काठमाडौं । विश्वकप फुटबलमा केही खेल यस्ता हुन्छन्, जसको महत्व जित र हारमा मात्र सीमित हुँदैन । दुई टोली मैदानमा उत्रिँदा उनीहरूसँगै इतिहास, विवाद, बदला, पीडा र गौरवका अनेक कथा पनि मैदानमा उत्रिन्छन् । अर्जेन्टिना र इङ्ल्यान्डबीचको खेल त्यस्तै एक भिडन्त हो ।
विश्वकप २०२६ को सेमिफाइनलमा अब यी दुई पुराना प्रतिद्वन्द्वी आमनेसामने हुँदैछन् । इङ्ल्यान्डले क्वार्टरफाइनलमा नर्वेलाई २–१ ले हराउँदै अन्तिम चारमा स्थान बनाएको हो भने अर्जेन्टिनाले स्विट्जरल्यान्डलाई अतिरिक्त समयमा ३–१ ले पराजित गर्दै सेमिफाइनल यात्रा तय गरेको छ ।
यो खेलको अर्को विशेषता छ । अर्जेन्टिना र इङ्ल्यान्ड विश्वकपमा २४ वर्षपछि आमनेसामने हुँदैछन् । उनीहरूको पछिल्लो विश्वकप भेट सन् २००२ मा भएको थियो । त्यसपछि फुटबलमा एउटा पुस्ता नै फेरियो । खेलाडी फेरिए, प्रशिक्षक फेरिए र फुटबल खेल्ने शैली पनि बदलियो । तर दुई टोलीबीचको पुरानो इतिहास अझै मेटिएको छैन ।
अर्जेन्टिना तीन पटकको विश्वविजेता हो । उसले सन् १९७८, १९८६ र २०२२ मा विश्वकप जितेको छ । इङ्ल्यान्डले भने सन् १९६६ मा घरेलु मैदानमा एकपटक विश्वकप जितेको थियो । अर्जेन्टिना अहिले उपाधि रक्षा गर्ने अभियानमा छ भने इङ्ल्यान्ड ६० वर्षपछि विश्वकप जित्ने सपना बोकेर अघि बढिरहेको छ ।
त्यसैले यो सेमिफाइनल केवल फाइनल पुग्ने खेल होइन । यो पुरानो इतिहासको नयाँ अध्याय पनि हो ।
विश्वकपमा पाँच भेट : विवाद, बदला र अविस्मरणीय इतिहास
अर्जेन्टिना र इङ्ल्यान्डबीच विश्वकपमा अहिलेसम्म पाँचपटक भेट भएको छ । सन् १९६२, १९६६, १९८६, १९९८ र २००२ मा यी दुई टोली आमनेसामने भएका थिए ।
ती पाँच खेलमध्ये इङ्ल्यान्डले तीन खेल जितेको छ । अर्जेन्टिनाले एक खेल निर्धारित समयमा जितेको छ भने सन् १९९८ को खेल बराबरीपछि पेनाल्टी सुटआउटमा अर्जेन्टिनाले जितेको थियो ।
तर तथ्यांकले मात्र यो प्रतिद्वन्द्विताको पूरा कथा बताउन सक्दैन । किनकि यी दुई टोलीबीच भएका खेल विश्वकप इतिहासकै चर्चित, विवादास्पद र भावनात्मक खेलमध्ये पर्छन् ।
अर्जेन्टिना र इङ्ल्यान्ड पहिलोपटक सन् १९६२ को विश्वकपमा भिडेका थिए । चिलीमा भएको समूह चरणको खेलमा इङ्ल्यान्डले अर्जेन्टिनालाई ३–१ ले हराएको थियो । त्यतिबेला आजजस्तो ठूलो प्रतिद्वन्द्विता बनिसकेको थिएन । तर यही खेलले विश्वकपमा दुई टोलीबीचको लामो इतिहासको सुरुवात गर्यो ।
चार वर्षपछि सन् १९६६ मा उनीहरू फेरि भेट्दा अवस्था पूर्ण रूपमा फरक थियो । विश्वकप इङ्ल्यान्डमा आयोजना भएको थियो र क्वार्टरफाइनलमा घरेलु टोली इङ्ल्यान्ड र अर्जेन्टिना आमनेसामने भए ।
