एजेन्सी । अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले आरटीएक्स जस्ता हतियार कम्पनीका ठेकेदारहरूले हतियार उत्पादनलाई तीव्र नपारेसम्म लाभांश भुक्तानी गर्न वा सेयर फिर्ता खरिद (बाईब्याक) गर्नमा रोक लगाउने घोषणा गरेका छन् ।
यो वाल स्ट्रिटको सामान्य अभ्यासमा राष्ट्रपतिको दुर्लभ प्रहार हो । यसले रक्षा कम्पनीका स्टकहरूलाई तल झारेको छ र अमेरिकाको हतियार उद्योग क्षेत्रमा व्यापक परिवर्तनको संकेत दिएको छ ।
ट्रम्प र पेन्टागनले रक्षा उद्योगको उच्च लागत र सुस्त उत्पादनको आलोचना गर्दै युद्धका सामग्रीहरूको उत्पादनलाई अझ चुस्त बनाउन नाटकीय परिवर्तन गर्ने वाचा गरेका छन् ।
‘वर्षौंसम्म गलत प्राथमिकताहरू पछ्याएपछि परम्परागत रक्षा ठेकेदारहरूलाई राष्ट्रका लडाकुहरू भन्दा लगानीकर्ताहरूको प्रतिफललाई प्राथमिकता दिन प्रोत्साहित गरिएको छ,’ बुधबार ह्वाइट हाउसले जारी गरेको आफ्नो कार्यकारी आदेशमा ट्रम्पले भने ।
ट्रम्पले बुधबार दिउँसो सबेरै सामाजिक सञ्जालमा पनि यस्तै धारणा व्यक्त गरेका थिए । उनको पोस्टपछि रक्षा कम्पनीका स्टकहरू घटे । त्यसले गत साताको अन्त्यमा भेनेजुएलाबाट पक्राउ गरी न्युयोर्क ल्याइएका भेनेजुएलाका राष्ट्रपति निकोलस मदुरो र उनकी श्रीमतीलाई समात्न अमेरिकी सैन्य उपकरणको प्रयोगपछि भएका हालैका फाइदाहरूलाई उल्टाइदियो ।
न्युयोर्कमा दिउँसोको कारोबारका क्रममा रक्षा क्षेत्रको दिग्गज कम्पनी लकहिड मार्टिनको शेयर ४.८ प्रतिशत, नर्थरोप ग्रुम्यान ५.५ प्रतिशतले घट्यो र जनरल डाइनामिक्स ३.६ प्रतिशतले घट्यो ।
आफ्नो एउटा ट्रुथ सोसल पोस्टमा ट्रम्पले लेखे, ‘रक्षा ठेकेदार रेथ्यन युद्ध विभागको आवश्यकताहरूप्रति सबैभन्दा कम उत्तरदायी रहेको मलाई युद्ध विभागबाट जानकारी आएको छ ।’ रेथ्यन आरटीएक्सको एक एकाइ हो ।
रेथ्यनले पेट्रियट क्षेप्यास्त्र रक्षा प्रणाली बनाउँछ जुन युक्रेनमा धेरै प्रयोग गरिएको छ । साथै, यसले विश्वभरिका सेनाहरूका लागि टोमाहक मिसाइलहरू पनि बनाउँछ ।
आरटीएक्सका प्रवक्ताले ट्रम्पको पोस्टमा तुरुन्तै कुनै टिप्पणी गरेनन् । त्यसले सेयरलाई २ प्रतिशत तल झारेको थियो यद्यपि कारोबार बन्द भएपछिको समयमा त्यसमा २.५ प्रतिशतले सुधार भयो ।
तुरुन्तै लागू हुने गरी रक्षा ठेकेदारहरूले समयमै र तोकिएको बजेटमा उत्कृष्ट उत्पादन उपलब्ध गराउन सक्षम नभएसम्म लाभांश तिर्न वा स्टक फिर्ता किन्न पाउने छैनन् भनी ट्रम्पको कार्यकारी आदेशमा भनिएको छ ।
३० दिनभित्र पेन्टागन प्रमुख पिट हेगसेथले आफ्नो सम्झौता अनुसार कमजोर प्रदर्शन गर्ने र स्टक बाईब्याकमा संलग्न रक्षा ठेकेदारहरूको पहिचान गर्ने आदेशमा भनिएको छ । त्यसपछि पेन्टागन प्रमुखले ती कम्पनीहरूसँग छलफल गर्नेछन् जसलाई सूचना प्राप्त भएको १५ दिनभित्र पेन्टागनको समीक्षाका लागि सुधार योजना पेश गर्ने मौका दिइएको छ, आदेशमा थपिएको छ ।
सुधार योजनालाई पेन्टागन प्रमुखले अपर्याप्त ठानेमा सरकारले प्रवर्तन कार्य लगायतका उपायहरूमार्फत उपचारका लागि कदम चाल्न सक्ने आदेशमा भनिएको छ ।
