एजेन्सी । भारतको उत्तर प्रदेशको अहिलेसम्मकै सबैभन्दा लामो एक्सप्रेसवे गंगा एक्सप्रेसवेको उद्घाटन प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले बुधबार गरेका छन् ।
५९४ किलोमिटर लामो यो गंगा एक्सप्रेसवे ६–लेनको छ । यसको उद्देश्य मेरठ र प्रयागराज बीचको यात्रा समय घटाएर मात्र ६ घण्टामा झार्नु हो ।
भारतको कुल एक्सेस–कन्ट्रोल्ड (पहुँच–नियन्त्रित) एक्सप्रेसवे नेटवर्कको ६० प्रतिशतभन्दा बढी हिस्सा उत्तर प्रदेशमा छ । हालै मुख्य सचिव मनोज कुमारले देशभरका लगभग २९ सय किलोमिटर यस्ता राजमार्गहरूमध्ये करिब १२ सय किलोमिटर यसै राज्यमा अवस्थित रहेको कुरा औंल्याए ।
मेरठका जिल्ला अधिकारी र कलेक्टर विजय कुमार सिंहले यस परियोजनाले जनतामा ठूलो उत्साह पैदा गरेको बताए । उनले यो एक्सप्रेसवेले प्रयागराजका साथै राज्यको राजधानी लखनउसँगको कनेक्टिभिटीलाई निकै सुदृढ बनाउने कुरा उल्लेख गरे ।
विज्ञहरूका अनुसार, यस एक्सप्रेसवेको लम्बाइ विशेष रूपमा महत्त्वपूर्ण छ । उद्योग र आन्तरिक व्यापार प्रवर्धन विभागका अनुसार, ढुवानीका लागि करिब ६०० किलोमिटर सम्मको दूरीमा सडक यातायात आर्थिक रूपमा कुशल मानिन्छ जबकि त्यसभन्दा बढी दूरीमा रेल यातायात बढी उपयुक्त हुन्छ । ५९४ किलोमिटर लामो गंगा एक्सप्रेसवे कार्गो ढुवानीका लागि यस महत्त्वपूर्ण दायरा भित्रै पर्छ ।
यसले कसरी यात्रा समय घटाउनेछ, कुन–कुन जिल्लाहरू समेट्नेछ, टोल (शुल्क) नीति कस्तो हुनेछ र यसको निर्माण लागत कति छ ?
यात्रा समयः यसको सबैभन्दा उल्लेखनीय फाइदाहरू मध्ये एक यात्रा समयमा आउने ठूलो कटौती हुनेछ । मेरठ र प्रयागराज बीचको यात्रा हाल १० देखि १२ घण्टा लाग्छ, त्यो घटेर करिब ६ देखि ७ घण्टा हुने सम्भावना छ ।
दिल्लीबाट पहुँचः दिल्ली–एनसीआर क्षेत्रका यात्रीहरूका लागि दिल्ली–मेरठ एक्सप्रेसवे हुँदै पहुँच सहज हुनेछ र त्यसपछि बिजौलीमा छोटो लिंक रोडमार्फत गंगा एक्सप्रेसवेमा जोडिन सकिनेछ ।
निर्माण लागतः करिब ३६ हजार २ सय ३० करोड रुपैयाँको अनुमानित लागतमा विकसित यो गंगा एक्सप्रेसवे उत्तर प्रदेशको सबैभन्दा महत्त्वाकांक्षी पूर्वाधार पहलहरूमध्ये एक हो । यो एक्सप्रेसवे मेरठको बिजौली गाउँदेखि प्रयागराजको जुदापुर डन्डु गाउँसम्म फैलिएको छ ।
गति सीमाः यो एक्सप्रेसवे १२० किलोमिटर प्रति घण्टाको गतिको लागि निर्माण गरिएको हो । ६–लेनको पहुँच–नियन्त्रित यो एक्सप्रेसवेलाई भविष्यमा ८–लेनसम्म विस्तार गर्न मिल्ने गरी डिजाइन गरिएको छ ।
