अमेरिकी सांसदले देश इरानी दलदलमा फसेको बताएपछि रिसाए रक्षामन्त्री हेगसेथ, ‘लाज लाग्दैन ?’

काठमाडौं । अमेरिकाका रक्षामन्त्री पिट हेगसेथले इरानविरुद्धको अमेरिका–इजरायल युद्ध दलदल भएको कुरा अस्वीकार गरेका छन् ।

पेन्टागनको अनुमान अनुसार, यस युद्धमा अमेरिकाको कम्तीमा २५ अर्ब डलर खर्च भइसकेको छ । हेगसेथले यस सैन्य अभियानका आलोचकहरू इरानभन्दा पनि अमेरिकाका लागि ठूलो खतरा भएको दाबी गरे ।

बुधबार संसद्को हाउस आर्म्ड सर्भिसेज कमिटीमा जोइन्ट चिफ अफ स्टाफका अध्यक्ष जनरल ड्यान केनसँगै लामो सुनुवाइका लागि उपस्थित हुँदा हेगसेथमाथि वाशिङटनको युद्ध रणनीति स्पष्ट पार्न दबाब परेको थियो । अमेरिकाका रक्षामन्त्रीले सांसदहरूलाई १.५ ट्रिलियन डलरको सैन्य खर्च स्वीकृत गर्न आग्रह गरे र त्यसपछि केही सांसदहरूलाई नै युद्ध प्रयासका लागि सबैभन्दा ठूलो चुनौतीको रूपमा वर्णन गरे ।

‘यस समयमा हामीले सामना गरिरहेको सबैभन्दा ठूलो शत्रु भनेको कंग्रेसका डेमोक्रेटहरू र केही रिपब्लिकनहरूको लापरवाह, निकम्मा र पराजयवादी शब्दहरू हुन्,’ उनले घोषणा गरे । यी टिप्पणीहरू समितिलाई बुझाइएको तयार पारिएको लिखित बयानमा भने समावेश थिएनन् ।

युद्धको आर्थिक लागत बढ्दै गएको छ । पेन्टागनका मुख्य वित्तीय अधिकारी जुल्स हर्स्ट तृतीयले समितिलाई बताएअनुसार, अमेरिकाको लागि अनुमानित लागत २५ अर्ब डलर पुगिसकेको छ र यो बढ्दो क्रममा छ । यसमा प्रायः गोलाबारुद, सञ्चालन, मर्मत र उपकरण प्रतिस्थापनको खर्च समावेश छ ।

डोनल्ड ट्रम्पले ४ देखि ६ हप्तासम्म चल्ने भविष्यवाणी गरेको यो द्वन्द्व सुरु भएको दुई महिना भइसकेको छ । हेगसेथले भियतनाम, इराक र अफगानिस्तानमा अमेरिकाको लामो र पीडादायी तैनाथीलाई सहनशीलताको मापदण्डको रूपमा उल्लेख गरे जुन युद्धहरूको उनले विगतमा कडा आलोचना गरेका थिए । उनले इरानविरुद्धको युद्ध अमेरिकी जनताको सुरक्षाका लागि अस्तित्वको लडाइँ भएको र प्रशासनले यस कार्यमा गर्व गरेको बताए ।

ट्रम्पले बुधबार सामाजिक सञ्जालमा विस्फोटहरूको बीचमा हतियार समातेको आफ्नो एआई–जेनेरेटेड तस्विर पोस्ट गरे जसको क्याप्सन थियो ‘अब सज्जन बनेर बस्ने समय सकियो’ । उनले लेखेअनुसार, इरान चाँडै नै समझदार बनेको राम्रो हुनेछ । उनले समाचार वेबसाइट एक्सियोसलाई सम्झौता नभएसम्म इरानलाई जलसैनिक नाकाबन्दीमा राख्न तयार रहेको बताउँदै लामो द्वन्द्वको सम्भावना बढाए ।

क्यालिफोर्नियाका डेमोक्रेट जोन गारामेन्डीले बोल्ने पालो पाउँदा तनाव झन् बढ्यो । उनले आश्चर्यजनक अक्षमताको लागि हेगसेथको आलोचना गरे जसले गर्दा हरेक तहमा राजनीतिक र आर्थिक विपत्ति आएको दाबी गरे ।

