इरानमा स्थलसेना पठाउने विषयमा सोचविचार गर्दै ट्रम्प, के छन् जोखिमहरू ?

एजेन्सी । अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पको प्रशासनले इरानसँगको युद्धमा विभिन्न विकल्पहरूबारे मन्थन गरिरहँदा स्थल सेना पठाउने कुरामा अझै विचार गरिरहेको छ ।

पेन्टागनले इरानी लक्ष्यहरूका विरुद्ध व्यापक हवाई र समुद्री आक्रमणहरू राम्ररी गरिरहेको भए पनि त्यहाँ धेरै खतरनाक मिशनहरू छन् जसका लागि अन्ततः इरानी भूमिभित्र अमेरिकी सेनाको उपस्थिति आवश्यक पर्नेछ ।

‘हामीले कुनै विशेष विकल्प रोज्ने अधिकार सुरक्षित राखेनौं भने हामी पूर्ण रूपमा अविवेकी हुनेछौं,’ रक्षा सचिव पिट हेगसेथले भने, ‘चाहे यसमा स्थलगत सेना सामेल होस् वा नहोस् ।’

सन् २००३ को इराक युद्धको रणनीति, लाखौं सेनाहरू समुद्रबाट ओर्लेर गरिने पूर्ण स्तरको आक्रमण, को पुनरावृत्ति हुने सम्भावना निकै कम देखिए पनि केही यस्ता परिदृश्यहरू छन् जहाँ विशेष बललाई अमेरिकी स्थल शक्तिको अग्रपंक्तिको रूपमा प्रयोग गर्न सकिन्छ ।

म नेभी सिल वा आर्मी ग्रीन बेरेट होइन । त्यसभन्दा धेरै टाढाको कुरा हो । तर, मेरो करियरको दौरान मैले अफगानिस्तानको युद्ध र कोलम्बियामा आतंकवाद विरोधी कारबाहीमा उनीहरूका साथै सेनाको ऐतिहासिक ७५औं रेन्जर रेजिमेन्टको कमान्ड गरेको छु । सर्वसाधारण (र हलिउड) ले विश्वास गरे विपरीत विशेष बलहरू आवेगमा आएर जे पर्छ त्यही टर्छ भन्ने खालका हुँदैनन् । उनीहरू सेनाका सबैभन्दा सूक्ष्म र गम्भीर योजनाकारहरू हुन् ।

देशको उत्कृष्ट एकाइहरूमध्ये एक डेल्टा फोर्सलाई कोलम्बियामा संवेदनशील बन्धक उद्धार मिशनको लागि मेरो मातहतमा खटाइएको थियो । त्यतिखेर मैले विशेष अपरेशन योजनामा कति गहिरो विवरणहरू समावेश हुन्छन् भन्ने कुरा प्रत्यक्ष देखें जहाँ नकारात्मक पक्षहरू लगायत हरेक परिस्थितिमाथि विचार गरिन्छ ।

इरानमा युद्ध अघि बढ्दै जाँदा सशस्त्र बलहरूले आफ्ना विशिष्ट योद्धाहरूका लागि धेरै सम्भावित मिशनहरूका बारेमा सोचिरहेकोमा म पक्का छु ।

राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पसमक्ष कस्ता प्रकारका परिदृश्यहरू प्रस्तुत भइरहेका छन् ? र त्यस्ता मिशनहरू कत्तिको जोखिमपूर्ण होलान् ?

एक प्रमुख लक्ष्य इरानीहरूसँग अझै बाँकी रहेको ठूलो मात्रामा संवर्धित युरेनियम हुनेछ । सबै विवरणहरू अनुसार, हामीलाई यो ठ्याक्कै कहाँ छ भन्ने थाहा छैन र गत जुनमा तेहरानको आणविक कार्यक्रमलाई ध्वस्त पारेको अपरेशन मिडनाइट ह्यामरपछि यो गाडिएको र पहुँच बाहिर हुन सक्छ ।

तर, अमेरिकासँग उक्त भण्डारको बारेमा ठोस गुप्तचरी जानकारी छ भने (सम्भवतः मध्य इरानको इस्फहानमा) त्यसलाई फेला पारेर नष्ट गर्ने वा बाहिर निकाल्ने बारे खोजी गर्नु उचित हुनेछ ।

भण्डारमा पुग्न सकिने स्थिति छ भने निस्सन्देह यसलाई ठूलो इरानी बल, सम्भवतः सबैभन्दा विशिष्ट एकाइहरू, ले पहरा दिइरहेका हुनेछन् । संवर्धित युरेनियमलाई सुरक्षित रूपमा निकाल्न वा नष्ट गर्न अमेरिकी सैन्य टोलीको साथमा विशेष प्राविधिकहरू जानुपर्नेछ । यसलाई जथाभावी विस्फोट गराउँदा डर्टी बमको स्थिति आउने जोखिम हुन्छ ।

