इरानसँगको द्वन्द्व फेरि नबल्झिने ट्रम्पको विश्वास, पुनः आक्रमण भए दश गुणा कडा जवाफ दिने चेतावनी

एजेन्सी । अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले इरानसँगको द्वन्द्व फेरि सुरु नहुने विश्वास व्यक्त गरेका छन् । तर, तेहरानले नयाँ आक्रमण गरेमा वाशिङटनले दश गुणा कडा जवाफ दिने र कुनै पनि नयाँ लडाइँ निकै छिटो समाप्त हुने चेतावनी उनले दिएका छन् ।

‘यो फेरि सुरु हुनेछ भन्ने मलाई लाग्दैन,’ ट्रम्पले भने, ‘उनीहरूले आक्रमण गरे भने हामी दश गुणा कडा प्रहार गर्नेछौं । जेसुकै भए पनि त्यो निकै छिटो सकिनेछ र हामी तेलका लागि समेत परिस्थिति सुरक्षित बनाउनेछौं । तेलको आपूर्ति निकै सहज र खुला हुनेछ ।’

ट्रम्पको यो भनाइमा उनको स्वरमा आएको उल्लेख्य परिवर्तन देखिन्छ । यसअघि उनले हर्मुज जलयोजकमा व्यापारिक जहाजहरूमाथि भएको आक्रमणको बदला स्वरूप इरानमाथि गरिएका नयाँ अमेरिकी सैन्य हमलाको बचाउ गरेका थिए र दुई देशबीचको अस्थायी समझदारी प्रभावकारी रूपमा भत्किएको संकेत गरेका थिए ।

ट्रम्पले ट्रुथ सोसलमा पोस्ट गर्दै लेखेका थिए, ‘यो इरानद्वारा हिजो जहाजहरूमा गरिएको बमवर्षाको बदला हो । यस्तो फेरि भयो भने परिणाम अझ खराब हुनेछ !’

पश्चिम एसियाली द्वन्द्वमा अर्को ठूलो वृद्धिको रूपमा अमेरिकाले बिहीबार इरानमाथि सैन्य हमलाको नयाँ श्रृंखला सुरु गरेको छ । अमेरिकी सेनाका अनुसार, मंगलबार रणनीतिक हर्मुज जलयोजकबाट गुज्रिरहेका तीनवटा मालवाहक जहाजहरूमाथि आक्रमण भएपछि इरानको यस्ता धम्की दिने क्षमतालाई कमजोर पार्ने उद्देश्यले यो हमला गरिएको हो ।

वाशिङटनले उक्त घटनाका लागि तेहरानलाई दोष लगाउँदै विश्वको व्यस्त ऊर्जा ढुवानी मार्गको सुरक्षाका लागि यो कारबाही आवश्यक रहेको बताएको छ ।

अमेरिकाको सेन्ट्रल कमान्डले यस अपरेसनको उद्देश्य नेभिगेसनको स्वतन्त्रता कायम राख्नु र नागरिक जहाज तथा अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारको सुरक्षा सुनिश्चित गर्नु रहेको बताएको छ । यस जलमार्गबाट विश्वको कुल तेल आपूर्तिको करिब पाँच भागको एक भाग ओसारपसार हुन्छ । इरानले भने व्यापारिक जहाजहरूमाथिको आक्रमणमा आफ्नो संलग्नता आधिकारिक रूपमा स्वीकार गरेको छैन ।

ट्रम्पले परिस्थितिलाई तेलका लागि समेत सुरक्षित बनाउने दाबी गरे तापनि बिहीबार कच्चा तेलको मूल्य लगातार तेस्रो दिन बढेको छ । इरानमाथिको नयाँ अमेरिकी हमलाले द्वन्द्व तत्काल समाधान हुने आशालाई कमजोर बनाएको छ र हर्मुज जलयोजक पुनः खुल्ने विषयमा अनिश्चितता कायमै राखेको छ ।

ब्रेन्ट क्रुडको मूल्य प्रति ब्यारल ७८ सेन्ट (करिब १ प्रतिशत) ले बढेर ७८.८० डलर पुगेको छ भने अमेरिकी वेस्ट टेक्सस इन्टरमिडिएटको मूल्य ७४ सेन्टले बढेर ७४.२६ डलर पुगेको छ । ट्रम्पले इरानविरुद्ध थप सैन्य कारबाहीको चेतावनी दिएपछि दुवै बेन्चमार्कहरू अघिल्लो सत्रमै दुई हप्तायताकै उच्च स्तरमा पुगिसकेका थिए ।

पछिल्लो मूल्यवृद्धिले लगानीकर्ताहरूको चिन्तालाई झल्काउँछ कि पुनः सुरु भएको शत्रुताले विश्वको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण तेल मार्गलाई दबाबमा राख्न सक्छ । हर्मुज जलयोजकबाट सामान्यतया विश्वको झण्डै २० प्रतिशत तेल आपूर्ति हुने गर्छ र ढुवानीमा हुने कुनै पनि दीर्घकालीन अवरोधले कच्चा तेलको आपूर्तिमा कमी ल्याउनुका साथै भाडा दर समेत बढाउन सक्छ ।

