एजेन्सी । अमेरिकाले मंगलबार इरानी तेलमाथि पुनः प्रतिबन्ध लगाएको छ । एक अमेरिकी अधिकारीले हर्मुज जलयोजकमा जहाजहरूमाथि भएका इरानी आक्रमणहरू पूर्ण रूपमा अस्वीकार्य भएको र यसको परिणाम भोग्नुपर्ने चेतावनी दिएका छन् । यस घोषणापछि तेलको मूल्य ५ प्रतिशतभन्दा बढीले बढेको छ ।
अमेरिकाको अर्थ मन्त्रालयले गत महिना तेहरान र वाशिङटनबीचको कमजोर सम्झौताको हिस्सास्वरूप अगस्ट २१ सम्म इरानी तेल बिक्री गर्न अनुमति दिएको थियो । मंगलबारको खारेजीले उक्त सहुलियत अवधिलाई छोट्याएर जुलाई १७ मा अन्त्य गरिदिएको छ ।
बेलायती जलसेनासँग सम्बद्ध एजेन्सी यूकेएमटीओका अनुसार, पछिल्ला केही दिनहरूमा हर्मुज जलयोजक र वरपरका क्षेत्रमा तीनवटा ट्यांकरहरूमा अज्ञात वस्तुले प्रहार गरेको रिपोर्ट आएपछि अमेरिकाले यो कदम चालेको हो । तेहरानबाट यसबारे तत्काल कुनै प्रतिक्रिया आएको छैन, न त कसैले आक्रमणको जिम्मेवारी नै लिएको छ ।
अमेरिकी अधिकारीका अनुसार, हालैको तनावका बावजुद वार्ताकारहरूले इरानसँगको अन्तिम सम्झौताका लागि सद्भावका साथ काम गरिरहेका छन् । यी आक्रमण र अमेरिकी प्रतिक्रियाले वाशिङटन र तेहरानबीचको कूटनीतिक समझदारीलाई जोखिममा पारेको छ । यसले गर्दा थप प्रतिशोधात्मक कारबाहीले बृहत्तर सम्झौताको वार्तालाई नै भंग गर्न सक्ने जोखिम बढाएको छ ।
नाम नखुलाउने शर्तमा अर्का एक अमेरिकी अधिकारीले प्रारम्भिक संकेतहरूअनुसार इरानले तीनवटा व्यावसायिक जहाजहरूमाथि आक्रमण गरेको बताएका छन् । इरान र ओमानको बीचमा रहेको साँघुरो जलमार्ग हर्मुज जलयोजक विश्वकै सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण ऊर्जा केन्द्रहरूमध्ये एक हो ।
युद्ध सुरु हुनुअघि विश्वको करिब पाँच भागको एक भाग तेल र तरल प्राकृतिक ग्यासको ढुवानी हरेक दिन यही जलयोजक भएर हुने गर्थ्यो ।
यहाँ हुने कुनै पनि लामो अवरोधले ऊर्जाको मूल्य बढाउन सक्छ र पहिले नै इन्धनको उच्च मूल्यको सामना गरिरहेका उपभोक्ता र सरकारहरूमाथि थप दबाब सिर्जना गर्न सक्छ ।
तेल निर्यात इरानको आम्दानीको प्रमुख स्रोत हो जसले अर्बौं डलरको वैदेशिक मुद्रा भित्र्याउँछ । यसले सरकारी खर्च जुटाउन र वर्षौंदेखिको अमेरिकी प्रतिबन्धका कारण कमजोर बनेको अर्थतन्त्रलाई टेवा पुर्याउन मद्दत गर्छ ।
प्रतिबन्धका बावजुद तेहरानले पछिल्ला वर्षहरूमा मुख्यतया चीनमा आफ्नो ढुवानी विस्तार गर्न सफल भएको छ जसले तेल बिक्रीलाई देशको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण आर्थिक मेरुदण्ड बनाएको छ । गत महिना सम्झौता भएयता तेलको मूल्यमा उल्लेख्य गिरावट आएको थियो ।
रापिडान इनर्जी ग्रुपका अध्यक्ष बब म्याकनालीले यी घटनाक्रमहरूले युद्धविराम तेल बजारले सोचेजस्तो मजबुत र दिगो नरहेको संकेत गरेको बताएका छन् । उनले थप्दै भने, ‘अब तेल बजारले जोखिमलाई मध्यनजर गर्दै मूल्य निर्धारण गर्नुपर्नेछ ।’
प्रतिक्रिया