‘राष्ट्रपतिले आफू र अमेरिकालाई पश्चिम एसियाको अर्को युद्धको दलदलमा फसाउनुभएको छ,’ गारामेन्डीले भने, ‘उहाँ आफ्नै गल्तीहरूबाट बाहिर निस्कन हतास भएर प्रयास गरिरहनुभएको छ । उहाँ सफल हुनु अमेरिका र वास्तवमा विश्वकै हितमा छ ।’
हेगसेथ यो बयानबाट, विशेषगरी पश्चिम एसियाको अर्को दलदलको चर्चाबाट, क्रुद्ध भए र सांसदमाथि खनिए ।

‘तपाईं यहाँ कसलाई समर्थन गर्दै हुनुहुन्छ ?’ हेगसेथले प्रतिवाद गरे, ‘राष्ट्रपति ट्रम्पप्रतिको तपाईंको घृणाले तपाईंलाई यो अभियानको सफलता र राष्ट्रपतिले सम्बोधन गरिरहनुभएको ऐतिहासिक दाउको सत्यता देख्नबाट वञ्चित गरेको छ जसलाई अमेरिकी जनताको समर्थन छ ।’

उनले थपे, ‘तपाईं यसलाई दलदल भन्नुहुन्छ र हाम्रा शत्रुहरूलाई प्रोपागान्डाको मौका दिनुहुन्छ ? यस्तो बयानको लागि तपाईंलाई लाज लाग्नुपर्छ ।’

ट्रम्पले इरानलाई झुकाएका छन् र अब उनले अहिलेसम्मकै राम्रो सम्झौता गर्नेछन् र इरानले कहिल्यै आणविक हतियार नपाउने कुरा सुनिश्चित गर्नेछन्, हेगसेथले दाबी गरे ।

समितिका अध्यक्ष रिपब्लिकन माइक रोजर्सले सुनुवाइ सुरु गरे र आफू प्रशासनको बजेट प्रस्तावको पक्षमा रहेको संकेत दिए । ‘हाम्रा सबै शत्रुहरूले आफ्नो कुल गार्हस्थ्य उत्पादनको हिस्सा हामीले भन्दा बढी रक्षा क्षेत्रमा खर्च गरिरहेका छन्,’ रोजर्सले १.५ ट्रिलियन डलरको आँकडालाई अमेरिकी प्रतिरोधको वास्तविक लागत भन्दै समर्थन गरे ।

हेगसेथले बजेटमा तल्लो तहका सैनिकहरूको लागि ७ प्रतिशतको ऐतिहासिक तलब वृद्धि समावेश रहेको बताए ।

तर, वाशिङटनका वरिष्ठ डेमोक्रेट एडम स्मिथले ५०–६० प्रतिशतको खर्च वृद्धि जिम्मेवार ढंगले व्यवस्थापन गरिनेमा शंका व्यक्त गरे । उनले भने, ‘हामीसँग यसमा शंका गर्ने पर्याप्त कारणहरू छन् ।’ उनले कूटनीतिक एक्लोपनका बारेमा पनि प्रशासनलाई चुनौती दिए ।

स्मिथले भने, ‘हामी हाम्रा सबै सहयोगीहरूलाई टाढा धकेल्दै, कहिलेकाहीँ उनीहरूलाई विनाकारण अपमान गर्दै यो युद्ध एक्लै लडिरहेका छौं । यो युद्धको बीचमा जहाँ हामी नेटोलाई साथ दिन आग्रह गरिरहेका छौं, राष्ट्रपतिले फ्रान्सेली राष्ट्रपति म्याक्रोन र उनकी पत्नीको अपमान गर्न समय निकाल्नुभयो । यसले हामीलाई कसरी मद्दत गरिरहेको छ ?’

