एजेन्सी । चीनले ताइवान वरिपरि आफ्नो तटरक्षक (कोस्ट गार्ड) को उपस्थिति र सैन्य अभ्यासहरू बढाउँदै लगेको छ ।
ताइवानलाई नाकाबन्दी गर्न सक्षम हुनु यसको घोषित लक्ष्य हो ।
तर, ताइवानको कोस्ट गार्ड पनि चुप लागेर बसेको छैन ।
ताइवानलाई बाहिरी संसारबाट विच्छेद गर्ने कुनै पनि प्रयासलाई निस्तेज पार्न कटिबद्ध यस कानून कार्यान्वयन गर्ने निकायले बिस्तारै आफ्नो क्षमता बढाउँदै लगेको छ, ताइवानको सेनासँग मिलेर तालिम गरिरहेको छ र अमेरिका, जापान र फिलिपिन्सका समकक्षीहरूसँग सहयोग विस्तार गरिरहेको छ ।
‘बेइजिङले पूर्ण नाकाबन्दी गर्न सक्ने क्षमताको बारेमा हामी पूर्ण रूपमा सचेत हुनु आवश्यक छ किनकि उनीहरूले ताइवानलाई घेर्न अभ्यास गरिरहेका छन् भन्नेमा कुनै शंका छैन,’ ताइवानको सामुद्रिक सुरक्षा र शासनको लागि शीर्ष सरकारी निकाय ओसन अफेयर्स काउन्सिलका उपमन्त्री सुङ चेन–एनले हालै ताइपेईमा द जापान टाइम्ससँगको विशेष अन्तर्वार्तामा भने ।
‘उनीहरू (चिनियाँ कोस्ट गार्ड र सेना) जहाजहरूलाई हाम्रा बन्दरगाहमा प्रवेश गर्नबाट रोक्न बल प्रयोगको अभ्यास गरिरहेका छन् । तर हाम्रो काम त्यसो हुनबाट रोक्नु हो,’ उनले भने ।
‘हामी यो कहिल्यै नहुने कुरा सुनिश्चित गर्नेछौं र ताइवानी जनतालाई यो सन्देश दिनेछौं ।’
गत डिसेम्बरमा चीनले अगस्ट २०२२ यता ताइवान वरिपरि आफ्नो सातौं ठूलो सैन्य अभ्यास सञ्चालन गरेको थियो । यो स्पष्ट रूपमा टापुलाई नाकाबन्दी गर्न र ताइवानका साझेदारहरूबाट आउने सहयोगलाई निरुत्साहित गर्न केन्द्रित पहिलो अभ्यास थियो ।
डिसेम्बरको अभ्यासमा १३ वटा सशस्त्र सीसीजी जहाजहरू समावेश थिए । चिनियाँ सेनाले ताइवानको आकाश र समुद्रलाई द्रुत रूपमा घेर्न र नियन्त्रणमा लिन आफ्नो क्षमता बढाउँदै लगेको छ । यसमा विश्वकै ठूलो चिनियाँ कोस्ट गार्डले चिनियाँ युद्धपोतहरूसँगै मिलेर काम गरिरहेको छ ।
चीनले गर्ने ताइवानको घेराबन्दी विगतको नाकाबन्दीभन्दा धेरै कारणले फरक हुने सम्भावना छ जसमा भूराजनीतिक सन्दर्भ, सैन्य प्रविधिको विकास र विशेषगरी मुख्य भूमिसँगको यस टापुको भौगोलिक निकटता समावेश छ ।
लोकतान्त्रिक ताइवानले यस्तो कुनै पनि घेराबन्दीलाई नाकाबन्दीको साटो कानून कार्यान्वयन अभियानको रूपमा चित्रण गर्ने सम्भावना छ ।
ताइवान जलयोजक विश्वव्यापी व्यापारको लागि एक प्रमुख धमनी हो र पूर्वी तथा दक्षिण चीन सागरलाई जोड्ने यस टापुको भूरणनीतिक स्थानले यसलाई अमेरिका र यसका सहयोगीहरूका लागि एक महत्त्वपूर्ण रक्षा कडी बनाउँछ । यसको अर्थ यस्तो कुनै पनि कार्यले गम्भीर आर्थिक परिणाम निम्त्याउन सक्छ र अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिक्रिया उत्पन्न गर्न सक्छ ।
ताइवानको नाकाबन्दी कसरी प्रकट हुन सक्छ र चीनले यसलाई लागू गर्न कुन स्रोत–साधनहरू प्रयोग गर्नेछ भन्ने कुरा अन्ततः बेइजिङको राजनीतिक र रणनीतिक उद्देश्यहरूमा निर्भर हुनेछ ।
