एजेन्सी । ग्रीनल्याण्डमाथि प्रस्तावित नियन्त्रण गर्ने विरोधमा उभिएका आठ सहयोगी देशहरूमाथि नयाँ ट्यारिफ (भन्सार शुल्क) लगाउने राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको धम्कीको युरोपेली नेताहरूले निन्दा गरेका छन् ।
बेलायती प्रधानमन्त्री कीयर स्टारमरले यो कदमलाई ‘पूर्ण रूपमा गलत’ बताएका छन् भने फ्रान्सेली राष्ट्रपति इमानुएल म्याक्रोनले यसलाई ‘अस्वीकार्य’ भनेका छन् ।
ट्रम्पले डेनमार्क, नर्वे, स्वीडेन, फ्रान्स, जर्मनी, बेलायत, नेदरल्याण्ड्स र फिनल्याण्डमाथि फेब्रुअरी १ देखि १० प्रतिशत ट्यारिफ लागू हुने घोषणा गरेका छन्, जुन पछि बढेर २५ प्रतिशतसम्म पुग्न सक्छ र कुनै सम्झौता नहुन्जेलसम्म जारी रहनेछ ।
ट्रम्पको भनाइमा डेनमार्कको यो अर्ध-स्वायत्त क्षेत्र अमेरिकाको सुरक्षाका लागि अत्यन्त महत्त्वपूर्ण छ र उनले बल प्रयोगको सम्भावनालाई पनि इन्कार गरेका छैनन् ।
यसैबीच, शनिबार ग्रीनल्याण्ड र डेनमार्कमा हजारौं मानिसहरू अमेरिकाको प्रस्तावित कब्जा विरुद्ध सडकमा उत्रिएका छन् ।
ग्रीनल्याण्डको जनसंख्या कम छ, तर यो संसाधनले भरिपूर्ण छ र उत्तर अमेरिका तथा आर्कटिक बीचको यसको भौगोलिक अवस्थितिले यसलाई मिसाइल आक्रमणको अवस्थामा पूर्व चेतावनी प्रणाली र क्षेत्रमा जहाजहरूको निगरानीका लागि महत्त्वपूर्ण बनाउँछ ।
ट्रम्पले यसअघि नै वासिङ्टनले यो इलाका ‘सजिलो तरिका’ ले वा ‘अर्को तरिका’ ले हासिल गर्ने बताइसकेका छन् ।
युरोपेली देशहरूले डेनमार्कको समर्थनमा ऐक्यबद्धता देखाएका छन् । उनीहरूको भनाइमा आर्कटिक क्षेत्रको सुरक्षा नेटोको साझा जिम्मेवारी हुनुपर्छ ।
फ्रान्स, जर्मनी, स्वीडेन, नर्वे, फिनल्याण्ड, नेदरल्याण्ड्स र बेलायतले कथित टोही मिसन अन्तर्गत ग्रीनल्याण्डमा सीमित संख्यामा सैनिक पठाएका छन् ।
शनिबार आफ्नो ‘ट्रुथ सोसल’ मा नयाँ ट्यारिफको घोषणा गर्दै ट्रम्पले भने कि यी देशहरूले ‘धेरै खतरनाक खेल’ खेलिरहेका छन् । उनले ‘हाम्रो ग्रहको सुरक्षा, संरक्षण र अस्तित्व’ दाउमा लागेको बताए ।
उनले अर्को महिना अमेरिका निर्यात हुने सामानमा प्रस्तावित १० प्रतिशत शुल्क जुनमा बढेर २५ प्रतिशत हुने र ‘ग्रीनल्याण्ड पूर्ण रूपमा खरिद गर्ने सम्झौता नभएसम्म जारी रहने’ बताए ।