अर्कोतर्फ, यसको तौल १ हजार पाउन्डको हाराहारीमा हुन सक्ने भएकोले यसलाई बाहिर निकाल्ने प्रयास गर्नु पनि चुनौतीपूर्ण छ ।

सम्भवतः यो मिसन इम्पोसिबल त होइन तर यो साँच्चै नै धेरै चुनौतीपूर्ण मिशन हो । यसलाई निकट भविष्यमा कार्यान्वयन हुने सम्भावना कम भएको सूचीमा राख्न सकिन्छ ।

दोस्रो लोभलाग्दो लक्ष्य पर्सियन खाडीको खार्ग टापु हुन सक्छ । यो इरानको तेल र ग्यास टर्मिनल ट्रान्जिटको मुख्य स्थान हो र उनीहरूलाई उनीहरूको ऊर्जा प्रणालीको यस महत्त्वपूर्ण हिस्साबाट वञ्चित गर्नु एक ठूलो उपलब्धि हुनेछ । यो इरानको तटबाट मात्र १६ माइल टाढा छ र भर्खरै बारुदी सुरुङ बिछ्याइएको हर्मुज जलयोजकको उत्तर–पश्चिममा अवस्थित छ ।

बमवर्षा गरेर पूर्वाधार नष्ट गर्नु एउटा सम्भावना हो तर अमेरिकाले अहिलेसम्म त्यसो गरेको छैन किनभने यसलाई आफ्नो नियन्त्रणमा लिनु धेरै राम्रो हुनेछ ।

विशेष अपरेटरहरूको अग्रगामी टोली र त्यसपछि सेनाको ८२औं एयरबोर्न डिभिजन जस्ता उच्च स्तरका परम्परागत बलहरूले टापुलाई नियन्त्रणमा लिन सक्छन् । यसले तेहरानको भ्रष्ट धर्मतन्त्रलाई एक शक्तिशाली सन्देश दिनेछ, इरानी हाइड्रोकार्बन अर्थतन्त्रलाई गम्भीर धक्का दिनेछ र खाडीको उत्तरी क्षेत्रमा ढुवानी नियन्त्रण गर्ने इरानीहरूको क्षमतालाई कम गर्नेछ ।

यसले थप स्थलगत कारबाहीका लागि महत्त्वपूर्ण आधार पनि प्रदान गर्न सक्छ । यसका लागि ठूलो संख्यामा सेना आवश्यक पर्नेछ तर यो हासिल गर्न सकिने देखिन्छ ।

तेस्रो मिशन भनेको सेन्ट्रल इन्टेलिजेन्स एजेन्सी (सीआईए) र इजरायलको मोसादसँग मिलेर इरानमा साना टोलीहरू पठाउनु र त्यहाँका राजनीतिक विपक्षीहरूसँग सम्पर्क गरी वास्तविक प्रतिरोध आन्दोलन खडा गर्नु हुनेछ । सीआईएको पूर्ववर्ती संस्था अफिस अफ स्पेशल सर्भिसेजले दोस्रो विश्वयुद्धमा फ्रान्सेली प्रतिरोधसँग ठ्याक्कै यही गरेको थियो जुन युद्धको प्रयासमा एक महत्त्वपूर्ण भाग थियो ।

फेरि पनि यसमा जोखिम उच्च छ र यो निर्णय अमेरिकाको गुप्तचरी स्तर र इरानी विद्रोहीहरूसँगको सम्पर्कको विश्वासमा भर पर्नेछ । इजरायलीहरूले इरानी समाजमा गहिरो घुसपैठ गरेको देखिन्छ र इरानी अमेरिकी डायस्पोराको पनि त्यहाँका असन्तुष्ट नागरिकहरूसँग राम्रो सम्पर्क छ ।

इरानी विद्रोहीहरूलाई संगठन, पैसा र सम्भवतः हतियारको आवश्यकता छ । तर, गुप्तचर अपरेटरहरूको समर्थनमा विशेष बलहरूको संलग्नताले यो हासिल गर्न सकिन्छ ।

स्थल सेना पठाउनु सधैं जोखिमपूर्ण हुन्छ । निस्सन्देह अमेरिकी विशेष बलहरूले पहिले नै यी र अन्य साहसी अपरेशनहरूको योजना बनाइरहेका छन् । उनीहरू यस काममा विश्वकै उत्कृष्ट हुन् । त्यसैले कुनै पनि विकल्पलाई अस्वीकार गर्नुहुँदैन ।