वेम्बलीमा भएको त्यो खेल फुटबलभन्दा बढी विवादका कारण चर्चित बन्यो । अर्जेन्टिनाका कप्तान एन्टोनियो राटिनलाई खेलका क्रममा मैदानबाट बाहिर पठाइयो । त्यतिबेला आजजस्तो पहेँलो र रातो कार्डको व्यवस्था थिएन । रेफ्रीको निर्णयलाई लिएर ठूलो विवाद भयो । राटिन मैदान छाड्न तयार भएनन् र खेल केही समय रोकियो ।
अन्ततः इङ्ल्यान्डले १–० ले खेल जित्यो । तर अर्जेन्टिनाका लागि त्यो केवल हार थिएन । उनीहरूले रेफ्रीको निर्णयप्रति गम्भीर असन्तुष्टि जनाए । यही खेलपछि दुई देशबीचको फुटबल सम्बन्धमा कटुता अझ बढ्यो ।
इङ्ल्यान्डले त्यस वर्ष आफ्नो पहिलो र अहिलेसम्मको एकमात्र विश्वकप जित्यो । तर अर्जेन्टिनाको स्मृतिमा सन् १९६६ को हार लामो समयसम्म घाउ बनेर रह्यो ।
त्यसको जवाफ आउन २० वर्ष लाग्यो । सन् १९८६ को विश्वकपमा अर्जेन्टिना र इङ्ल्यान्ड क्वार्टरफाइनलमा भिडे । मेक्सिकोको एज्टेका रंगशालामा भएको त्यो खेल विश्व फुटबल इतिहासकै सबैभन्दा चर्चित खेलमध्ये एक बन्यो ।
खेलका नायक थिए—डिएगो म्याराडोना ।
म्याराडोनाले त्यो खेलमा दुई गोल गरे । तर ती दुई गोल एकअर्काभन्दा पूर्ण रूपमा फरक थिए ।
पहिलो गोल विवादास्पद थियो । म्याराडोनाले हातको प्रयोग गर्दै बललाई गोलपोस्टभित्र पठाए । रेफ्रीले गोल दिए । पछि त्यो गोल विश्व फुटबलमा ‘ह्यान्ड अफ गड’ अर्थात् ‘भगवानको हात’ नामले प्रसिद्ध भयो ।
त्यसको केही मिनेटपछि म्याराडोनाले अर्को गोल गरे । यसपटक कुनै विवाद थिएन । आफ्नै हाफबाट बल लिएर अगाडि बढेका म्याराडोनाले इङ्ल्यान्डका धेरै खेलाडीलाई छलाउँदै गोल गरे । त्यो गोललाई पछि विश्वकप इतिहासकै महान गोलमध्ये एक मानियो ।
एउटै खेलमा म्याराडोनाले फुटबलका दुई फरक रूप देखाए—एउटा विवाद र अर्को अद्भूद प्रतिभा ।
अर्जेन्टिनाले खेल २–१ ले जित्यो । त्यसपछि सेमिफाइनलमा बेल्जियम र फाइनलमा पश्चिम जर्मनीलाई हराउँदै दोस्रोपटक विश्वकप जित्यो ।
१२ वर्षपछि फ्रान्समा भएको सन् १९९८ को विश्वकपमा दुई टोली फेरि आमनेसामने भए । अन्तिम १६ को त्यो खेल पनि नाटकीय बन्यो ।
युवा माइकल ओवेनले उत्कृष्ट गोल गर्दै आफूलाई विश्व फुटबलमा चिनाए । तर खेलको सबैभन्दा चर्चित घटना डेभिड बेकह्यामको रातो कार्ड बन्यो ।
अर्जेन्टिनाका डिएगो सिमिओनेसँगको घटनापछि बेकह्याम मैदानबाट बाहिरिए । १० खेलाडीमा सीमित भए पनि इङ्ल्यान्डले खेललाई अतिरिक्त समयसम्म पुर्यायो । खेल २–२ को बराबरीमा सकियो । निर्णय पेनाल्टी सुटआउटबाट भयो । अर्जेन्टिनाले जित्यो । इङ्ल्यान्ड फेरि विश्वकपबाट बाहिरियो ।
सन् १९८६ मा म्याराडोनाको ‘भगवानको हात’ले दिएको पीडा मेटिन नपाउँदै सन् १९९८ मा इङ्ल्यान्डले अर्को पीडादायी हार भोग्यो ।
चार वर्षपछि दक्षिण कोरिया र जापानमा भएको सन् २००२ को विश्वकपमा फेरि अर्जेन्टिना र इङ्ल्यान्ड एउटै समूहमा परे ।