यसको जवाफमा स्टारमरले भने, ‘नेटो सहयोगीहरूको सामूहिक सुरक्षाका लागि प्रयास गर्दा सहयोगी देशहरूमाथि शुल्क लगाउनु पूर्ण रूपमा गलत हो । हामी यो मुद्दा सीधै अमेरिकी प्रशासनसँग उठाउनेछौँ ।’
फ्रान्सका इमानुएल म्याक्रोनले भने, ‘यस सन्दर्भमा ट्यारिफको धम्की अस्वीकार्य छ… हामी कुनै पनि प्रकारको धम्कीबाट प्रभावित हुने छैनौँ ।’
स्वीडेनका प्रधानमन्त्री उल्फ क्रिस्टरसनले भने, ‘हामी आफूलाई ब्ल्याकमेल हुन दिने छैनौँ ।’
उनले थपे, ‘स्वीडेन अहिले अन्य युरोपेली संघका देशहरू, नर्वे र युनाइटेड किंगडमका साथ मिलेर संयुक्त जवाफ खोज्नका लागि गहन छलफल गरिरहेको छ ।’
युरोपियन काउन्सिलका अध्यक्ष एन्टोनियो कोस्टाले भने, ‘युरोपेली संघ अन्तर्राष्ट्रिय कानूनको रक्षामा सधैं दृढ रहनेछ… र निश्चित रूपमा यसको सुरुवात युरोपेली संघका सदस्य राष्ट्रहरूबाटै हुन्छ ।’
डेनमार्कका विदेश मन्त्री लार्स लोक्के रासमुसेनले यो धम्की ‘अचानक’ आएको बताए ।
यसैबीच, युरोपेली संसदमा कन्जरभेटिभ ईपीपी समूहका प्रमुख जर्मन एमईपी म्यानफ्रेड वेबरले भने कि ट्रम्पको कदमले गत वर्ष तय भएको तर हालसम्म स्वीकृत नभएको युरोपेली संघ-अमेरिकी व्यापार सम्झौतामाथि प्रश्न उठाएको छ ।
ब्रसेल्स र वासिङ्टनबीच एउटा सम्झौता भएको थियो, जस अन्तर्गत युरोपेली संघका सबै सामानमा अमेरिकाको १५ प्रतिशत शुल्क तय भएको थियो र २७ सदस्यीय समूहले केही उत्पादनहरूमा अमेरिकी निर्यातकर्ताहरूका लागि ० प्रतिशत शुल्कका साथ आफ्नो बजार खोल्नेछ ।
वेबरले एक्समा लेखे, ‘ईपीपी युरोपेली संघ-अमेरिका व्यापार सम्झौताको पक्षमा छ, तर ग्रीनल्याण्डलाई लिएर डोनाल्ड ट्रम्पको धम्कीलाई हेर्दा यस समयमा मन्जुरी सम्भव छैन… अमेरिकी उत्पादनहरूमा ० प्रतिशत शुल्कलाई हालका लागि रोक्नुपर्नेछ ।’
नेटो सहयोगीहरूबीच नै तनाव
यद्यपि, संयुक्त राष्ट्र संघका लागि अमेरिकी राजदूत माइक वाल्ट्जले भने, ‘उत्तरी क्षेत्रमा जे गर्न आवश्यक छ, त्यसका लागि डेनमार्कसँग स्रोत वा क्षमता छैन ।’
उनले फक्स न्युजसँग भने कि अमेरिकाको छहारीमा ग्रीनल्याण्डवासीहरूको जीवन ‘अझ सुरक्षित, बलियो र समृद्ध’ हुनेछ ।
‘ट्यारिफ’ ट्रम्पको मनपर्ने शब्द हो । उनी यसलाई एउटा यस्तो कडा साधन मान्छन्, जसका माध्यमबाट विश्वभरका देशहरूलाई ह्वाइट हाउस अनुरूप आफ्ना नीतिहरू अपनाउन मनाउन वा बाध्य पार्न सकिन्छ ।
तर उनको यो घोषणा ग्रीनल्याण्ड हासिल गर्ने उनको हालै फेरि तीव्र भएको प्रयासमा एउटा ठूलो कदम देखिन्छ, जबकि त्यहाँ यसको विरोध भइरहेको छ ।
