अमेरिकी सेनाका लागि ट्रम्पले मागे १५ खर्ब डलर

एजेन्सी । पश्चिम एसियामा द्वन्द्व जारी रहेको र शान्ति सम्झौताको भविष्य अनिश्चित रहेको बेला अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले बुधबार आफ्नो प्रशासनले आगामी वर्ष अमेरिकी सेनाका लागि १५ खर्ब डलरको विशाल लगानी खोजिरहेको बताएका छन् । साथै, उनले अमेरिकासँग सम्झौता गर्न इरान आतुर रहेको दाबी पनि गरेका छन् ।

आफ्नो प्रशासनको १२औं मन्त्रिपरिषद् बैठकमा बोल्दै दुईपटकका अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले इरानको आणविक कार्यक्रममा वार्ताद्वारा समाधानका लागि खुला रहेको संकेत दिए पनि तेहरानप्रति आक्रामक शैली अपनाए ।

‘हामी आगामी वर्षका लागि अमेरिकी सेनामा १.५ ट्रिलियन डलर लगानी गर्न माग गर्दैछौं,’ ट्रम्पले भने, ‘इरान सम्झौता गर्न धेरै इच्छुक छ यद्यपि अहिलेसम्म उनीहरू सफल भएका छैनन् । हामी अझै यसबाट सन्तुष्ट छैनौं तर हामी हुनेछौं । अन्यथा हामीले यो काम पूरा गर्नुपर्नेछ,’ उनले थपे ।

ट्रम्पले इस्लामिक गणतन्त्रको सैन्य क्षमता र अर्थतन्त्र नराम्ररी क्षतिग्रस्त भएको दाबी गर्दै तेहरान अहिले कमजोर स्थितिबाट वार्ता गरिरहेको तर्क गरे ।

‘उनीहरूको जलसेना र वायुसेना समाप्त भइसकेको छ । सबै कुरा गइसक्यो र उनीहरू अस्तित्व जोगाउन संघर्ष गरिरहेका छन्,’ मन्त्रिपरिषद् बैठकपछि उनले पत्रकारहरूलाई भने ।

व्यवसायीबाट राजनीतिज्ञ बनेका ट्रम्पले इरानको आर्थिक अवस्थाको डरलाग्दो चित्रण गरे । ‘उनीहरूसँग वास्तवमा कुनै विकल्प छैन । २५० प्रतिशत मुद्रास्फीतिका कारण उनीहरूको अर्थतन्त्र ओरालो लागेको छ । उनीहरूको पैसाको कुनै मूल्य छैन र सम्पूर्ण आर्थिक प्रणाली ध्वस्त भएको छ,’ ट्रम्पले भने ।

सोही समयमा उनले इरानलाई आणविक हतियार विकास गर्न नदिइने वाशिङटनको लामो समयदेखिको अडानलाई दोहोर्याए । ‘इरानसँग आणविक हतियार हुन सक्दैन । म यो विश्वका लागि गरिरहेको छु, हाम्रो लागि मात्र होइन ।’

अमेरिकी राष्ट्रपतिको यस्तो टिप्पणी इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यमबाट तेहरान र वाशिङटन सम्भावित शान्ति संरचनाको नजिक पुगिरहेको भन्ने नयाँ रिपोर्टहरूका बीच आएको हो ।

इरानी सरकारी टेलिभिजनका अनुसार, एउटा समझदारी पत्रको मस्यौदामा छलफल भइरहेको छ जसमा कथित रूपमा इरान वरपरका क्षेत्रहरूबाट अमेरिकी सैन्य बल फिर्ता गर्ने र द्वन्द्वका क्रममा लगाइएका सामुद्रिक प्रतिबन्धहरू खुकुलो पार्ने कुराहरू समावेश हुन सक्छन् ।

बदलामा, तेहरानले हर्मुज जलयोजकबाट हुने व्यावसायिक ढुवानीलाई एक महिनाभित्र युद्धअघिको स्तरमा फर्काउने प्रस्ताव गरेको बताइएको छ यद्यपि सैन्य जहाजहरू भने प्रस्तावित व्यवस्थाबाट बाहिरै रहनेछन् ।

तर, ह्वाइट हाउसले इरानी मिडियाका रिपोर्टहरूलाई तुरुन्तै खारेज गरिदियो र प्रस्तावित युद्धविराम संरचनाका दाबीहरूलाई पूर्णतः निराधार भन्यो ।

इन्कारका बावजुद हालैका हप्ताहरूका रिपोर्टहरूले दुवै पक्षका वार्ताकारहरूले १४–बुँदे विस्तृत समझदारीमा छलफल गरिरहेको संकेत गरेका छन् । त्यसमा प्रतिबन्धहरू हटाउने, रोक्का गरिएका इरानी सम्पत्ति फुकुवा गर्ने र इरानलाई तेल निर्यात सुचारु गर्न दिने संयन्त्रहरू समावेश हुन सक्छन् ।

इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यमले ६० दिनभित्र अन्तिम सम्झौता भएमा यस समझदारीलाई अन्ततः संयुक्त राष्ट्रसंघ सुरक्षा परिषद्को बाध्यकारी प्रस्तावमार्फत औपचारिक रूप दिन सकिने दाबी पनि गरेको छ ।

यसैबीच बुधवारको मन्त्रिपरिषद् बैठकमा अमेरिकी सेनाका लागि प्रस्तावित खर्च वृद्धि वाशिङटनमा इरान द्वन्द्वको लागत र अमेरिकी हतियारको भण्डार रित्तिँदै गएकोमा बढ्दो चिन्ताका बीच आएको हो ।

युद्धमा भारी मात्रामा प्रयोग गरिएका टोमाहक मिसाइल, पेट्रियट इन्टरसेप्टर र थाड ब्याट्रीहरू जस्ता उन्नत प्रणालीहरूको आपूर्ति पुनः भर्न अमेरिकी रक्षा उत्पादकहरूलाई वर्षौं लाग्न सक्ने सेन्टर फर स्ट्राटेजिक एन्ड इन्टरनेशनल स्टडीजको हालैको विश्लेषणले चेतावनी दिएको छ ।