इरान युद्धका कारण ट्रम्पले चीनको भ्रमण सार्नका लागि गरे अनुरोध

एजेन्सी । इरान युद्धले अमेरिका–चीन कूटनीतिलाई नयाँ आकार दिइरहेको छ ।

अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले चीनका राष्ट्रपति सी चिनपिङसँगको आफ्नो बहुप्रतीक्षित शिखर सम्मेलनलाई एक महिना जति पछि सार्न आग्रह गरेका छन् ।

‘हाम्रो युद्ध चलिरहेको छ । म यहाँ हुनुपर्छ,’ उनको तर्क छ ।

उक्त भ्रमण मार्च ३१ देखि अप्रिल २ सम्मका लागि तय गरिएको थियो ।

तर, यस कथामा अरू पनि धेरै कुराहरू छन् ।

सम्मेलन सार्ने घोषणा गर्नुअघि ट्रम्पले गोप्य रूपमा फाइनान्सियल टाइम्सलाई चीनले हर्मुज जलयोजक पुनः खोल्नका लागि सहयोग नगरेमा बेइजिङ भ्रमण स्थगित गर्न सक्ने संकेत गरेका थिए ।

इरानले प्रभावकारी रूपमा उक्त जलयोजक बन्द गरिदिएको छ । त्यहाँबाट दैनिक २० प्रतिशत विश्वव्यापी तेल ओसारपसार हुन्छ । त्यो बन्द हुँदा विश्वभरि ऊर्जाको मूल्य ह्वात्तै बढेको छ ।

दैनिक करिब १ करोड २० लाख ब्यारल तेल आयात गर्ने विश्वको सबैभन्दा ठूलो तेल आयातक चीनले हर्मुजको सुरक्षामा सहयोग गर्ने ट्रम्पको अनुरोधको अहिलेसम्म कुनै जवाफ दिएको छैन ।

अमेरिकाका अर्थमन्त्री स्कट बेसन्टले यस संकेतलाई अलि नरम बनाउने प्रयास गर्दै कुनै पनि ढिलाइ विशुद्ध रूपमा व्यवस्थापकीय हुने बताए । जलयोजक वा व्यापारिक विवादमा दबाब दिने कुनै रणनीति नरहेको उनले स्पष्ट पारे ।

उनी सोही समयमा पेरिसमा चीनका उपप्रधानमन्त्री ह लिफङसँग कृषि सम्झौता र रेयर अर्थ (दुर्लभ खनिज) को प्रवाहका बारेमा वार्ता गरिरहेका थिए ताकि शिखर सम्मेलनको एजेन्डा तय गर्न सकियोस् ।

बेइजिङले भने राष्ट्रप्रमुख स्तरको कूटनीतिले अपरिवर्तनीय भूमिका खेल्ने बताउँदै दुवै पक्षबीच सञ्चार भइरहेको पुष्टि गरेको छ ।

वास्तवमा ठूलो चित्र यस्तो छ । केही दिन मात्र चल्ने अपेक्षा गरिएको युद्धले सन् २०२६ को सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण द्विपक्षीय बैठकलाई बिथोलेको छ, खाडी देशहरूसँगको गठबन्धनमा तनाव पैदा गरेको छ, विश्वव्यापी ऊर्जा बजारलाई ठप्प पारेको छ र हर्मुजमा युद्धपोत पठाउन स्पष्ट रूपमा अस्वीकार गरिरहेका सहयोगी राष्ट्रहरूबाट वाशिङटनलाई अलग्याएको छ ।

इरान युद्धलाई छिटै सकिने सैन्य कारवाहीको रूपमा प्रचार गरिएको थियो । तर, अहिले यसले विश्व व्यवस्थालाई नै नयाँ ढंगले लेखिरहेको छ ।