चीनले बनायो अमेरिकी अनुमतिको भन्दा २.८ गुणा बढी शक्तिशाली चिप्स, एआईमा ठूलो उपलब्धि

एजेन्सी । यसै साता चीनले त्यस्तो उपलब्धि हासिल गर्यो जसलाई अमेरिकाले वर्षौंदेखि रोक्न खोजिरहेको थियो ।

कृत्रिम बुद्धिमत्तामा चीनलाई रोक्न अमेरिकासँग एउटै मात्र हतियारका रूपमा सबैभन्दा शक्तिशाली चिप्स थियो । र अमेरिका नै ती चिप्स बनाउने र चीनलाई बेच्न अस्वीकार गर्ने देश थियो । उनीहरूले भनेका थिए, ‘यी चिप्सबिना चीनले कहिल्यै पनि प्रगति गर्न सक्दैन ।’

यो हप्ता त्यो हतियार असफल भयो । चीनले आफ्नै चिप बनायो जुन अमेरिकाले चीनलाई बनाउन अनुमति दिएको चिपभन्दा २.८ गुणा बढी शक्तिशाली छ ।

पहिले यो प्रतिबन्धलाई बुझौं । आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्सको मस्तिष्क चिप्समा हुन्छ । र लगभग एउटै देशले सबैभन्दा शक्तिशाली चिप्स नियन्त्रण गर्छ । त्यो हो, अमेरिका ।

अमेरिकाले यस श्रेष्ठतालाई हतियारमा बदल्यो । यसले चीनलाई आफ्ना उत्कृष्ट चिप्स बेच्न प्रतिबन्ध लगायो र चीनलाई धेरै कमजोर चिप्स मात्र किन्न अनुमति दियो । यसको लक्ष्य सरल थियो । आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्समा चीनलाई अमेरिकामै निर्भर राख्ने ताकि यसले कहिल्यै बराबरी गर्न नसकोस् ।

चीनले विदेशबाट चिप पाउन नसकेपछि आफ्नै चिप बनाउनुपर्यो । ह्वावेले यसमा काम सुरु गर्यो । यसको नतिजा आश्चर्यजनक छ । ह्वावेको नयाँ चिप अमेरिकाले चीनलाई किन्न अनुमति दिएको चिपभन्दा २.८ गुणा बढी शक्तिशाली देखियो । त्यसैले अमेरिकाले कमजोर चिप छ भन्दै गरेकोमा चीनले आफैं त्यसभन्दा राम्रो चिप बनायो ।

र यो एउटा चिपमा मात्र रोकिएन । यसै साता चीनले एउटा ठूलो निर्णयको घोषणा गर्यो । आगामी पाँच वर्षमा उसले सुरुदेखि अन्त्यसम्म आफ्नै एआई पूर्वाधार निर्माण गर्नेछ । सरकारी स्वामित्वका कम्पनीहरूले डेटा सेन्टरहरू सञ्चालन गर्नेछन् ।

प्रयोग गरिने कम्तीमा ८० प्रतिशत हार्डवेयर स्वदेशमै उत्पादन गरिनेछ । अमेरिकी कम्पनीहरू पूरै व्यवसायबाट बाहिर हुनेछन् । सरकारले मात्र २९५ अर्ब डलर छुट्याएको छ । कम्पनीहरूको खर्च छुट्टै छ ।

ऊर्जा ग्रिड समेत थप्दा सन् २०३० सम्ममा यो कुल खर्च ८०० अर्ब डलर पुग्नेछ । चीनले एउटा पनि अमेरिकी चिप प्रयोग नगरी विशाल एआई पूर्वाधार निर्माण गर्दैछ ।

अमेरिकाले चीनलाई चिप बेच्न बन्द गरेर आफैं उत्पादक बनाइदियो । अहिले त्यही उत्पादकले अमेरिकाबाट विश्वकै ठूलो बजार खोसिरहेको छ ।

तर, वास्तविक मुद्दा चिप मात्र होइन । यसमा वित्तीय पक्ष पनि जोडिएको छ । वास्तविक खतरा त्यहीँ छ । आज अमेरिकी सेयर बजारको मूल्य केही सीमित एआई कम्पनीहरूमा टिकेको छ । शीर्ष ५०० कम्पनीहरूको कुल मूल्यको एक तिहाइ हिस्सा मात्र सातवटा कम्पनीहरूले ओगटेका छन् जसमध्ये सबैभन्दा ठूला एआई कम्पनीहरू हुन् ।

यी कम्पनीहरूको मूल्य एउटै विश्वासमा आधारित छ । त्यो के भने अमेरिका एआईमा सधैं अपराजित रहनेछ ।

सन् २०२५ मा हामीले त्यो विश्वास कति कमजोर थियो भन्ने देख्यौं । चीनबाट डीपसीक नामको एउटा सानो मोडल सार्वजनिक भयो । यो अमेरिकाको तुलनामा निकै कम स्रोत र थोरै लागतमा बनाइएको थियो ।

त्यो दिन एनभिडियाले एकै दिनमा ५८९ अर्ब डलर गुमायो । सेयर बजारको इतिहासमा यो एकै दिनको सबैभन्दा ठूलो घाटा हो । चीनको एउटै सरप्राइजले त्यस्तो गर्न सक्छ भने बाँकी कुराको कल्पना गर्नुहोस् ।

अहिले चीनले एउटा सानो मोडल मात्र नभई अमेरिकाबिना नै शून्यबाट आफ्नै एआई पूर्वाधार निर्माण गर्दैछ । हरेक नयाँ प्रमाणले त्यो विश्वासलाई अझ बढी डगमगाइदिन्छ । र त्यही विश्वासले नै अमेरिकी सेयर बजारलाई टिकाइराखेको छ ।
अब चारवटा सम्भावनाहरू छन् ।

क) चीनले आफ्नै प्रणाली त स्थापना गर्छ तर यो अमेरिकी चिप्स जत्तिकै राम्रो हुनेछैन । त्यसले गर्दा अमेरिका नै अगाडि रहनेछ ।

ख) चीनले चिप्स र ऊर्जा दुवै क्षेत्रमा दूरी घटाउँछ र आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्समा अमेरिकासँग बराबरीको प्रतिस्पर्धामा पुग्छ ।

ग) विश्व दुई भागमा विभाजित हुन्छ । एउटा पक्ष अमेरिकी प्रणाली र अर्को चिनियाँ प्रणाली । सबैले कुनै एउटा रोज्नुपर्नेछ ।

घ) आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्सप्रतिको अपेक्षा कुनै बिन्दुमा समाप्त हुन्छ र अमेरिकी सेयर बजारले डीपसीक काण्ड जस्तै ठूलो झड्का बेहोर्छ ।