दुई महिनाभित्र हेगसेथले भविष्यका कुनै पनि रक्षा सम्झौताहरूमा कम्पनीले सम्झौता अनुरूप प्रदर्शन नगरेमा स्टक बाईब्याक गर्न निषेध गर्ने प्रावधानहरू समावेश भएको सुनिश्चित गर्नेछन् ।
‘यसबाहेक हेगसेथले भविष्यका त्यस्ता सम्झौताहरूमा ठेकेदारहरूका लागि कार्यकारी प्रोत्साहन मुआब्जालाई फ्री क्याश फ्लो वा स्टक बाईब्याकबाट हुने प्रतिसेयर आम्दानी जस्ता अल्पकालीन वित्तीय मापदण्डहरूसँग नजोडी समयमै सामान डेलिभरी गर्ने कुरासँग जोडिने कुरा सुनिश्चित गर्नेछन्,’ आदेशमा भनिएको छ ।
आदेशले अमेरिकी धितोपत्र र विनिमय आयोगलाई प्रस्तावित प्रतिबन्ध लागू गर्न नियमहरू जारी गर्ने बारे विचार गर्न निर्देशन दिएको छ ।
ट्रम्पले रक्षा उद्योगमा कार्यकारीहरूको तलब प्याकेजलाई अत्यधिक र औचित्यहीन भन्दै त्यसलाई ५० लाख डलरमा सीमित गर्नुपर्ने बताए । त्यो धेरै कार्यकारीहरूले कमाउने रकमभन्दा धेरै कम हो ।
शीर्ष रक्षा कम्पनीका सीईओहरूले सामान्यतया नगद भुक्तानी र स्टक अनुदानको माध्यमबाट वर्षमा २ करोड डलरभन्दा बढी कमाउँछन् ।
ट्रम्पले सामाजिक सञ्जालमा यी पक्षहरूलाई कसरी सीमित गरिनेछ भन्ने कुरा ठ्याक्कै स्पष्ट पारेनन् । तर, पेन्टागन प्रमुखले ठेकेदारको कमजोर प्रदर्शन निर्धारण गरेपछि सरकारले कार्यकारीहरूको आधारभूत तलबलाई हालको स्तरमा सीमित गर्ने सुनिश्चित गर्न कदम चाल्ने उनको आदेशमा भनिएको छ ।
आदेशले भविष्यका सम्झौताहरू अन्तर्गत कार्यकारी प्रोत्साहन मुआब्जालाई समयमै डेलिभरी, उत्पादन वृद्धि र सञ्चालन सुधारहरूसँग जोड्न आवश्यक रहेको पनि बताएको छ ।
‘यस क्षणदेखि यी कार्यकारीहरूले यस महत्त्वपूर्ण उपकरणको डेलिभरी र मर्मतसम्भारका लागि र भविष्यका सैन्य उपकरणहरूको पछिल्लो मोडलहरू निर्माण गर्न नयाँ र आधुनिक उत्पादन प्लान्टहरू बनाउनुपर्छ,’ ट्रम्पले कुनै खास कम्पनी वा कार्यकारीको नाम नलिई पोस्ट गरे ।
रक्षा फर्महरूमा सेयर बाईब्याक सामान्य हो र धेरैले लाभांश पनि तिर्छन् । उदाहरणका लागि, लकहिडले अक्टोबरमा लगातार २३औं वर्ष आफ्नो लाभांश बढाएर प्रतिसेयर ३.४५ डलर पुर्यायो । सोही समयमा यसले आफ्नो २ अर्ब डलरसम्मको सेयर खरिद गर्न अनुमति दियो जसले पुनः खरिदका लागि प्रतिबद्ध कुल रकम ९.१ अर्ब डलर पुर्यायो ।
उद्योग समूहहरू यस प्रस्तावप्रति उच्च सतर्कतामा रहेका थिए ।
लकहिडको एफ–३५ लडाकु विमान अमेरिकाको सबैभन्दा महँगो रक्षा कार्यक्रमहरूमध्ये एक हो । यो बढ्दो लागत र ढिलाइले ग्रस्त छ । धेरै ठूला रक्षा कार्यक्रमहरूले सुरुमा वाचा गरेभन्दा धेरै समय लगाउँछन् र धेरै उच्च मूल्यमा उत्पादन डेलिभर गर्छन् ।
नर्थरोप ग्रुम्यानद्वारा डिजाइन र व्यवस्थित गरिएको १४० अर्ब डलरको सेन्टिनेल अन्तर्महादेशीय ब्यालिस्टिक मिसाइल कार्यक्रमले पुराना मिनेटम्यान थर्ड मिसाइलहरूलाई प्रतिस्थापन गर्नेछ । त्यो बजेटभन्दा ८१ प्रतिशत बढी हुनेछ भनी अमेरिकी सेनाले गत वर्ष बताएको थियो ।
लकहिड, नर्थरोप ग्रुम्यान, जनरल डाइनामिक्स र बोइङ लगायतका ठूला रक्षा कम्पनीहरूले रोयटर्सले गरेको टिप्पणीको अनुरोधमा तुरुन्तै कुनै प्रतिक्रिया दिएनन् ।
प्रतिक्रिया