रुसमा दुई ह्युमनोइड रोबोटले गरे परम्परागत संस्कारका साथ विवाह

एजेन्सी । आजको आधुनिक युगमा रोबोटहरूले हाम्रा घर, कार्यस्थल र सार्वजनिक स्थानहरूमा विस्तारै आफ्नो भूमिका बढाउँदै लगेका छन् ।

कहिले सुरक्षाकर्मीको रूपमा त कहिले कफी बनाउने मशिनको रूपमा यी स्वचालित यन्त्रहरूले हाम्रो जीवनलाई सहज बनाउँदै आएका छन् । तर, यसै हप्ता रुसको राजधानी मस्कोमा रोबोटहरूले एक यस्तो भूमिका निर्वाह गरे जसले धेरैलाई चकित तुल्याएको छ ।

रोबर्ट र माटिल्डा नामका दुई ह्युमनोइड (मानव स्वरूपका) रोबोटहरू रुसको पहिलो रोबोटिक विवाह समारोहका मुख्य पात्र बने । मस्कोको प्रसिद्ध पुश्किन पुस्तकालयमा आयोजित यो कार्यक्रम मानिस र मशिनबीचको सीमा मेटाउनका लागि नभई ह्युमनोइड प्रविधिमा भएको प्रगति र कृत्रिम बुद्धिमत्ताको क्षमतालाई प्रदर्शन गर्ने एउटा प्रतीकात्मक उत्सवको रूपमा आयोजना गरिएको थियो ।

यो समारोह रुसको राष्ट्रिय पर्व परिवार, प्रेम र निष्ठा दिवसको अवसर पारेर आयोजना गरिएको थियो । यो दिन रुसी संस्कृतिमा निकै महत्त्वपूर्ण मानिन्छ जहाँ परम्परागत पारिवारिक मूल्यमान्यता र वफादार सम्बन्धको उत्सव मनाइन्छ ।

यस्तो परम्परागत पृष्ठभूमिमा आधुनिक प्रविधिको प्रयोग गरेर आयोजना गरिएको यो विवाहले सबैको ध्यान खिचेको थियो । समारोहमा एक परम्परागत विवाहमा हुने लगभग सबै रीतितिथिहरू पालना गरिएको थियो ।

रोबर्ट र माटिल्डाले एकअर्कालाई जीवनभर साथ दिने वाचा गरे र प्रतीकात्मक रूपमा विवाहको ब्रेसलेट आदानप्रदान गरे । रोचक कुरा के थियो भने यी ब्रेसलेटहरू डगम्याटिक नामको एउटा रोबोटिक कुकुरले ल्याएको थियो ।

विवाह गराउने अधिकारीले यी दुई रोबोटहरूबीचको तालमेल र अनुकूलताको घोषणा गरेपछि उनीहरूलाई आधिकारिक रूपमा रोबोट दम्पती घोषणा गरिएको थियो ।

यस परियोजनाका विकासकर्ताहरूका अनुसार, यस कार्यक्रमको मुख्य उद्देश्य रोबोटहरूमा साँच्चैको भावना हुन्छ वा उनीहरूले कानुनी रूपमा विवाह गर्न सक्छन् भन्ने देखाउनु पटक्कै थिएन । बरु, यसले ह्युमनोइड रोबोटिक्सको बढ्दो क्षमतालाई उजागर गर्न खोजेको थियो ।

आयोजकहरूले यस कार्यक्रममार्फत सर्वसाधारणमाझ बौद्धिक मशिनहरूले दैनिक जीवनमा मानिसहरूलाई कसरी मद्दत गर्न सक्छन् भन्ने बारेमा एउटा सकारात्मक बहस सुरु गर्न चाहेका थिए । रुसमा सन् २००८ देखि मनाउन थालिएको यो पारिवारिक बिदाले मुरोमका सन्त पिटर र फेभ्रोनियाको सम्मान गर्छ जो रुसी अर्थोडक्स परम्परामा वफादार विवाह र आजीवन समर्पणका प्रतीक मानिन्छन् ।

एउटा प्राचीन धार्मिक र सांस्कृतिक परम्पराको केन्द्रमा अत्याधुनिक प्रविधिलाई राखेर रुसीहरूले आफ्नो इतिहास र भविष्यबीचको सन्तुलनलाई एउटा रोचक विरोधाभासका साथ प्रस्तुत गरेका छन् ।