यसपटक सबैको नजर डेभिड बेकह्याममाथि थियो । सन् १९९८ को रातो कार्डपछि बेकह्यामले इङ्ल्यान्डमा धेरै आलोचना खेपेका थिए । तर चार वर्षपछि अर्जेन्टिनाविरुद्ध उनले नै निर्णायक गोल गरे ।
इङ्ल्यान्डले पेनाल्टी पायो । बेकह्यामले गोल गरे । इङ्ल्यान्ड १–० ले विजयी भयो । त्यो जितलाई बेकह्यामको व्यक्तिगत पुनरागमन र सन् १९९८ को हारको बदला दुवै रूपमा हेरियो ।
त्यसपछि विश्वकपमा अर्जेन्टिना र इङ्ल्यान्ड भेटिएका थिएनन् । अब २४ वर्षपछि फेरि विश्वकपको ठूलो मञ्चमा उनीहरूको भेट हुँदैछ ।
२४ वर्षपछि फेरि आमनेसामने : मेस्सीको अर्जेन्टिना र उपाधिको भोको इङ्ल्यान्ड
सन् २०२६ को सेमिफाइनलको अर्को रोचक पक्ष लियोनल मेस्सी हुन् ।
विश्व फुटबलको लामो करियर बिताएका मेस्सीले इङ्लिस क्लबविरुद्ध धेरै ठूला खेल खेलेका छन् । तर अर्जेन्टिनाको सिनियर राष्ट्रिय टोलीबाट उनले यसअघि इङ्ल्यान्डको सामना गरेका छैनन् । त्यसैले आफ्नो करियरको अन्तिम चरणमा रहेका मेस्सीका लागि पनि यो खेल विशेष हुनेछ ।
डिएगो म्याराडोनाले सन् १९८६ मा इङ्ल्यान्डविरुद्ध आफ्नो सबैभन्दा प्रसिद्ध विश्वकप प्रदर्शन गरेका थिए । अब अर्जेन्टिनाका अर्का महान खेलाडी मेस्सी त्यही प्रतिद्वन्द्वीविरुद्ध विश्वकपको निर्णायक खेल खेल्ने तयारीमा छन् ।
म्याराडोनाबाट सुरु भएको एउटा महान कथा मेस्सीसम्म आइपुगेको छ ।
अर्जेन्टिना विश्वकप इतिहासकै सफल टोलीमध्ये एक हो । सन् १९३० मा पहिलो विश्वकप खेलेको अर्जेन्टिनाले सन् १९७८, १९८६ र २०२२ मा उपाधि जितेको छ ।
सन् २०२२ मा कतारमा फ्रान्सलाई फाइनलमा हराउँदै अर्जेन्टिना ३६ वर्षपछि विश्वविजेता बनेको थियो । अब उसको लक्ष्य लगातार दोस्रो विश्वकप जित्नु हो । अर्जेन्टिनाको सबैभन्दा ठूलो शक्ति केवल व्यक्तिगत प्रतिभा होइन । टोलीको मानसिकता, कठिन खेलमा टिकिरहने क्षमता र दबाबमा निर्णय गर्न सक्ने अनुभव पनि उसको बल हो ।
लियोनल स्कालोनीको टोलीले पछिल्ला वर्षमा आफूलाई एउटा बलियो ‘टिम’का रूपमा स्थापित गरेको छ । मेस्सी टोलीको केन्द्रमा भए पनि अर्जेन्टिना केवल एक खेलाडीमा निर्भर टोली होइन । जुलियन अल्भारेज, लाउटारो मार्टिनेज र एलेक्सिस म्याक एलिस्टरसहित नयाँ र अनुभवी खेलाडीको मिश्रणले टोलीलाई सन्तुलित बनाएको छ ।
अर्कोतर्फ, इङ्ल्यान्ड फुटबलको जन्मभूमि मानिन्छ । विश्वकै सबैभन्दा चर्चित घरेलु लिग पनि इङ्ल्यान्डमै खेलिन्छ । तर विश्वकपमा उसको सफलता अपेक्षाअनुसार छैन ।
इङ्ल्यान्डले सन् १९६६ मा घरेलु मैदानमा विश्वकप जितेको थियो । त्यसपछि उसले उपाधि जित्न सकेको छैन । सन् १९९० र २०१८ मा सेमिफाइनल पुगे पनि फाइनल पुग्न सकेन ।
अब सन् २०२६ मा इङ्ल्यान्डसामु फेरि ठूलो अवसर आएको छ । यसपटक उसको बाटोमा अर्जेन्टिना छ ।
इङ्ल्यान्डका लागि यो खेल जित्नु भनेको फाइनल पुग्नु मात्र होइन । यो इतिहासका धेरै पीडादायी सम्झनामाथि नयाँ सफलता लेख्नु पनि हुनेछ ।
