हर्मुज जलयोजक खुलाउन ट्रम्पले मागे नेटोको सहयोग, छैन युरोपेलीहरूसँग क्षमता

एजेन्सी । अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले नेटोलाई हर्मुज जलयोजक खोल्नका लागि मद्दत नगरेमा उक्त गठबन्धनले धेरै खराब भविष्य को सामना गर्नुपर्ने चेतावनी दिएका छन् ।

तर, ट्रम्पलाई मद्दत गर्न नसक्ने सहयोगीहरूले अविश्वास वा निष्ठाको कमीका कारण अस्वीकार गरिरहेका छैनन् । उनीहरूसँग पठाउनका लागि केही पनि बाँकी नरहेकाले अस्वीकार गरिरहेका हुन् ।

फाइनान्सियल टाइम्सले मार्च १५ मा ट्रम्पको बयान प्रकाशित गरेको छ । अमेरिकाले युक्रेनमा नेटोलाई समर्थन गरेकाले अब नेटोले इरान विरुद्ध हर्मुजलाई सुरक्षित गर्न मद्दत गरेर त्यसको पैंचो तिर्नुपर्छ ।

यो संरचना लेनदेनमा आधारित छ । यसको दबाब स्पष्ट छ । हरेक युरोपेली राजधानीका लागि सन्देश एउटै छ– तपाईंहरू हाम्रो ऋणी हुनुहुन्छ र त्यसको भुक्तानी युद्धपोतहरू मार्फत हुनुपर्छ ।

नेटोका महासचिव मार्क रुट्टले मार्चको सुरुमा इरानका विरुद्ध अमेरिकी प्रयासहरूका लागि व्यापक समर्थन रहेको उल्लेख गरे । समर्थन वास्तविक छ । तर, क्षमता छैन ।

जर्मनीको सेना लगभग ५० प्रतिशत मात्र युद्धका लागि तयार छ । युरोफाइटर विमानहरूको सञ्चालन दर ३० देखि ५० प्रतिशतसम्म मात्र छ । रक्षा बजेट बढ्दैछ तर शीतयुद्धपछिको तीन दशकको न्यून लगानीलाई एउटा बजेटको शीर्षकले मात्र पूर्ति गर्न सकिँदैन ।

जर्मनीले राजनीतिक एक्यबद्धता प्रदान गर्न सक्छ । उसले कार्यक्षम सैन्य बल उपलब्ध गराउन सक्दैन किनभने उसको सेना आफ्नै क्षेत्रमा पनि पूर्ण क्षमतामा काम गर्न सक्ने अवस्थामा छैन ।

फ्रान्सले लाल सागर र खाडीमा इरानी शाहेद ड्रोनहरू रोक्नका लागि शर्ल डीगुल विमानवाहक समूहबाट राफेल लडाकु विमानहरू तैनाथ गर्यो । ला ट्रिब्युनले मार्च १६ मा रिपोर्ट गरेअनुसार, धेरै दिनको तीव्र सैन्य कारबाहीपछि माइका र मिटियर आकाशबाट आकाशमा प्रहार गर्ने मिसाइलहरूको भण्डार तीव्र रूपमा घट्दै गइरहेको छ ।

प्रत्येक मिटियर मिसाइलको लागत लगभग २० लाख युरो पर्छ । प्रत्येक शाहेद ड्रोनको लागत २० हजार डलर मात्र छ । फ्रान्सले प्रति ड्रोन अवरोधका लागि इरानले खर्च गरेभन्दा ६० गुणा बढी खर्च गरिरहेको छ र उसको भण्डार युरोपेली रक्षाका लागि बनाइएको थियो, मध्यपूर्वको ड्रोन युद्धका लागि होइन ।

म्याक्रोनको प्रतिक्रिया अमेरिकी आपूर्ति माग गर्ने होइन । बरु यो विशेष फ्रान्सेली कमान्ड अन्तर्गत फ्रान्सेली आणविक पुनः शस्त्रीकरण र अग्रिम प्रतिरोधलाई तीव्र बनाउनु हो ।

