इरान युद्धमा के भइरहेको छ ?

एजेन्सी । इरान युद्ध सुरु भएको ७४ दिन बितिसकेको छ ।

बेइजिङ शिखर सम्मेलनको सबैभन्दा ठूलो नतिजाको रूपमा अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्प र चीनका राष्ट्रपति सी चिनपिङ संयुक्त रूपमा ऊर्जाको स्वतन्त्र प्रवाहलाई समर्थन गर्न हर्मुज जलयोजक खुला रहनुपर्ने विषयमा सहमत भएका छन् ।

सीले हर्मुज पार गर्नका लागि इरानले लिने शुल्कको विरुद्ध चीनको विरोध पनि स्पष्ट पारेका छन् ।

ट्रम्पले फक्स न्यूजलाई भने, ‘राष्ट्रपति सी सम्झौता भएको हेर्न चाहन्छन् । आफूबाट कुनै पनि प्रकारको सहयोग हुन सक्छ भने मद्दत गर्न चाहने उनले बताए ।’

चीनले इरानमाथि दबाब दिन पर्दा पछाडिबाट काम गर्ने अर्थमन्त्री बेसेन्टले बताए ।

‘हर्मुज जलयोजक खोल्नमा अमेरिकाको तुलनामा चीनको धेरै ठूलो स्वार्थ छ,’ उनले भने ।

दुवै नेताहरू इरानले आणविक हतियार प्राप्त गर्न सक्दैन भन्ने कुरामा सहमत भएका छन् ।

चीनले इरान युद्धमा अमेरिकाको मुख्य मागसँग सार्वजनिक रूपमा सहमति जनाएको यो पहिलोपटक हो ।

के यसले तेहरानमाथि वास्तविक चिनियाँ दबाबमा काम गर्छ ? त्यो हेर्न बाँकी नै छ ।

अप्रिल १३ मा नाकाबन्दी सुरु भएदेखि नियम पालना गराउन ७० वटा व्यापारिक जहाजहरूलाई फर्काइएको अमेरिकी सेनाको सेन्टकमले पुष्टि गरेको छ । चारवटालाई अक्षम पारिएको छ ।

बिहीबार यूएईको तटमा लंगरमा रहेको एउटा जहाज कब्जा गरी इरानतर्फ लगिएको थियो ।

ड्रोन वा मिसाइल प्रहारको आशंकापछि ओमानी जलक्षेत्रमा भारतीय झण्डावाला एउटा काठको मालवाहक जहाज डुब्यो ।
इरानले अर्को जहाज कब्जा गरेको छ । एउटा जहाज डुबेको छ । जलयोजक अझै खुला छैन ।

हर्मुज खुला रहनुपर्ने बेइजिङ सम्झौताका बाबजुद इरानले बिहीबार फुजैराहको तटमा एउटा जहाज कब्जा गरी इरानतर्फ लगेको छ ।

इजरायल र लेबननले वाशिङटनमा प्रत्यक्ष शान्ति वार्ताको तेस्रो चरण सम्पन्न गरेका छन् ।

लेबनन युद्धविराम आउँदो आइतबार सकिँदैछ । वार्ता सुरु हुनुभन्दा केही घण्टाअघि बिहीबार इजरायलभित्र हिजबुल्लाहको ड्रोन विस्फोट हुँदा तीनजना सर्वसाधारण घाइते भएका छन् जसमध्ये दुईजना गम्भीर छन् ।

हमास, हिजबुल्लाह र यमनका हुती विद्रोहीहरू अहिले इरानको हतियार आपूर्ति र समर्थनबाट विमुख भएको सेन्टकम कमान्डर एडमिरल ब्राड कुपरले बिहीबार पुष्टि गरे ।

‘यो नतिजा पहिले नै निर्धारित थिएन, न त यो संयोगले आएको हो । यो दशकौंको अनुभवमा आधारित महिनौंको सावधानीपूर्वक योजनाको परिणाम हो ।’

वाशिङटन पोस्टले गोप्य अमेरिकी गुप्तचर विश्लेषण प्रकाशित गरेको छ जसमा चीनले सैन्य, आर्थिक र कूटनीतिक क्षेत्रमा अमेरिकामाथि आफ्नो फाइदा अधिकतम बनाउन इरान युद्धको प्रयोग गरिरहेको पुष्टि गरिएको छ ।

इजरायल र लेबनानबीचको युद्धविराम आइतबार मे १७ मा समाप्त हुँदैछ ।

यसै साता इजरायलले लिटानी नदी पार गरेको छ । हिजबुल्लाहले इजरायलभित्र प्रहार गरेको छ । मंगलबार लेबननमा १२ जना मारिएका छन् ।

वाशिङटनमा तेस्रो चरणको वार्ता भइरहेको छ । आइतबार के हुन्छ भन्ने कुनै निश्चित खाका छैन ।

इरान सरकारले ट्रम्प–सी हर्मुज सम्झौतालाई एक अडानका साथ जवाफ दियो ।

तेहरानले कुनै पनि सम्झौताको शर्तको रूपमा हर्मुज जलयोजकमाथि इरानी सार्वभौमिकताको औपचारिक अमेरिकी मान्यता चाहन्छ ।

अमेरिकाले हुन्न भन्छ ।

चीनले खुला हुनुपर्छ भन्छ ।

इरानले आफ्नो हो भन्छ ।

आधारभूत भिन्नता अझै हटेको छैन ।