भेनेजुएला र इरानमा चुकेको हो चीन ?

एजेन्सी । चीन अन्तर्राष्ट्रिय समुदायमाझ उपहासको पात्र बनेको छ ।

वर्षौंदेखि यसका नेताहरूले आफ्ना शक्तिशाली एचक्यू–९बी मिसाइलहरूलाई उत्कृष्ट हवाई रक्षा प्रणालीको रूपमा प्रदर्शन गरे । तर, तिनीहरूले झुट बोलिरहेका थिए ।

एक वर्षभन्दा कम समयमा तिनीहरूको प्रणाली पाकिस्तानमा, भेनेजुएलामा र अहिले इरानमा विनाशकारी रूपमा असफल भएको छ ।

अमेरिका संसारमै सबैभन्दा आधुनिक र शक्तिशाली सैन्य शक्ति बनेको छ र राष्ट्रपति ट्रम्पले यो प्रमाणित गरिदिएका छन् । एकै दिनमा अमेरिकी र इजरायली सेनाले आयातोल्लाह अली खामेनेईका साथै इरानको सैन्य नेतृत्वलाई सखाप पारे । एकै दिनमा अमेरिकी सेना भेनेजुएलामा प्रवेश गर्यो र एकजना पनि अमेरिकी सैनिकको ज्यान नगई निकोलस मदुरोलाई त्यहाँबाट निकालेर ल्यायो ।

सम्झनुहोस्, राष्ट्रपति जर्ज एच.डब्ल्यू. बुशलाई पानामामा जनरल म्यानुएल नोरिएगालाई समात्न धेरै दिन लागेको थियो । ओसामा बिन लादेनलाई खोज्न र सिध्याउन झण्डै १० वर्ष लाग्यो ।

यहाँ एउटा ऐतिहासिक तथ्य छ जसको लागि वर्तमान प्रशासनलाई कसैले श्रेय दिइरहेको छैन । अपरेशन एब्सोल्युट रिजोल्भ र अपरेशन एपिक फ्युरीले नयाँ मानक स्थापित गरेका छन् ।

फेरि चीनतर्फ फर्कौं, एचक्यू–९बी मिसाइल र जेवाई–२७ए रेडारहरू सैन्य परेडहरूमा सधैं प्रभावशाली देखिन्थे । तर, वास्तविक युद्धमा तिनीहरूको प्रदर्शन निकै कमजोर रह्यो । तिनीहरू अन्धो, बहिरो र लाटो साबित भएका छन् ।

एचक्यू–९बीलाई रेड फ्ल्याग ९ पनि भनिन्छ । यो शक्तिशाली अमेरिकी पेट्रियट मिसाइल र रूसी सी–३०० को सस्तो नक्कल हो । सिद्धान्ततः तिनीहरूमा एकैसाथ धेरै लक्ष्यहरू पछ्याउने र प्रहार गर्ने इन–बिल्ट रेडार प्रणालीहरू छन् । तर, व्यवहारमा तिनीहरूले यसको ठीक उल्टो प्रदर्शन गरेका छन् ।

गत वर्षको मे महिनादेखि नै एचक्यू–९बी को अपर्याप्तताको बारेमा गम्भीर चिन्ताहरू उठाइएका छन् । पाकिस्तान विरुद्ध भारतको अपरेशन सिन्दूरमा चिनियाँ मिसाइलहरू लगातार चार दिनसम्म नराम्रोसँग पराजित भए । तिनीहरू केही कुराको रक्षा गर्न, नष्ट गर्न वा पछ्याउन असमर्थ रहे ।

चीनको जेवाई–२७ रेडार २८० देखि ३९० किलोमिटर टाढाका लक्ष्यहरू पहिचान गर्न र स्क्यान गर्न सक्षम प्रणाली हो । यो विशेषगरी तीव्र गतिको सुपरसोनिक एफ–२२ र एफ–३५ लडाकु विमानहरू चाँडै पत्ता लगाउन माहिर मानिन्छ । तर, वास्तविक युद्धमा जब भेनेजुएलामा मदुरोलाई पक्राउ गरियो, चिनियाँ रेडारहरू राष्ट्रिय अपमान र लज्जाको विषय बने किनकि तिनीहरूले भेनेजुएलाको आकाशमा प्रवेश गरेका १५० विमानहरूमध्ये एउटालाई पनि पत्ता लगाउन सकेनन् ।