जे भए पनि लोकतान्त्रिक टापुको घेराबन्दी चीनका लागि कम जोखिमपूर्ण वा कम लागतको विकल्प हुने छैन । विशेषगरी उसले युद्धपोतहरू प्रयोग गर्ने सहारा लियो भने । यसले गर्दा स्थिति द्रुत र नियन्त्रण गर्न गाह्रो हुने विज्ञहरू बताउँछन् ।
उदाहरणका लागि, चिनियाँ नाकाबन्दीको अवस्थामा अन्य राष्ट्रका व्यापारिक जहाजहरूले ताइवानी बन्दरगाह नजिक पुग्दा आ–आफ्ना कोस्ट गार्डहरूबाट सुरक्षा माग गर्न सक्ने सुङले उल्लेख गरे । यस्तो अवस्थामा चिनियाँ सेनाले अझै हस्तक्षेप गरेमा ती देशका जलसेनाहरू पनि संलग्न हुन सक्छन् ।
‘त्यस विन्दुमा मुख्य प्रश्न तनाव बढाउने कि नबढाउने भन्ने हुनेछ,’ सुङले भने, ‘हामी पूर्ण रूपमा योजना बनाउँदैछौं र हरेक परिस्थितिका लागि तयारी गरिरहेका छौं ।’
तर, चीनको बढ्दो जटिल सैन्य अभ्यास र ग्रे–जोन अपरेशनहरू, सशस्त्र द्वन्द्वको सीमा भन्दा तल रहेका योजनाबद्ध कार्यहरू, केवल प्रशिक्षणको लागि मात्र होइनन् । ती मनोवैज्ञानिक युद्धका एक रूप पनि हुन् ।
सुङका अनुसार, यी चालहरूको मुख्य रणनीतिक लक्ष्य ताइवानी जनतालाई डराउनु र प्रत्यक्ष ठूलो मात्रामा भौतिक बल प्रयोग नगरी उनीहरूको प्रतिरोध गर्ने इच्छाशक्तिलाई तोड्नु हो ।
‘चिनियाँहरूले मनोवैज्ञानिक युद्धको उपयोग गरेर यो सन्देश दिन खोजिरहेका छन् कि (जनमुक्ति सेना) ले कुनै पनि समयमा ताइवानलाई घेर्न सक्छ र ताइवानी जनतालाई भोकमरीमा पार्न सक्छ,’ उनले थपे । उनले यसको उद्देश्य ताइवानीहरूलाई आफ्नो कोस्ट गार्ड र सेनामाथिको विश्वास गुमाउन लगाउनु रहेको बताए ।
तर, सुङले ताइवानको कोस्ट गार्डको प्रतिक्रिया क्षमता र सम्भावित संकटलाई सम्हाल्ने तरिकामा सुधार गर्न महत्त्वपूर्ण परिवर्तनहरू भइरहेकोमा जोड दिए ।
ताइवानको जलसेना जस्तै सामुद्रिक कानून कार्यान्वयन गर्ने यो निकाय आधुनिकीकरण कार्यक्रमको बीचमा छ जसमा सन् २०३३ सम्ममा ४० वटा नयाँ गस्ती जहाजहरू खरिद गर्ने प्रयासहरू भइरहेका छन् । सरकारले चीनको ग्रे–जोन गतिविधिहरूलाई प्रभावकारी रूपमा जवाफ दिनका लागि जहाजहरू डिजाइन र निर्माण गर्न १९५ मिलियन डलर छुट्याएको छ ।
टापुको कोस्ट गार्ड प्रशासनले सन् २०२७ सम्ममा एकीकृत तटीय, सामुद्रिक र हवाई गुप्तचर, निगरानी र टोही सञ्जाल स्थापना गर्न नयाँ राडर प्रणाली र विभिन्न ड्रोन प्रकारहरू प्राप्त गर्ने लक्ष्य राखेको छ जसले यसलाई चौबीसै घण्टा सामुद्रिक गतिविधिहरूमा निगरानी राख्न सक्षम बनाउँछ ।
‘हामीसँग २४ घण्टा चल्ने अपरेशन कमान्ड सेन्टर छ जहाँ हामी ताइवान वरपर भइरहेका सबै कुराहरू निगरानी गर्ने क्षमता निर्माण गर्दैछौं । यसमा चिनियाँ सरकारी जहाजहरू मात्र नभई व्यापारिक जहाजहरू र सामुद्रिक मिलिसिया पनि समावेश छन्,’ सुङले भने ।
सामुद्रिक मिलिसिया भनेको नागरिक माछा मार्ने जहाजहरू मिलेर बनेको राज्य–प्रायोजित अर्धसैनिक बल हो जसले विवादित पानीमा चीनको दाबीलाई सुदृढ गर्न जलसेना र कोस्ट गार्डसँग मिलेर काम गर्छ ।
सञ्चालन प्रक्रियाका सन्दर्भमा पनि परिवर्तनहरू भइरहेका छन् ।
