पाकिस्तानको बलोचिस्तानमा सेना र पृथक्तावादीहरूबीच भीषण युद्ध जारी

एजेन्सी । पाकिस्तानका सुरक्षाबलहरूले तीन दिनको लडाइँपछि एक दक्षिण–पश्चिमी सहरलाई पृथक्तावादी विद्रोहीहरूको नियन्त्रणबाट फिर्ता लिन ड्रोन र हेलिकप्टरहरूको प्रयोग गरेको प्रहरीले बुधबार बतायो । सप्ताहान्तको हिंसामा मृत्यु हुनेको संख्या ५८ पुगेको छ ।

पृथक्तावादी बलुच लिबरेशन आर्मीद्वारा शनिबार गरिएको शृंखलाबद्ध समन्वयात्मक आक्रमणले पाकिस्तानको सबैभन्दा ठूलो प्रान्तलाई झण्डै ठप्प बनाइदियो जहाँ सुरक्षा बलहरूले एक दर्जनभन्दा बढी स्थानहरूमा विद्रोहीहरूसँग गोली हानाहान गरे र १९७ लडाकुहरू मारिए ।

‘मलाई लाग्यो मेरो घरको छत र पर्खालहरू उड्नेछन्,’ सुदृढ सुरक्षा व्यवस्था रहेको प्रान्तीय राजधानी क्वेटाको मुख्य प्रशासनिक भवन नजिकै बस्ने गृहिणी रोबिना अलीले भनिन् जहाँ बिहानको एक शक्तिशाली विस्फोटले क्षेत्रलाई नै थर्काइदिएको थियो ।

क्षेत्रको सबैभन्दा शक्तिशाली विद्रोही समूह बीएलएका लडाकुहरूले आफ्नो अहिलेसम्मकै ठूलो अपरेशनमध्ये एकमा बलुचिस्तानभरका विद्यालय, बैंक, बजार र सुरक्षा प्रतिष्ठानहरूमा आक्रमण गरे । त्यसमा २२ भन्दा बढी सुरक्षा अधिकारी र ३६ सर्वसाधारण मारिएका छन् ।

सञ्चारमाध्यमसँग कुरा गर्न अधिकार नभएका कारण प्रहरी अधिकारीहरूले नाम नबताउने शर्तमा स्थितिको विवरण दिएका हुन् ।

करिब ५० हजार जनसंख्या रहेको मरुभूमि शहर नुश्कीमा विद्रोहीहरूले प्रहरी चौकी र अन्य सुरक्षा प्रतिष्ठानहरू नियन्त्रणमा लिएपछि तीन दिनसम्म गतिरोध सिर्जना भएको थियो ।

सोमबार अबेर शहरलाई पुनः नियन्त्रणमा लिनुअघि भएको भिडन्तमा सात प्रहरी अधिकारी मारिएको प्रहरीले जनाएको छ जबकि प्रान्तका अन्य स्थानहरूमा बीएलएविरुद्धको कारबाही जारी छ ।

‘नुश्कीमा थप सेना पठाइएको थियो,’ एक सुरक्षा अधिकारीले बताए, ‘लडाकुहरू विरुद्ध हेलिकप्टर र ड्रोन प्रयोग गरिएको थियो ।’

पाकिस्तानको गृह मन्त्रालयले रोयटर्सको टिप्पणीका लागि गरेको अनुरोधको तत्काल कुनै जवाफ दिएको छैन ।

खनिज पदार्थ प्रशस्त भएको बलुचिस्तान पाकिस्तानको सबैभन्दा ठूलो र गरिब प्रान्त हो । त्यसको सिमाना इरान र अफगानिस्तानसँग जोडिएको छ र त्यहाँ चीनले ग्वादरस्थित गहिरो पानी बन्दरगाह र अन्य परियोजनाहरूमा लगानी गरेको छ ।

यस क्षेत्रले दशकौंदेखि जातीय बलुच पृथक्तावादीहरूको नेतृत्वमा बढी स्वायत्तता र प्राकृतिक स्रोतहरूमा ठूलो हिस्सा खोज्ने विद्रोहको सामना गरिरहेको छ ।

प्रान्तका जनतालाई आन्दोलनको समर्थन गर्न आग्रह गरेको बीएलएले मंगलबार आफ्नो अपरेशन हेरोफ (कालो आँधी) का क्रममा २८० सैनिक मारेको दाबी गरे पनि कुनै प्रमाण भने दिएन ।

सुरक्षा अधिकारीहरूका अनुसार, सप्ताहान्तको आक्रमण शनिबार बिहान ४ बजे नुश्की र माछा मार्ने बन्दरगाह पास्नीमा आत्मघाती विस्फोट र क्वेटा लगायतका ११ अन्य स्थानहरूमा गोली र ग्रेनेड आक्रमणबाट सुरु भएको थियो ।

घेराबन्दीको क्रममा विद्रोहीहरूले कम्तीमा ६ जिल्ला प्रशासन कार्यालयहरू कब्जा गरेका थिए र एउटा बिन्दुमा क्वेटास्थित प्रान्तीय मुख्यमन्त्रीको कार्यालयको १ किलोमिटर नजिकसम्म पुगेको प्रहरी अधिकारीहरूले बताए ।

पाकिस्तानले कुनै प्रमाण बिना नै यस आक्रमणको दोष भारतलाई लगाएको छ । गत मे महिनामा दशकौंकै सबैभन्दा खराब सशस्त्र संघर्ष गरेका यी आणविक हतियार भएका छिमेकीहरूबीचको शत्रुतालाई अझ बढाउन सक्छ ।

भारतको परराष्ट्र मन्त्रालयले यी आरोपहरूलाई अस्वीकार गर्दै इस्लामाबादले यस क्षेत्रका आफ्ना जनताका दीर्घकालीन मागहरू सम्बोधन गर्नुपर्ने बताएको छ ।

सन् २०१५ देखि २०१७ सम्म बलुचिस्तानमा सेनाको नेतृत्व गरेका अवकाशप्राप्त लेफ्टिनेन्ट जनरल आमिर रियाजले पछिल्लो दशकमा विद्रोह विकसित भएको बताए ।

बीएलएले भारतीय समर्थन पाएपछि र अफगानिस्तानलाई आक्रमणको आधार क्षेत्रका रूपमा प्रयोग गरेपछि यो थप बलियो भएको छ जुन आरोपलाई तालिबान सरकारले अस्वीकार गर्दै आएको उनले थपे ।

रियाजले यो संघर्ष गतिरोध र उच्च हिंसाको अवधिहरूबीच डुलिरहने बताए ।

‘यो बढेको छ । अबको प्रतिक्रिया निर्णायक हुनेछ जसले बीएलएको क्षमतामा गम्भीर गिरावट ल्याउनेछ,’ उनले बलुचिस्तानमा पाकिस्तानी सेनाले अत्यधिक बल प्रयोग गरेको कुरालाई अस्वीकार गर्दै भने, ‘यद्यपि अन्ततोगत्वा समस्याहरू राजनीतिक प्रक्रिया र सुशासनमार्फत मात्र समाधान हुन्छन् ।’