एजेन्सी । भारतको सबैभन्दा ठूलो नवीकरणीय ऊर्जा कम्पनी अडानी ग्रीन एनर्जी लिमिटेड (एजीईएल) ले ३.३७ गिगावाट–घण्टा क्षमताको ब्याट्री ऊर्जा भण्डारण प्रणाली सञ्चालनमा ल्याएको छ जुन चीन बाहिरको विश्वकै सबैभन्दा ठूलो एकल–स्थान ब्याट्री भण्डारण परियोजना हो ।
यस परियोजनामा मार्च २०२६ मा सुरु गरिएको १.३७ गिगावाट–घण्टा क्षमता पनि समावेश छ । यसले गुजरातको खावडामा एजीईएलको कुल सञ्चालित बीईएसएस क्षमतालाई ३.३७ गिगावाट–घण्टा पुर्याएको छ । निर्माण कार्य सुरु भएको १० महिनाभित्रै यो परियोजना सम्पन्न भएको हो । यसले विश्वव्यापी रूपमा सबैभन्दा छिटो निर्माण गरिएका ठूला ब्याट्री भण्डारण प्रणालीमध्ये एकको रूपमा रेकर्ड बनाएको एजीईएलले बताएको छ ।
चीनको सबैभन्दा ठूलो ब्याट्री ऊर्जा भण्डारण प्रणाली र हाल विश्वकै सबैभन्दा ठूलो एकल–स्थल इलेक्ट्रोकेमिकल ब्याट्री भण्डारण सुविधा इनर मंगोलियामा रहेको ४ गिगावाट–घण्टा क्षमताको एनभिजन एनर्जी जिंगी चागन हाडा इनर्जी स्टोरेज पावर स्टेशन हो ।
यस परियोजनाको सुरुवातले प्रसारण लाइनको विश्वसनीयता सुदृढ गर्न, पिक–आवरको आपूर्ति बढाउन र नवीकरणीय ऊर्जालाई ठूलो स्तरमा चौबीसै घण्टा भरपर्दो रूपमा उपलब्ध गराउन एउटा ठूलो कोसेढुंगा साबित हुने कम्पनीले विज्ञप्तिमा उल्लेख गरेको छ ।
एजीईएलले आर्थिक वर्ष २०२७ मा १० गिगावाट–घण्टा भन्दा बढी ब्याट्री भण्डारण क्षमता थप्ने र अर्को पाँच वर्षमा यसलाई ५० गिगावाट–घण्टासम्म पुर्याउने योजना बनाएको छ ।
‘एजीईएलको ३.३७ गिगावाट–घण्टाको बीईएसएसले करिब १० लाख घरहरूलाई दिनभरि बिजुली पुग्ने गरी स्वच्छ ऊर्जा भण्डारण गर्न सक्छ । यसले इन्दोर, चण्डीगढ जस्ता शहरहरू वा गोवा राज्यको कुल विद्युत् मागलाई धान्न सक्छ,’ कम्पनीले भनेको छ ।
यसले १ करोड २० लाखभन्दा बढी एलईडी बल्बहरूलाई लगातार १० घण्टासम्म जलाउन सक्छ । ब्याट्री भण्डारणले नवीकरणीय ऊर्जामा आधारित ग्रिडहरूलाई स्थिर राख्न र चौबीसै घण्टा ग्रीन पावर उपलब्ध गराउन मद्दत गर्ने भएकाले यो एउटा ठूलो परिवर्तनकारी कदम हुनेछ ।
भारतको स्वच्छ ऊर्जाको यात्रा अब नयाँ चरणमा प्रवेश गर्दैछ जहाँ नवीकरणीय ऊर्जा उत्पादन मात्र नभई यसको भरपर्दो आपूर्तिलाई पनि उत्तिकै प्राथमिकता दिइएको छ ।
‘भारतको स्वच्छ ऊर्जाको आगामी चरणमा ठूलो स्तरको ऊर्जा भण्डारणले निर्णायक भूमिका खेल्नेछ । नवीकरणीय ऊर्जाको क्षमता तीव्र गतिमा बढ्दै जाँदा चौबीसै घण्टा स्वच्छ ऊर्जा आपूर्ति गर्न भण्डारण पूर्वाधार अति आवश्यक हुन्छ,’ एजीईएलका कार्यकारी निर्देशक सागर अडानीले भने ।
खावडामा ३.३७ गिगावाट–घण्टाको बीईएसएस सञ्चालनमा ल्याएसँगै एजीईएलले लचिलो र आवश्यकता अनुसार वितरण गर्न सकिने ऊर्जा प्रणालीको जग बलियो बनाउँदैछ । ‘ब्याट्री भण्डारणमा हाम्रो लगानीले विश्वव्यापी स्तरमा भविष्यको लागि तयार स्वच्छ ऊर्जा पूर्वाधार निर्माण गर्ने दीर्घकालीन प्रतिबद्धतालाई झल्काउँछ,’ अडानीले भने ।
यस बीईएसएस परियोजनाले कार्यक्षमता, विश्वसनीयता र ग्रिडको संवेदनशीलतालाई अझ राम्रो बनाउन उन्नत ऊर्जा व्यवस्थापन प्रणालीलाई लिथियम–आयन ब्याट्री प्रविधिसँग एकीकृत गरेको छ । एजीईएलको बीईएसएस परियोजना रणनीतिक रूपमा गुजरातको खावडामा अवस्थित छ जहाँ कम्पनीले सन् २०२९ सम्ममा ३० गिगावाट क्षमताको विश्वकै सबैभन्दा ठूलो नवीकरणीय ऊर्जा केन्द्र विकास गर्दैछ । त्यसमध्ये ९.९ गिगावाट क्षमता यसअघि नै सञ्चालनमा आइसकेको छ ।
एजीईएलसँग हाल १९.७ गिगावाटको सञ्चालित नवीकरणीय ऊर्जा पोर्टफोलियो छ जुन भारतको सबैभन्दा ठूलो हो र यो देशका १२ वटा राज्यहरूमा फैलिएको छ । कम्पनीले भारतको डिकार्बोनाइजेसन (कार्बन उत्सर्जन घटाउने) लक्ष्यसँग मेल खाने गरी सन् २०३० सम्ममा ५० गिगावाट ऊर्जा उत्पादन गर्ने लक्ष्य राखेको छ ।
प्रतिक्रिया