एजेन्सी । चीनले सन् २०२५ मा विश्वकै सबैभन्दा ठूलो व्यापार मुनाफा गरेको छ । विश्वको सबैभन्दा ठूलो उत्पादकले अन्य विश्वव्यापी बजारहरूमा निर्यात बढाएर अमेरिकी व्यापार दबाबलाई चुनौती दिएको वर्षको समापन गरेको छ ।
देशले आयात गर्ने भन्दा कति बढी निर्यात गर्छ भन्ने मापन गर्ने विशाल व्यापार मुनाफा कीर्तिमान १२ खर्ब डलर पुगेको छ । चिनियाँ कम्पनीहरूले अमेरिकी उपभोक्ताहरूबाट टाढिएर दक्षिणपूर्वी एसिया, अफ्रिका र दक्षिण अमेरिकाका उदीयमान बजारहरूतर्फ आफ्नो ध्यान केन्द्रित गर्दा सन् २०२४ को तुलनामा २० प्रतिशत भएको वृद्धि देखाउँछ ।
ऐतिहासिक रूपमा चीनको सबैभन्दा ठूलो एकल बजार रहेको अमेरिकातर्फको निर्यात सन् २०२५ मा अघिल्लो वर्षको तुलनामा समग्रमा १९.५ प्रतिशतले घटेको छ ।
तर, अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पको व्यापारयुद्धका सामु बेइजिङको लचिलोपनलाई चीनभित्र जीतको रूपमा स्वागत गरिनेछ । विश्वव्यापी रूपमा यस बचतले कम लागतका चिनियाँ आयातहरूले थिचिने डर भएका राष्ट्रहरूबीच व्यापार तनावलाई थप बढाउने जोखिम निम्त्याउँछ ।
चिनियाँ अधिकारीहरूले बलियो व्यापारलाई, विशेषगरी विद्युतीय सवारीसाधन जस्ता प्रमुख क्षेत्रहरूमा, देशको टिकाउपनको संकेतको रूपमा प्रचार गरेका छन् । तर, पोहोर सालभरि विश्वका दुई ठूला अर्थतन्त्रहरू एकअर्का विरुद्धको व्यापारिक टकरावमा संलग्न हुँदा अमेरिकातर्फको निर्यातमा तीव्र गिरावट आएको थियो ।
जटिल र चुनौतीपूर्ण बाह्य वातावरणको सामना गर्नुका बावजुद चीन अगाडि बढेको भन्सार ब्युरोका उपप्रशासक वाङ जुनले बुधबारको पत्रकार सम्मेलनमा बताए ।
उच्चस्तरीय मशिन टूल्स र औद्योगिक रोबोटहरू समावेश भएको उच्च–प्रविधि वस्तुहरूको निर्यात वार्षिक रूपमा १३ प्रतिशतले बढ्यो जबकि विद्युतीय सवारीसाधन, लिथियम ब्याट्री र सोलार प्यानल जस्ता फोटोभोल्टाइक उत्पादनहरूको निर्यात २७ प्रतिशतले बढ्यो ।
अमेरिका र चीनले एक–अर्काका सामानहरूमा महसुल बढाउँदा निर्यात घटेको देखिनुको साटो चीनले आफ्ना उत्पादनहरूलाई विश्वका अन्य बजारहरूमा अझ गहिराइमा पुर्याएको छ । त्यो देशको विश्वव्यापी आर्थिक प्रभाव र ट्रम्पको पहिलो व्यापार युद्धको समयमा चिनियाँ कम्पनीहरूले विकास गरेका रणनीतिहरूमा आधारित छ ।
अमेरिका बाहेकका क्षेत्रहरूमा निर्यातमा उल्लेखनीय वृद्धि देखिएको छ जसमा अफ्रिकामा पठाइएका सामानहरूको मूल्य २६.५ प्रतिशत, दक्षिणपूर्वी एसियाली राष्ट्रहरूको संगठन (आसियान) मा १४ प्रतिशत, युरोपेली संघमा ९ प्रतिशत र दक्षिण अमेरिकामा वार्षिक ८ प्रतिशतले बढेको छ ।
