एजेन्सी । अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले बुधबार अमेरिकाले दर्जनौं अन्तर्राष्ट्रिय र संयुक्त राष्ट्रसंघीय निकायहरूबाट बाहिरिने बताएका छन् । त्यसमा एक प्रमुख जलवायु सन्धि र लैंगिक समानता तथा महिला सशक्तीकरणलाई प्रवर्धन गर्ने राष्ट्रसंघीय निकाय पनि छन् ।
ती निकायहरू अमेरिकाको राष्ट्रिय हितको विपरीत सञ्चालित रहेको उनको भनाइ छ ।
ट्रम्पले वरिष्ठ प्रशासन अधिकारीहरूलाई पठाएको ज्ञापनपत्रमा सूचीबद्ध गरेका ३५ वटा विभिन्न समूह र ३१ वटा राष्ट्रसंघीय निकायमध्ये जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी संयुक्त राष्ट्रसंघीय खाका महासन्धि (यूएनएफसीसीसी) पनि रहेको छ । त्यसलाई धेरैले सन् २०१५ को पेरिस जलवायु सम्झौताको मातृ सम्झौता र आधारशिला जलवायु सन्धिको रूपमा वर्णन गर्ने गर्छन् ।
अमेरिकाले तीन दशकमा पहिलोपटक गत वर्ष वार्षिक राष्ट्रसंघीय अन्तर्राष्ट्रिय जलवायु शिखर सम्मेलनमा सहभागिता जनाएन ।
‘अमेरिका यूएनएफसीसीसीबाट बाहिरिने पहिलो देश हुनेछ,’ प्राकृतिक स्रोत रक्षा परिषद्का अध्यक्ष र सीईओ मनीष बापन्नाले भने, ‘अन्य सबै राष्ट्रहरू यसका सदस्य छन् किनभने तिनीहरू जलवायु परिवर्तनलाई सम्बोधन गर्ने नैतिक आवश्यकताभन्दा बाहिर गएर ती वार्ताहरूमा सहभागी हुनुले विशाल आर्थिक नीति र अवसरलाई आकार दिने क्षमताको प्रतिनिधित्व गर्छ भन्ने कुरा बुझ्दछन् ।’
अमेरिकाले लैंगिक समानता र महिला सशक्तीकरणका लागि काम गर्ने यूएन वुमन र १५० भन्दा बढी देशहरूमा परिवार नियोजनका साथै मातृ र बाल स्वास्थ्यमा केन्द्रित अन्तर्राष्ट्रिय निकायको एजेन्सी संयुक्त राष्ट्रसंघीय जनसंख्या कोष (यूएनएफपीए) बाट पनि हात झिक्नेछ । अमेरिकाले गत वर्ष यूएनएफपीएका लागि आफ्नो सहयोग रकम कटौती गरेको थियो ।
‘राष्ट्रसंघीय निकायहरूको हकमा फिर्ता हुनुको अर्थ कानुनले अनुमति दिएको हदसम्म ती निकायहरूमा सहभागिता वा कोष बन्द गर्नु हो,’ विज्ञप्तिमा उल्लेख छ । ट्रम्पले धेरैजसो राष्ट्रसंघीय एजेन्सीहरूलाई दिइने स्वैच्छिक कोषमा पहिले नै ठूलो कटौती गरिसकेका छन् ।
ट्रम्पको यस कदमले बहुपक्षीय संस्थाहरू, विशेषगरी राष्ट्रसंघ, प्रतिको उनको लामो समयदेखिको अविश्वासलाई झल्काउँछ । उनले अन्तर्राष्ट्रिय निकायहरूको प्रभावकारिता, लागत र जवाफदेहितामाथि पटक–पटक प्रश्न उठाउँदै आएका छन् र ती निकायहरू अक्सर अमेरिकी हितको रक्षा गर्न असफल भएको तर्क गर्ने गरेका छन् ।
एक वर्षअघि आफ्नो दोस्रो कार्यकाल सुरु गरेदेखि ट्रम्पले राष्ट्रसंघका लागि अमेरिकी कोष कटौती गर्ने प्रयास गरेका छन् ।
उनले संयुक्त राष्ट्रसंघीय मानव अधिकार परिषद्सँगको अमेरिकी संलग्नता बन्द गरेका छन्, प्यालेस्टिनी राहत निकाय यूएनआरडब्ल्यूएको कोष रोक्का गर्ने कार्यलाई निरन्तरता दिएका छन् र राष्ट्रसंघीय सांस्कृतिक निकाय युनेस्को छोडेका छन् ।
उनले विश्व स्वास्थ्य संगठन र पेरिस जलवायु सम्झौताबाट पनि बाहिरिने योजना घोषणा गरेका छन् ।
अमेरिकी सूचीमा रहेका अन्य निकायहरूमा व्यापार र विकाससम्बन्धी संयुक्त राष्ट्रसंघीय सम्मेलन (यूएनसीटीएडी), अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा मञ्च, राष्ट्रसंघीय परम्परागत हतियार दर्ता र राष्ट्रसंघीय शान्ति निर्माण आयोग रहेका छन् ।
वाशिङटनले जतिसक्दो चाँडो छोड्न चाहेका दर्जनौं निकायहरूले कट्टरपन्थी जलवायु नीतिहरू, विश्वव्यापी शासन र वैचारिक कार्यक्रमहरूलाई बढावा दिइरहेको ह्वाइट हाउसले जनाएको छ । त्यसले अमेरिकी सार्वभौमसत्ता र आर्थिक शक्तिसँग द्वन्द्व सिर्जना गर्ने ह्वाइट हाउसको भनाइ छ ।
यो कदम सबै अन्तर्राष्ट्रिय अन्तरसरकारी संस्था, महासन्धि र सन्धिहरूको समीक्षाको हिस्सा भएको बताइएको छ ।
‘यी निकायहरूले अमेरिकी प्राथमिकताहरू भन्दा पनि विश्वव्यापी एजेन्डाहरूलाई अगाडि बढाउने वा महत्त्वपूर्ण मुद्दाहरूलाई अक्षम वा निष्प्रभावी रूपमा सम्बोधन गर्ने निकायहरूमा अमेरिकी करदाताहरूको कोष र संलग्नता समाप्त गर्नेछ । यसले अमेरिकी करदाताको डलर सम्बन्धित मिशनहरूलाई समर्थन गर्न अन्य तरिकाहरूमा राम्रोसँग विनियोजन गर्न सकिनेछ,’ ह्वाइट हाउसले एक विज्ञप्तिमा भनेको छ ।
प्रतिक्रिया