अमेरिका र इरानबीच युद्धविराम सुनिश्चित गर्न पाकिस्तानले कसरी गर्‍यो सहयोग ?

एजेन्सी । दुई हप्ताको युद्धविराम घोषणा हुनुअघि केही घण्टामा पाकिस्तानबाट केही आशाजनक संकेत देखिएका थिए ।

नाम नखुलाउने शर्तमा एक पाकिस्तानी स्रोतले बीबीसीलाई बताएअनुसार वार्ता तीव्र गतिमा भइरहेको थियो र पाकिस्तानले इरान र अमेरिकाबीच मध्यस्थकर्ताको भूमिका खेलिरहेको थियो ।

पाकिस्तानको तर्फबाट वार्तामा संलग्न टोली निकै सानो थियो । वातावरण गम्भीर र संवेदनशील भए पनि आशा भने बाँकी थियो कि अन्ततः युद्ध रोकिनेछ । ‘अझै केही घण्टा बाँकी छ,’ स्रोतले भने, तर उनी स्वयं उक्त सानो टोलीमा थिएनन्।

पछिल्ला केही हप्तादेखि पाकिस्तानले इरान र अमेरिकाबीच सन्देश आदानप्रदान गराउँदै आएको छ। इरानसँग पाकिस्तानको पुरानो सम्बन्ध छ, साझा सीमा पनि छ र प्रायः यसलाई ‘दाजुभाइको सम्बन्ध’ भनिन्छ ।

अमेरिकासँगको सम्बन्धबारे राष्ट्रपति ट्रम्पले पाकिस्तानका सेना प्रमुख फिल्ड मार्शल असिम मुनीरलाई आफ्नो ‘मनपर्ने’ बताएका छन् र उनले इरानलाई ‘धेरै राम्रोसँग चिन्ने’ व्यक्ति भनेका छन् ।

तर सम्झौता निश्चित भने थिएन । मंगलबार राति संसदमा बोल्दै पाकिस्तानका विदेशमन्त्री इशाक दरले भने, ‘हिजोसम्म हामी निकै आशावादी थियौं कि अवस्था सकारात्मक दिशातर्फ जाँदैछ,’ तर सोमबार इजरायलले इरानमाथि आक्रमण गरेपछि र इरानले साउदी अरेबियामाथि आक्रमण गरेपछि स्थिति बिग्रियो ।

उनले भने, ‘पाकिस्तान अझै पनि सकेसम्म अवस्था नियन्त्रणमा राख्ने प्रयास गरिरहेको छ।’

फिल्ड मार्शल मुनीर अझ स्पष्ट रूपमा आलोचनात्मक देखिए । उनले मंगलबार सैनिक अधिकारीहरूसँग बोल्दै साउदी अरेबियामाथिको आक्रमणले ‘शान्तिपूर्ण समाधानका इमानदार प्रयास बिगारेको’ बताए।

यो द्वन्द्व सुरु भएदेखि पाकिस्तानले इरानप्रति प्रयोग गरेको सबैभन्दा कडा अभिव्यक्तिमध्ये एक हो ।

केही विश्लेषकहरूका अनुसार यसले इरानमाथि थप दबाब पर्न सक्छ । पाकिस्तानको साउदी अरेबियासँग रक्षा सम्झौता छ, तर साउदीमाथि बारम्बार आक्रमण भए पनि त्यो हालसम्म प्रयोग गरिएको छैन।

पाकिस्तानमा मध्यरातपछि, देशका प्रधानमन्त्रीले एक्समा लेख्दै कूटनीतिक प्रयासहरू निरन्तर र बलियो रूपमा अघि बढिरहेको र चाँडै ठोस नतिजा आउन सक्ने बताएका थिए। उनले राष्ट्रपति ट्रम्पलाई समयसीमा दुई हप्ताले बढाउन र इरानलाई सोही अवधिका लागि हर्मुज खुला राख्न आग्रह पनि गरे ।

पाकिस्तानका लागि इरानी राजदूत रेजा अमीरी मोगद्दमले स्थानीय समयअनुसार करिब ३ बजे एक्समा लेख्दै अवस्था गम्भीर चरणबाट एक कदम अगाडि बढेको बताएका थिए।

बिहान ५ बज्नुअघि नै पाकिस्तानका प्रधानमन्त्रीले युद्धविराममा सहमति भएको घोषणा गरे र दुवै पक्षलाई १० अप्रिल शुक्रबार इस्लामाबादमा भेटेर अन्तिम सम्झौताका लागि थप वार्ता गर्न निम्ता दिए ।

पाकिस्तानी स्रोतका अनुसार अवस्था अझै नाजुक छ र दुवै पक्षबीच विश्वास छैन । दुवै पक्ष आफ्ना अडानमा कडाइका साथ उभिएका छन् ।

पाकिस्तानले दुवै पक्षलाई एउटै टेबलमा ल्याउन सफल भए पनि उनीहरूबीच के कुरामा सहमति हुन्छ भन्ने अझै स्पष्ट छैन ।