यसले विश्वभरका प्रमुख व्यापारिक साझेदारहरूसँग घर्षण निम्त्याएको छ जसले अनुचित व्यापार अभ्यासहरू र चिनियाँ उत्पादनहरूको बाढीले उनीहरूका प्रमुख आन्तरिक उद्योगहरूलाई नोक्सान पुर्याएको, रोजगारीमा प्रभाव पारेको र आर्थिक सुरक्षालाई खतरामा पारेको भन्दै चिन्ता व्यक्त गरेका छन् ।
हालैको बेइजिङ भ्रमणका क्रममा फ्रान्सका राष्ट्रपति इमानुएल म्याक्रोनले आफ्नो देशको चीनसँग बढ्दो व्यापार असन्तुलनलाई दिगो नरहेको भनी वर्णन गरे । त्यसमा बेइजिङलाई आन्तरिक उपभोग बढाउन र निर्यात कम गर्न आग्रह गर्ने युरोपेली नीतिनिर्माताहरूको स्वर मिलेको थियो ।
तर, गत वर्षभरिको बलियो निर्यातले बेइजिङलाई महिनौंसम्म चलेको व्यापार वार्ताका क्रममा अमेरिकासँग बराबरीमा उभिने आवश्यक आत्मविश्वास प्रदान गर्यो । त्यो अक्टोबर महिनामा उत्कर्षमा पुग्यो जब ट्रम्प र चीनका राष्ट्रपति सी चिनपिङले भेटेर युद्धविराममा सहमति जनाए । त्यसले चिनियाँ सामानहरूमा लगाइएका नयाँ महसुलहरूलाई २० प्रतिशतमा झारिदियो ।
त्यस वर्षको सुरुमा भन्सार शुल्क केही समयका लागि १४५ प्रतिशतसम्म पुगेको थियो ।
ट्रम्पले सोमबार इरानसँग व्यापार गर्ने देशहरूले नयाँ २५ प्रतिशत भन्सार शुल्कको सामना गर्नुपर्ने बताए पनि त्यो युद्धविराम कायमै छ । त्यस घोषणाले तेहरानको शासनका लागि प्रमुख आर्थिक जीवनरेखा रहेको चीनलाई थप उच्च भन्सार शुल्कको अधीनमा राख्न सक्छ ।
ट्रम्पले चीनमाथिको निर्भरता कम गर्ने र अमेरिकी उत्पादनलाई फिर्ता ल्याउने कुरालाई आफ्नो प्रशासनको मुख्य सिद्धान्त बनाएकाले निर्यातकर्ताहरू भविष्यमा सम्बन्धमा अझ बढी घर्षणका लागि तयार छन् ।
विश्लेषकहरूले आगामी वर्षमा चीनले बाँकी विश्वमा आफ्नो निर्यातको स्तर कायम राख्न सक्छ कि सक्दैन भनेर प्रश्न उठाएका छन् । विशेषगरी, देशहरूले सामान्यतया चिनियाँ औद्योगिक ओभरक्यापासिटी भनिने कुराबाट आन्तरिक बजार जोगाउने उपायहरू खोजिरहेका छन् ।
वृद्धिको इन्जिनको रूपमा निर्यातमा चीनको निर्भरता उसको स्वदेशका चुनौतीहरूसँग पनि जोडिएको छ जहाँ अर्थतन्त्र जारी घरजग्गा क्षेत्रको संकटले गर्दा सुस्त बनेको छ ।
अधिकारीहरूले आन्तरिक उपभोग बढाउन र एउटा वाञ्छित मोडल हासिल गर्न संघर्ष गरिरहेका छन् जसमा देशको विशाल उत्पादन क्षेत्र स्वदेश र विदेश दुवैको बलियो मागद्वारा सञ्चालित हुन्छ ।
प्रतिक्रिया