अपरेशन एब्सोल्युट रिजोल्भले रुसलाई पनि अपमानित गर्यो । भेनेजुएलाले एस–३०० मिसाइलहरूमा २ अर्ब डलरभन्दा बढी लगानी गरेको थियो । तिनीहरूको शक्ति भए पनि शक्तिशाली अमेरिकी फाइटर, बमवर्षक र इलेक्ट्रोनिक युद्धक विमानहरूले तिनीहरूलाई चल्न नसक्ने बनाइदिए ।

इरानमा अपरेशन एपिक फ्युरीको समयमा चिनियाँ एचक्यू–९बी मिसाइल रक्षा प्रणाली फेरि एकपटक पराजित भयो जहाँ खामेनेई र करिब ४९ उच्चपदस्थ सैन्य अधिकारीहरूमाथि घातक प्रहार भयो । चिनियाँ शक्ति नराम्रोसँग असफल भयो । अमेरिकाले आफ्नो प्राविधिक क्षमता र असाधारण सैन्य विज्ञता प्रदर्शन गरेको छ ।

चीनको प्रचारबाजी प्रभावकारी छ, तर यसको सैन्य प्रविधि छैन । केही वर्षअघि इजिप्ट, अजरबैजान, पाकिस्तान र इरान जस्ता देशहरूले चिनियाँ हवाई रक्षा प्रणालीमा अर्बौं खर्च गरेका थिए । आज तिनीहरू पछुताइरहेका छन् ।

पाकिस्तान, भेनेजुएला र इरानका घटनाहरूले ताइवानलाई पनि आशा दिएका छन् । चीनले आफ्नो विश्वसनीयता गुमाएको छ र यसको हतियारको होड अब पहिले जस्तो डरलाग्दो रहेन । यद्यपि बेइजिङ अझै पनि आणविक शक्ति हो, तर यसको युद्ध प्रविधि र रेडारहरू अमेरिकी प्रविधिको तुलनामा अविश्वसनीय, असुरक्षित र कम गुणस्तरको साबित भइसकेका छन् ।

ल्याटिन अमेरिकामा, पेरु, अर्जेन्टिना र उरुग्वे जस्ता देशहरूले अमेरिकी सैन्य प्रविधि रोजेका छन् । अर्जेन्टिना र पेरुले चीनको जेएफ–१७ को सट्टा सुपरसोनिक एफ–१६ विमानहरू रोजे । उरुग्वेले शक्तिशाली ओसकोस ४×४ बख्तरबन्द सवारीसाधनहरू समावेश गरेको छ । चीन बाहिरै रह्यो ।

इरान युद्धले अकल्पनीय काम गरिदिएको छ । इरानले खडा गरेको आतंकवादी खतराविरुद्ध धेरै युरोपेली र अरब देशहरूलाई एकजुट बनाएको छ । यो केवल अमेरिकाको बलियो र निर्णायक नेतृत्वका कारण सम्भव भइरहेको छ ।

चीन अझै पनि एक आर्थिक शक्ति हो । तर, अमेरिकासँग सैन्य, आर्थिक र राजनीतिक शक्ति छ ।

विश्वलाई नयाँ स्वरूप दिन अमेरिकाले यी सबै तत्त्वहरूलाई प्रयोग गरिरहेको छ । यो कुनै आकस्मिक कुरा होइन । यो एक सुमधुर धुन हो जसले शक्तिमार्फत शान्ति स्थापना गर्न मद्दत गरिरहेको छ ।

द हिलमा प्रकाशित आर्टुरो मकफिल्ड्स येसकासको लेखको अनुवाद