समारोहका क्रममा दुवै रोबोटहरूलाई आकर्षक पोशाक लगाइएको थियो । उनीहरूले दर्शकहरूको अगाडि पहिल्यै प्रोग्राम गरिएका विवाहका वाचाहरू वाचन गरे र एकअर्कासँग समन्वयित चालहरू प्रदर्शन गरे ।

यो दृश्य हेर्नका लागि पुस्तकालयमा ठूलो भीड जम्मा भएको थियो र रुसी सञ्चारमाध्यमदेखि सामाजिक सञ्जालसम्म यसले ठूलो तरंग पैदा गर्यो । युट्युब जस्ता प्लेटफर्ममा सार्वजनिक भएका भिडियोहरूमा रोबर्ट र माटिल्डाले बडो सटीक रूपमा आफ्ना वाचाहरू पूरा गरेको देख्न सकिन्छ ।

यस उत्सवले रुसी समाजमा प्रविधिप्रतिको आकर्षण र परम्पराप्रतिको सम्मान दुवैलाई एउटै मञ्चमा ल्याउने काम गरेको छ ।
पछिल्लो समयमा घरेलु रोबोटिक्सको क्षेत्रमा निकै तीव्र विकास भइरहेको छ । आधुनिक घरेलु रोबोटहरू अब केवल भुइँ पुछ्ने वा दोहोरिने साधारण कामहरूमा मात्र सीमित छैनन् ।

धेरै रोबोटहरूले अब मानिसको आवाज चिन्न सक्छन्, घरभित्रका अवरोधहरू पत्ता लगाएर हिँड्न सक्छन् र वस्तुहरू चिन्न सक्छन् । अझ परिष्कृत कृत्रिम बुद्धिमत्ताका कारण उनीहरूले मानिससँग केही हदसम्म सामाजिक अन्तर्क्रिया समेत गर्न थालेका छन् ।

ह्युमनोइड अर्थात् मानव जस्तै देखिने डिजाइनहरू अहिले विशेष चर्चामा छन् किनभने यी रोबोटहरू मानिसका लागि बनाइएका भौतिक वातावरणमा सजिलै काम गर्न सक्छन् ।

मस्कोको यो विवाह समारोहलाई पूर्ण रूपमा कोरियोग्राफ गरिएको भए तापनि यसले रोबोटहरूले कति सूक्ष्म र जटिल सामाजिक व्यवहारहरूलाई नक्कल गर्न सक्छन् भन्ने कुराको प्रमाण दिएको छ ।

यस्ता कार्यक्रमहरूले प्रविधिलाई केवल फलामको डल्लो वा एउटा यन्त्रको रूपमा मात्र नहेरी त्यसलाई एउटा सामाजिक अस्तित्वको रूपमा बुझ्न मद्दत गर्छन् । प्रविधिप्रति मानिसको डरलाई कम गर्न र भविष्यमा मशिनहरूसँगको सहकार्यलाई सहज बनाउन यस्ता रमाइला प्रदर्शनहरूले महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छन् ।

मस्कोको यो विवाह समारोहको कुनै कानुनी वा संवैधानिक मान्यता भने छैन । यो रुसी प्रविधि कम्पनीहरू र सांस्कृतिक संस्थाहरूको एउटा संयुक्त कलात्मक र प्राविधिक प्रदर्शन मात्र थियो ।

यसको वास्तविक अर्थ यसको प्रतीकात्मकतामा निहित छ जहाँ विगतको संस्कृति र भविष्यको प्रविधि एउटै विन्दुमा भेटिएका छन् ।

केही मानिसहरूले यसलाई एउटा सस्तो विज्ञापन वा पब्लिसिटी स्टन्टको रूपमा हेरे पनि धेरैका लागि यो भविष्यको एउटा झलक हो । एउटा यस्तो भविष्य जहाँ रोबोटहरू केवल हाम्रा काम सघाउने मशिन मात्र हुने छैनन्, बरु उनीहरू हाम्रो समाजको एउटा चिन्न सकिने र कुराकानी गर्न सकिने सदस्यको रूपमा एकीकृत हुनेछन् ।