अमेरिकी सेनाले पछिल्लो आक्रमणको उद्देश्य व्यापारिक नेभिगेसनको रक्षा गर्नु रहेको बताए पनि कूटनीतिक समाधानको सम्भावना कमजोर बन्दै गएकाले बजार सतर्क देखिएको छ ।

विश्लेषकहरूका अनुसार, यो पछिल्लो तनावले वाशिङटन र तेहरानबीचको ६० दिने वार्ता प्रक्रियाको भविष्यमाथि नयाँ शंका उत्पन्न गरेको छ । एसईबीका मुख्य कमोडिटी विश्लेषक ब्जार्न शिल्ड्रपका अनुसार, बजारको वर्तमान अवस्थालाई हेर्दा तेलको मूल्य ७० डलरको सट्टा ८० डलरको नजिक हुनु बढी स्वाभाविक देखिन्छ ।

दीर्घकालीन चिन्ताहरू पनि कायमै छन् । गत महिना साउदी अरामकोका प्रमुख कार्यकारी अमिन नासेरले हर्मुज जलयोजकमा हुने कुनै पनि निरन्तर अवरोधले विश्वव्यापी तेल बजारमा स्थिरता ल्याउन सन् २०२७ सम्म ढिलाइ गर्न सक्ने र यसले हरेक हप्ता करिब १० करोड ब्यारल तेल आपूर्तिलाई असर गर्ने चेतावनी दिएका थिए ।

उद्योग विज्ञहरूका अनुसार, द्वन्द्व घटे पनि यो जलमार्गमा ढुवानी गतिविधि चाँडै सामान्य हुने सम्भावना कम छ । व्यापार प्रवाह पुनः सुरु गर्न जहाजहरूको समन्वयित आवागमन, तेल उत्पादनको पुनः सुरुवात, क्षतिग्रस्त पूर्वाधारको मर्मत र समुद्री मार्गको सफाइ आवश्यक पर्नेछ ।

यस्तो अवस्थामा धेरै जहाज मालिकहरू हर्मुज जलयोजक र वरपरका क्षेत्रमा आफ्नो सञ्चालन पुनः सुरु गर्न हच्किएका छन् ।
ढुवानी अवरोधका कारण विश्वव्यापी तेल मौज्दातमा कमी आएको छ र यसलाई पुनः भर्न समय लाग्न सक्ने विश्लेषकहरूले नोट गरेका छन् । त्यसले कच्चा तेल बजारलाई थप भूराजनीतिक धक्काहरू प्रति संवेदनशील बनाएको छ । पछिल्लो द्वन्द्वले जुन १७ मा हस्ताक्षर गरिएको समझदारी पत्रले थप तनाव घटाउने बाटो खोल्नेछ भन्ने आशामा ठूलो धक्का पुर्याएको छ ।

बिहीबार नै ट्रम्पले तेहरानसँगको कुनै पनि दीर्घकालीन सम्झौताको सम्भावनाप्रति शंका व्यक्त गर्दै आफूलाई अब अस्थायी समझदारी व्यावहारिक रह्यो भन्ने नलागेको बताएका थिए ।

यसैबीच इरानले अमेरिकी कारबाहीको बदलामा बहराइन र कुवेतमा रहेका अमेरिकी सैन्य अखडाहरूमा आक्रमण गरेको बताएको छ । यसले द्वन्द्व खाडी क्षेत्रभरि फैलिने डर पैदा गरेको छ जहाँ धेरै देशहरूले अमेरिकी सैन्य आधारहरूलाई आश्रय दिएका छन् । इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यमले देशको दक्षिणी तटीय क्षेत्रका बन्दर अब्बास, चाबहार र कोनारकमा नयाँ विस्फोट भएको र चाबहारका केही भागमा बिजुली आपूर्ति बन्द भएको रिपोर्ट गरेका छन् ।

इरानी सुरक्षा निकायसँग सम्बद्ध सञ्चारमाध्यमहरूले सैन्य योजनाकारहरूले क्षेत्रभरका अमेरिकी सैन्य अखडाहरूलाई लक्षित गरी ठूलो स्तरको जवाफी कारबाहीको तयारी गरिरहेको बताएका छन् ।

सैन्य मुठभेडका बावजुद ट्रम्पले यो द्वन्द्व लामो युद्धमा परिणत नहुने विश्वास देखाउन खोजेका छन् । उनले कुनै पनि अवरोधले अन्ततः तेलको आपूर्तिलाई अझ सुरक्षित बनाउने र तेल निकै सहज र खुला हुने भन्दै बजारलाई आश्वस्त पार्ने प्रयास समेत गरेका छन् ।