बेलायत सबैभन्दा सक्षम र इच्छुक युरोपेली सहयोगी हो तर उसको आफ्नै गोलाबारुद युक्रेनको समर्थन र आन्तरिक तयारीका आवश्यकताहरूका बीच बाँडिएको छ । इटली, स्पेन र नेदरल्यान्ड्सले साइप्रसमा अग्रिम तैनाथीका रूप रूपमा फ्रिगेटहरू पठाएका छन् । पोल्यान्ड जस्ता पूर्वी सहयोगीहरू समर्थक छन् तर उनीहरूसँग आफ्नो सीमाभन्दा बाहिर शक्ति प्रदर्शन गर्ने क्षमताको अभाव छ ।

ट्रम्पको मागप्रति नेटोको संयुक्त प्रतिक्रिया केही थान फ्रिगेट, सीमित बन्दोबस्ती र गुप्तचर सूचना साझेदारीमा मात्र सीमित छ । कुनै लडाकु सैनिक छैनन् । कुनै ठूला हवाई सम्पत्तिहरू छैनन् । ठूलो मात्रामा गोलाबारुद हस्तान्तरण पनि छैन ।

अमेरिकाले इरानविरुद्धको सैन्य अभियानको पहिलो केही दिनमा मात्रै गोलाबारुदमा ५.६ अर्ब डलर खर्च गर्यो । नेटोको सम्पूर्ण गोलाबारुद बजार आगामी चार वर्षमा २.२ अर्ब डलरले मात्र बढ्ने अनुमान गरिएको छ । नेटोको औद्योगिक आधारले आधा दशकमा थप गर्ने क्षमताभन्दा बढी गोलाबारुद अमेरिकाले एक हप्तामा प्रयोग गरिसक्यो । यस अंकगणितले युरोपेली राजधानीहरूको मौनतालाई कुनै पनि कूटनीतिक सन्देशभन्दा राम्रोसँग व्याख्या गर्छ ।

युक्रेनमा नेटोले अमेरिकी समर्थनबाट फाइदा उठाएको भनी ट्रम्प गलत छैनन् । उनी यसमा पनि गलत छैनन् कि बदलाको अपेक्षा गर्नु एक उचित कुरा हो ।

तर, यसका लागि क्षमता आवश्यक हुन्छ र त्यो क्षमता अहिले छैन । नेटो युरोपको क्षेत्रीय रक्षाका लागि डिजाइन गरिएको थियो जुन छोटो र तीव्र संलग्नताका लागि उपयुक्त थियो । तर, दशकौंसम्मको शान्तिका कारण यो भित्रभित्रै खोक्रो भएको छ ।

यो युक्रेन र पर्सियाली खाडीमा एकैसाथ उच्च–तीव्रताका अपरेसनहरू सञ्चालन गर्नका लागि डिजाइन गरिएको थिएन जबकि २६ चिनियाँ विमानले ताइवानलाई घेरेका छन् र उत्तर कोरियाले जापान सागरमा ब्यालेस्टिक मिसाइलहरू प्रहार गरिरहेको छ ।
ट्रम्पले चेतावनी दिएको धेरै खराब भविष्य उनले आफैं ल्याउनुपर्ने खतरा होइन । यो त आफैं आउँदैछ । फ्रान्सका मिसाइलहरू सकिँदैछन् । जर्मनीले आफ्ना आधा उपकरणहरू पनि मैदानमा उतार्न सक्दैन ।

यस गठबन्धनले उत्पादन गर्न सक्ने भन्दा छिटो गोलाबारुद अमेरिकाले खपत गरिरहेको छ । जुन युद्धले अमेरिकी शक्तिको प्रदर्शन गर्नुपर्ने थियो, त्यसले उल्टै त्यस गठबन्धनको सीमाहरू देखाइरहेको छ जसको ग्यारेन्टी अमेरिकी शक्तिले दिनुपर्ने थियो ।

राष्ट्रपति ट्रम्पले नेटोसँग मद्दत मागे । नेटोले फ्रिगेटहरू पठायो । यो माग र प्राप्त जवाफ बीचको खाडल नै यस गठबन्धनको वास्तविक समयमा मापन गरिएको तयारीको संकट हो ।