स्मिथले इरानी सहर मिनाबको एक विद्यालयमा भएको आक्रमणको मुद्दा पनि उठाए जसमा इरानी अधिकारीहरूका अनुसार कम्तीमा १६८ जना मारिएका थिए र जसमा अधिकांश बालबालिका थिए । पेन्टागनले सुरुका दिनमा आक्रमणको अनुसन्धान भइरहेको बताएको थियो तर बुधबारसम्म हेगसेथ र केनले यसबारे शपथ खाएर जवाफ दिनु परेको थिएन ।

‘हामीले गल्ती गर्यौं र युद्धमा यस्तो हुन्छ,’ सांसद स्मिथले भने, ‘घटना भएको दुई महिना बितिसक्दा पनि हामीले यसबारे केही बोल्न अस्वीकार गर्यौं जसले हामीलाई यसको कुनै परवाह छैन भन्ने भान विश्वलाई गराएको छ ।’

सुनुवाइको उत्तरार्धमा हेगसेथ र स्मिथबीच फेरि तनावपूर्ण बहस भयो जब हेगसेथले इरानका आणविक केन्द्रहरू नष्ट भएको घोषणा गरे ।

‘पख्नुस्, पख्नुस् । तपाईंले भर्खरै भन्नुभयो, आणविक हतियार एक आसन्न खतरा भएकाले हामीले यो युद्ध सुरु गर्यौं । अहिले तपाईं ती केन्द्रहरू पूर्ण रूपमा नष्ट भएको भन्दै हुनुहुन्छ ?’ स्मिथले सोधे । इरानले आफ्नो आणविक महत्त्वाकांक्षा नत्यागेको जवाफ हेगसेथले दिएपछि स्मिथले थपे, ‘त्यसोभए अपरेशन मिडनाइट ह्यामरले ठोस रूपमा केही पनि उपलब्धि हासिल गरेन ?’
‘तपाईंले कुरो बुझ्नुभएन,’ हेगसेथले भने ।

घन्टौंसम्म चलेको सुनुवाइ अपेक्षित रूपमै दलीय आधारमा विभाजित भयो । डेमोक्रेटहरूले बढ्दो इन्धनको मूल्य र हर्मुज जलमार्ग बन्द हुनुबाट भएको आर्थिक क्षतिका बारेमा हेगसेथलाई प्रश्न गरे । उनीहरूले यो ट्रम्पको घरायसी खर्च घटाउने वाचाको विपरीत भएको तर्क गरे ।

हेगसेथले प्रश्नहरूको सिधा जवाफ नदिई प्रतिवाद गरिरहे । उनले भने, ‘इरानसँग आणविक हतियार हुनुको मूल्य कति हुन्छ ?’
रिपब्लिकनहरूले भने धेरै हदसम्म समर्थन गरे । मार्चको अन्त्यसम्म युद्धको औचित्यमा प्रश्न उठाएकी न्यान्सी मेसले हेगसेथलाई आफू अहिलेको अवस्थाबाट प्रभावित भएको र उनले आफ्नो अपेक्षाभन्दा बढी काम गरेको बताइन् ।

यद्यपि, समग्र स्थिति अझै गतिरोधमै छ । एक कमजोर युद्धविराम कायम छ तर दुई दशकमा पहिलोपटक तीनवटा अमेरिकी विमानवाहक युद्धपोतहरू पश्चिम एसियामा तैनाथ छन् ।

ट्रम्पले बुधबार नाकाबन्दी हटाउने बदलामा जलमार्ग खोल्ने इरानको प्रस्ताव अस्वीकार गरेको बताएका छन् । डेमोक्रेटहरू राष्ट्रपतिलाई कंग्रेसको अनुमति लिन बाध्य पार्ने युद्ध शक्ति प्रस्ताव पारित गर्न पटक–पटक असफल भएका छन् ।

हेगसेथको सुरुवाती मन्तव्य अघि म्यासाचुसेट्सका डेमोक्रेट सेथ मोल्टनले आफूले धेरै बकवास कुराहरू सुन्न अपेक्षा गरेको बताएका थिए ।

‘म साँच्चै चाहन्छु कि उनले इरानसँगको युद्धबारे सत्य बोलून्,’ मोल्टनले भने ।

हेगसेथ र केन बिहीबार सिनेटको सामना गर्न जाँदैछन् ।