हर्मुजको विकल्प खोज्दै इराक र सिरिया, तेल पाइपलाइन पुनर्निर्माणका लागि वाशिङटनमा सम्झौता

एजेन्सी । हर्मुज जलयोजकको विकल्पका रूपमा तेल पाइपलाइन पुनर्निर्माण गर्न इराक र सिरियाले शुक्रबार एक सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका छन् ।

बग्दाद र दमास्कसले इराकमा अमेरिकी लगानी सम्बन्धी वाशिङटनमा आयोजित चेम्बर अफ कमर्सको शिखर सम्मेलनमा यस सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका हुन् । अमेरिकी ऊर्जामन्त्री क्रिस राइटको उपस्थितिमा बसरा आयल कम्पनीका सीईओ बासेम अब्दुल करिम नासर र सिरियन पेट्रोलियम कम्पनीका सीईओ युसुफ कब्लवीले सम्झौतामा हस्ताक्षर गरे ।

‘इराकमा सुधार ल्याउन, तेल उत्पादन बढाउन, शत्रुतापूर्ण छिमेकीहरूमाथिको निर्भरता घटाउन र इराकमा स्वतन्त्रता, समृद्धि र प्रशस्त ऊर्जा ल्याउन धेरै ठाउँ छ,’ राइटले हस्ताक्षर अघि भने ।

इराकका प्रधानमन्त्री अली अल–जैदीले मंगलबार ह्वाइट हाउसमा अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पसँग भेटघाट गरेका थिए ।
अमेरिकाको ऊर्जा सूचना प्रशासनका अनुसार, यो पाइपलाइन उत्तरी इराकको किर्कुकदेखि सिरियाको भूमध्यसागरीय तटसम्म फैलिएको छ । यसको क्षमता दैनिक ७ लाख ब्यारल तेल आपूर्ति गर्ने रहेको छ । सन् २००३ मा इराकमा भएको अमेरिकी आक्रमणका क्रममा क्षतिग्रस्त भएदेखि यो पाइपलाइन बन्द छ ।

ओपेकको दोस्रो ठूलो तेल उत्पादक इराकले अमेरिका–इरान युद्धका बेला हर्मुज जलयोजकमा ट्यांकर यातायातमा आएको अवरोधका कारण ठूलो क्षति बेहोरेको छ । आफ्नो तेल विश्व बजारमा लैजानका लागि पाइपलाइनका सीमित विकल्पहरू भएका कारण बग्दाद पर्सियाली खाडीमा रहेको आफ्नो दक्षिणी बन्दरगाह शहर बसरामा निर्भर छ ।

ओपेकको तथ्यांक अनुसार, अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि आक्रमण गर्नुअघि फेब्रुअरीमा दैनिक करिब ४२ लाख ब्यारल उत्पादन हुने गरेकोमा जुन महिनामा इराकको तेल उत्पादन ५० प्रतिशतभन्दा बढीले घटेर दैनिक १९ लाख ब्यारलमा पुगेको छ ।

धेरै खाडी मुलुकहरू हर्मुजमाथिको आफ्नो निर्भरता घटाउनका लागि पाइपलाइन क्षमता विस्तार गर्न चाहन्छन् । संयुक्त अरब अमिरात (यूएई) ले ओमानको खाडीमा रहेको फुजैराह बन्दरगाहसम्म दोस्रो पाइपलाइन निर्माण गरिरहेको छ । त्यसले जलयोजक बाहिर यसको निर्यात क्षमतालाई दोब्बर बनाउनेछ ।

रोयटर्सले जुलाई ७ मा सम्बन्धित स्रोतहरूलाई उद्धृत गर्दै साउदी अरबले लाल सागरसम्मको आफ्नो पाइपलाइन क्षमता दैनिक २० लाख ब्यारलले विस्तार गर्ने सोच बनाइरहेको उल्लेख गरेको छ । पाइपलाइनले हर्मुजको भूराजनीतिक जोखिम विरुद्ध सुरक्षा कवचको रूपमा काम गर्न सक्ने भए तापनि यसले यस क्षेत्रको ऊर्जा पूर्वाधारमा इरानबाट हुने आधारभूत खतरालाई भने समाधान नगर्ने विश्लेषकहरूले चेतावनी दिएका छन् ।

रेपिडान इनर्जीका संस्थापक बब म्याकनालीले सोमबार सीएनबीसीको पावर लन्चमा भने, ‘समस्या जलमार्ग मात्र होइन । मुख्य कुरा त, इरानले हतियार प्रयोग गरेर लोडिङ सुविधाहरू, पम्पिङ स्टेशनहरू, अन्तिम स्टेशनहरू, यी टर्मिनलहरू र पाइपलाइनका भण्डारण एकाइहरूमा आक्रमण गर्न सक्छ भन्ने हो ।’