ताइवानको कोस्ट गार्डले अब संयुक्त अपरेशनको राम्रो अभ्यास गर्न टापुको सेनासँग नियमित रूपमा ड्रिल गर्छ । द्वन्द्वको अवस्थामा यो एजेन्सी जलसैनिक अपरेशनहरूलाई समर्थन गर्ने सामुद्रिक रक्षा बलमा परिणत हुने व्यवस्था मिलाइएको छ ।
यसको अर्थ जहाजहरूलाई मारक क्षमता प्रदान गर्नु पनि हो । उदाहरणका लागि, आनपिङ–क्लास गस्ती जहाजहरू जलसेनाको तुओ चियाङ–क्लास कोर्बेटहरूमा आधारित छन् र युद्धको समयमा मिसाइल लोन्चरहरू जडान गर्न सकिन्छ ।
तिनीहरूमध्ये एउटाले गत वर्ष प्रत्यक्ष गोलीबारी परीक्षणको क्रममा दुईवटा स्युङ फेङ दोस्रो एन्टी–शिप मिसाइलहरू परीक्षण गरेको रिपोर्ट आएको थियो ।
बेइजिङले टापु वरिपरि गर्ने अभ्यासका क्रममा चिनियाँ जहाजहरूको निगरानी गर्न कोस्ट गार्डका जहाजहरू पनि नियमित रूपमा पठाइन्छ ।
‘हाम्रो नीति अझै पनि एक–एक निगरानी गर्ने हो,’ सुङले भने ।
‘कहिलेकाहीँ सीसीजीले ताइवानको २४–नटिकल–माइल (४४ किलोमिटर) को संलग्न क्षेत्रमा अतिक्रमण गर्ने प्रयास गर्ने घटनाहरू भएका छन् तर त्यस्ता परिस्थितिमा हाम्रा जहाजहरूले तिनीहरूलाई भगाउँछन्,’ उनले भने ।
यस एजेन्सीले तनाव कम गर्नका लागि आकस्मिक सञ्चालनका लागि नयाँ दिशानिर्देशहरू पनि अपनाएको छ र प्रशिक्षण तथा बन्दोबस्ती सहायतामा थप लगानी गरिरहेको छ । यसका साथै यसले भिडियो फुटेज सहित सीसीजीसँगका आफ्ना मुठभेडका बारेमा जनतालाई थप जानकारी दिन थालेको छ ।
फिलिपिन्स, जापान र अमेरिकाका समकक्षीहरूसँगको गहिरो सहयोग पनि चीनको सामना गर्न ताइवानको कोस्ट गार्डको रणनीतिको एक प्रमुख तत्त्व बनेको छ । यसमा संयुक्त अभ्यास, व्यापक सूचना आदानप्रदानका साथै अधिकृत विनिमय कार्यक्रमहरू समावेश छन् । सुङले अन्य क्षेत्रमा पनि सहयोग विस्तार भएको हेर्न चाहेको बताए ।
यसो भनिरहँदा चीनको भौगोलिक निकटता, संख्यात्मक फाइदा र धेरै ठूलो स्रोतसाधनलाई ध्यानमा राख्दा ताइवानको कोस्ट गार्डले अझै पनि कठिन चुनौतीको सामना गरिरहेको छ, विशेषगरी तस्करीदेखि अवैध माछा मार्ने र समुद्री केबलहरूको सम्भावित तोडफोडसम्मका अन्य चुनौतीहरूलाई पनि सम्बोधन गर्नुपर्ने कुरालाई ध्यानमा राख्दा ।
ताइवान–प्रशासित अपतटीय टापुहरूमा बढ्दो दबाबले समस्यालाई अझ जटिल बनाउँदैछ जसमाथि बेइजिङले पनि अधिकार दाबी गर्छ । सीसस्जी यस क्षेत्रमा झन् सक्रिय हुँदै गएको छ र ताइवानी माछा मार्ने डुंगाहरूलाई प्रवर्तन लक्ष्य तोकेको छ ।
गत वर्ष मात्रै चिनियाँ सरकारी जहाजहरू किनमेन टापु वरिपरिको पानीमा ४६ पटक र प्राटास टापु वरिपरि ३३ पटक प्रवेश गरे ।
‘यसले यथास्थितिलाई कमजोर पार्ने चीनको प्रयासलाई स्पष्ट रूपमा देखाउँछ,’ सुङले भने ।
चुनौतीहरू बढ्दै गए पनि उपमन्त्रीले ताइवानको कोस्ट गार्डले तनाव नबढाउने बताए ।
उनको एजेन्सीले कुनै उत्तेजना नगर्ने र कुनै सम्झौता नगर्ने सिद्धान्तलाई पालना गरिरहने सुङले बताए ।
‘हाम्रो प्राथमिक लक्ष्य स्थितिलाई व्यवस्थापन गर्नु हो,’ उनले थपे, ‘हामी कुराहरू नियन्त्रण बाहिर जानबाट जोगाउने प्रयास गर्नेछौं ।’
प्रतिक्रिया