ट्यारिफ घोषणाको तत्कालीन कारण के थियो भन्ने स्पष्ट छैन, जसको संकेत ट्रम्पले पहिलो पटक शुक्रबार ह्वाइट हाउसमा पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दा दिएका थिए ।
हालका हप्ताहरूमा उनले बारम्बार सैन्य बलको सम्भावित प्रयोग सहित धेरै विकल्पहरू रहेको बताएका थिए, तर यो घोषणा अमेरिका र डेनमार्कका अधिकारीहरूबीच ग्रीनल्याण्डको भविष्यमा छलफलका लागि उच्च स्तरीय कार्य समूह बनाउने सहमति भएको केही दिनपछि आएको हो ।
वासिङ्टनको कूटनीतिक र राजनीतिक वृत्तमा त्यो घोषणालाई धेरैले डेनमार्क र उसका युरोपेली सहयोगीहरूका लागि ‘सबैभन्दा राम्रो स्थिति’ मानेका थिए, जसले कम्तीमा कुनै निर्णय वा ह्वाइट हाउसको तर्फबाट अगाडि बढ्ने प्रक्रिया टार्न सक्थ्यो ।
यसको सट्टा, ताजा शुल्कले यस मुद्दामा नयाँ आपतकालीन स्थिति सिर्जना गरेको छ र प्रमुख नेटो सहयोगीहरू तथा व्यापारिक साझेदारहरूसँगको सम्बन्धमा तनाव बढाएको छ ।
जनमत सर्वेक्षणहरूले देखाउँछन् कि ८५ प्रतिशत ग्रीनल्याण्डवासीहरू यो क्षेत्र अमेरिकामा सामेल हुने कुराको विरुद्धमा छन् ।
शनिबार ट्यारिफ घोषणा हुनुअघि डेनमार्कका सहरहरू र ग्रीनल्याण्डको राजधानी नुकमा ट्रम्पको कब्जाको योजना विरुद्ध प्रदर्शनहरू भए ।
डेनमार्कको राजधानी कोपेनहेगनमा प्रदर्शनकारीहरूले प्लेकार्ड बोकेर प्रदर्शन गरे, जसमा लेखिएको थियो, ‘ह्यान्ड्स अफ ग्रीनल्याण्ड’ र ‘ग्रीनल्याण्ड फर ग्रीनल्याण्डर्स’ अर्थात् ग्रीनल्याण्डबाट टाढै बस र ग्रीनल्याण्ड ग्रीनल्याण्डवासीहरूका लागि हो ।
ग्रीनल्याण्डिक संगठनहरूको छाता समूह ‘इनुइट’ की प्रमुख क्यामिला साइजिङले भनिन्, ‘हामी डेनिस साम्राज्य र ग्रीनल्याण्डको आत्मनिर्णयको अधिकारको सम्मानको माग गर्दछौं ।’
नुकमा ग्रीनल्याण्डका प्रधानमन्त्री जेन्स-फ्रेडरिक निल्सन पनि प्रदर्शनकारीहरूसँग सामेल भए, जो ‘ग्रीनल्याण्ड बिक्रीमा छैन’ र ‘हामी आफ्नो भविष्य आफैं तय गर्छौं’ लेखिएका प्लेकार्डहरू लिएर अमेरिकी वाणिज्य दूतावासतर्फ मार्च गरिरहेका थिए ।
यी र्यालीहरू त्यही समयमा भए जब अमेरिकी कांग्रेसको एउटा प्रतिनिधिमण्डल कोपेनहेगन भ्रमणमा छ । यसका नेता, डेमोक्रेटिक सिनेटर क्रिस कुन्सले ट्रम्पको बयानबाजीलाई ‘रचनात्मक नभएको’ बताए ।
प्रतिक्रिया