रुट र समेटिएका जिल्लाहरूः यो एक्सप्रेसवे १२ वटा जिल्ला भएर जानेछः मेरठ, हापुर, बुलन्दशहर, अमरोहा, सम्भल, बदायुँ, शाहजहाँपुर, हरदोई, उन्नाव, रायबरेली, प्रतापगढ र प्रयागराज । यस क्रममा यसले आफ्नो रुटमा पर्ने ५०० भन्दा बढी गाउँहरूलाई प्रत्यक्ष प्रभाव पार्नेछ ।
इन्टरचेन्ज र सुविधाहरूः यसको कनेक्टिभिटीलाई २१ वटा इन्टरचेन्जहरूले थप सुदृढ बनाएका छन् जसले यो कोरिडोरलाई विद्यमान राष्ट्रिय राजमार्गहरू र राज्यका सडकहरूसँग जोड्छ ।
यस परियोजनामा ठूला नदीहरू पार गर्ने पुलहरू पनि समावेश छन् जसमा गंगा नदीमा ९६० मिटर लामो पुल र यसको सहायक नदी रामगंगामा ७२० मिटर लामो पुल उल्लेखनीय छन् । दुवै संरचनाहरू स्थानीय बाढीको अवस्थालाई ध्यानमा राखेर इन्जिनियरिङ गरिएका छन् ।
यात्रीहरूको सुविधाका लागि एक्सप्रेसवेमा इन्धन स्टेशन, विश्राम क्षेत्र र फुड कोर्टहरू सहितका नौवटा सार्वजनिक उपयोगिता परिसरहरू हुनेछन् ।
आपतकालीन अवतरण पट्टीः यो एक्सप्रेसवेको एउटा प्रमुख विशेषता शाहजहाँपुर जिल्लामा रहेको ३.५ किलोमिटर लामो आपतकालीन अवतरण पट्टी हो । भारतीय वायुसेनाद्वारा परीक्षण भइसकेको यो एयरस्ट्रिपले परियोजनामा रणनीतिक रक्षा आयाम थपेको छ जसले यसको आर्थिक महत्वका साथै राष्ट्रिय तयारीलाई पनि सुदृढ बनाएको छ ।
अन्य एक्सप्रेसवेहरूसँगको एकीकरणः गंगा एक्सप्रेसवेलाई अन्ततः विद्यमान र आगामी करिडोरहरूसँग एकीकृत गरिनेछ । यसमा आगरा–लखनउ एक्सप्रेसवे, फर्रुखाबाद लिंक एक्सप्रेसवे, जेवर लिंक एक्सप्रेसवे र मेरठलाई हरिद्वारसँग जोड्ने प्रस्तावित विस्तार समावेश छ ।
रिपोर्टहरूका अनुसार, यस एक्सप्रेसवेलाई हरिद्वारसम्म करिब १४६ किलोमिटर विस्तार गर्ने योजना छ । यो विस्तार अमरोहा र बिजनौर भएर जानेछ र २०० भन्दा बढी गाउँहरूलाई समेट्नेछ ।
टोल (सडक शुल्क): यो परियोजना टोल–आधारित सार्वजनिक–निजी साझेदारी (एएए) मोडल अन्तर्गत सञ्चालन हुनेछ । अदानी इन्टरप्राइजेज र आईआरबी इन्फ्रास्ट्रक्चर डेभलपर्सलाई ३० वर्षको अवधिका लागि सञ्चालन अधिकार दिइएको छ । टोल संकलनका लागि मेरठ र प्रयागराजको मुख्य प्रवेश बिन्दुहरूमा दुईवटा प्राथमिक टोल प्लाजाहरू स्थापना गरिनेछन् ।
अन्तिम टोल शुल्क अझै घोषणा गरिएको छैन, यद्यपि अधिकारीहरूले यो उत्तर प्रदेशका अन्य एक्सप्रेसवेहरू जस्तै हुने संकेत गरेका छन् । हाल, चारपांग्रे सवारी साधनले प्रति किलोमिटर करिब २ देखि ३ रुपैयाँ तिर्ने गर्छन् ।
प्रतिक्रिया