेलनमा रक्षा खर्चलाई कुल उत्पादनको ५ प्रतिशत पुर्याउने प्रतिबद्धता जनाउन अस्वीकार गरेको भन्दै स्पेनलाई भन्सार शुल्क मार्फत सजाय दिन सक्ने बताएका थिए ।

यस वर्षको मार्चमा उनले अझ अघि बढेर अर्थमन्त्री बेसेन्ट र व्यापार प्रतिनिधि जेमिसन ग्रियरलाई स्पेनका सबै उत्पादनमा प्रतिबन्ध लगाउन अनुसन्धान सुरु गर्न निर्देशन दिए । हालसम्म फेडरल रजिस्टरमा यस्तो कुनै अनुसन्धानको विवरण सार्वजनिक गरिएको छैन ।

अमेरिकाले स्पेनबाट जति खरिद गर्छ, त्यसभन्दा बढी उसलाई बिक्री गर्छ । अमेरिकी जनगणना ब्यूरोका अनुसार, सन् २०२५ मा अमेरिकाले २६.६ अर्ब डलरको सामान निर्यात गरेको थियो भने २१.३५ अर्ब डलरको आयात गरेको थियो । स्पेनी कम्पनीहरूले अमेरिकामा ९७.२ अर्ब युरो लगानी गरेका छन् जसले अमेरिकालाई उनीहरूको विश्वव्यापी लगानीको सबैभन्दा ठूलो गन्तव्य बनाएको छ ।

अमेरिका पनि स्पेनको सबैभन्दा ठूलो विदेशी लगानीकर्ता हो जसको ११६ अर्ब युरोभन्दा बढीको उत्पादक पुँजी लगानीले देशभर करिब २ लाख मानिसलाई रोजगारी दिएको छ ।

नेटोको पछिल्लो अनुमान अनुसार, सन् २०२६ मा स्पेनको रक्षा खर्च ३५.४१ अर्ब युरो पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ जुन यसको कुल गार्हस्थ्य उत्पादन (जीडीपी) को २ प्रतिशत बराबर हो । सन् २०१८ मा प्रधानमन्त्री पेड्रो सान्चेजले पदभार ग्रहण गर्दा यो ११.१७ अर्ब युरो मात्र थियो । सन् २०२५ मा पूर्ण संख्याको आधारमा स्पेन नेटोको सातौं ठूलो रक्षा खर्च गर्ने राष्ट्र थियो ।

हाल नेटोको वैदेशिक अपरेसनहरूमा करिब ३ हजार स्पेनी सैनिकहरू तैनाथ छन् जसले स्पेनलाई वैदेशिक शान्ति र सुरक्षा मिसनहरूमा सेना पठाउने नेटोको तेस्रो ठूलो राष्ट्र बनाएको छ । स्पेनले हालसम्म २२ भन्दा बढी मिसनहरूमा १ लाख २५ हजारभन्दा बढी सैनिकहरू खटाएको छ जसमध्ये १०० भन्दा बढीले नेटो अपरेसनका क्रममा ज्यान गुमाएका छन् ।

साथै, सन् २०२२ देखि स्पेनले युक्रेनको सहयोगका लागि कुल ३.७९५ अर्ब युरो परिचालन गरेको छ ।