सन् १९८६ को म्याराडोना, सन् १९९८ को पेनाल्टी हार र विश्वकप उपाधिका लागि ६० वर्षको लामो प्रतीक्षा—यी सबै कथा इङ्ल्यान्डको फुटबल इतिहासमा जोडिएका छन् ।
फाइनलको टिकटसँगै इतिहास बदल्ने लडाइँ
अर्जेन्टिना र इङ्ल्यान्डबीचको सेमिफाइनल रोचक हुनुका धेरै कारण छन् ।
दुवै टोली विश्वकप इतिहासका ठूला नाम हुन् । उनीहरूबीचको पुरानो प्रतिद्वन्द्विता विश्वकपकै चर्चित इतिहासमध्ये एक हो । वर्तमान विश्वविजेता अर्जेन्टिना उपाधि रक्षा गर्ने अभियानमा छ भने इङ्ल्यान्ड ६० वर्षपछि विश्वकप जित्ने प्रयासमा छ ।
अर्कोतर्फ, लियोनल मेस्सी पहिलोपटक इङ्ल्यान्डको सिनियर राष्ट्रिय टोलीविरुद्ध खेल्न सक्नेछन् ।
सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा, यी दुई टोली विश्वकपमा भेट्दा इतिहासमा प्रायः कुनै न कुनै अविस्मरणीय घटना भएको छ ।
सन् १९६६ मा राटिनको विवाद भयो । सन् १९८६ मा म्याराडोनाको ‘भगवानको हात’ र विश्वकप इतिहासकै महानमध्ये एक गोल देखियो । सन् १९९८ मा बेकह्यामको रातो कार्ड र पेनाल्टी सुटआउटको नाटक भयो । सन् २००२ मा बेकह्यामले चार वर्षअघिको पीडाको जवाफ दिए ।
अब सन् २०२६ मा नयाँ कथा लेखिनेछ । फुटबलमा २४ वर्ष लामो समय हो ।
सन् २००२ मा अर्जेन्टिना र इङ्ल्यान्ड पछिल्लोपटक विश्वकपमा भिड्दा मेस्सीले अर्जेन्टिनाको सिनियर टोलीबाट डेब्यु पनि गरेका थिएनन् । अहिले उनी विश्वकप जितिसकेका छन् र आफ्नो करियरको अन्तिम चरणमा छन् ।
त्यतिबेलाका खेलाडी अहिले इतिहासका पात्र बनिसके । नयाँ पुस्ता मैदानमा आएको छ । प्रशिक्षक फेरिएका छन् । रणनीति फेरिएको छ । फुटबलको गति फेरिएको छ ।
तर अर्जेन्टिना र इङ्ल्यान्डबीचको खेलको महत्व फेरिएको छैन । यो अझै पनि विश्व फुटबलको सबैभन्दा प्रतीक्षित खेलमध्ये एक हो । किनकि अर्जेन्टिना र इङ्ल्यान्डबीचको विश्वकप इतिहासमा सामान्य खेल कमै भएका छन् । हरेक भेटले कुनै न कुनै कथा जन्माएको छ । कहिले विवाद, कहिले बदला, कहिले आँसु त कहिले महान गोल ।
अब विश्वकप २०२६ को सेमिफाइनलमा फेरि यी दुई टोली आमनेसामने हुँदैछन् । एकातिर वर्तमान विश्वविजेता अर्जेन्टिना छ—लगातार दोस्रोपटक विश्वकप जित्ने सपना बोकेको टोली । अर्कोतिर इङ्ल्यान्ड छ—६० वर्षको प्रतीक्षा अन्त्य गर्ने अभियानमा रहेको टोली ।
एकातिर मेस्सीको सम्भावित अन्तिम विश्वकप यात्रा छ । अर्कोतिर इतिहास बदल्न चाहने इङ्ल्यान्डको नयाँ पुस्ता । त्यसैले अर्जेन्टिना र इङ्ल्यान्डबीचको यो खेल ९० मिनेटको फुटबल मात्र हुनेछैन ।
यो ६४ वर्ष लामो विश्वकप प्रतिद्वन्द्विताको अर्को अध्याय हुनेछ—जहाँ वर्तमान खेल्नेछ, तर इतिहास पनि मैदानको छेउमै उभिएर हेरिरहेको हुनेछ ।
प्रतिक्रिया