इरानको खार्ग टापुमा कब्जा गर्ने धम्की दिएका ट्रम्प किन पछि हटे ?

एजेन्सी । बिहीबारको केही घण्टाभित्रै राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले इरान द्वन्द्वका क्रममा पटक–पटक दिँदै आएको एउटा धम्कीलाई फेरि ब्युँताए र तुरुन्तै फिर्ता पनि लिए ।

त्यो धम्की इरानी ऊर्जा पूर्वाधारको महत्त्वपूर्ण केन्द्र खार्ग टापु कब्जा गर्ने विषयमा थियो । ट्रम्पका लागि यो टापु एउटा लोभलाग्दो निशाना हो । यस टापुले इरानको अधिकांश तेल निर्यात धान्ने गर्छ र तेहरान सरकारलाई आर्थिक रूपमा दबाब दिनुका साथै उसको आम्दानीको मुख्य स्रोत खोस्नका लागि यो सम्भवतः सबैभन्दा प्रत्यक्ष उपाय हो ।

यसैबीच ट्रम्पले आशा गरेको सम्झौतामा इरानले अहिलेसम्म कुनै अन्तिम निर्णय नभएको बताएको छ । ट्रम्पले बिहीबार एक सोसल मिडिया पोस्टमा अमेरिकाले खार्ग टापु कब्जा गर्ने र इरानको तेल तथा ग्यास बजारमाथि नियन्त्रण जमाउने बताएका थिए ।

त्यसपछि फक्स न्युजलाई दिएको एक अन्तर्वार्तामा पनि उनले यो बहुमूल्य ठाउँ कब्जा गर्नु सधैं आफ्नो प्राथमिकतामा रहेको उल्लेख गरे । सोही अन्तर्वार्तामा उनले यस्तो कदम चाल्दा हुन सक्ने ठूलो राजनीतिक जोखिमलाई पनि स्वीकार गरे ।

ट्रम्पले इमानदारीका साथ भन्दा अमेरिकामा यसका लागि पर्याप्त हिम्मत वा चाहना छ भन्नेमा आफू विश्वस्त नरहेको बताए । त्यसको केही घण्टापछि नै उनले यो लक्ष्यलाई कम्तीमा अहिलेका लागि त्यागेको बताए ।

उनले सम्झौताका लागि कुराकानी अन्तिम चरणमा पुगेको र अमेरिकाले आक्रमणहरू रोक्दै गरेको जानकारी दिए । ओभल अफिसमा खार्ग टापुको सैन्य अभियान अब योजनामा छैन हो भनी सोधिएको प्रश्नमा उनले भने, ‘हामीले यस सम्झौतामा हस्ताक्षर गर्यौं भने यो योजना रद्द हुनेछ ।’

यो दोहोरो कुराले इरानप्रतिको ट्रम्पको दृष्टिकोणमा रहेको द्विविधालाई झल्काउँछ । युद्ध लम्बिँदै जाँदा र अन्त्य हुने कुनै संकेत नदेखिँदा राष्ट्रपतिले एकातिर झन् आक्रामक विकल्पहरू अघि सारिरहेका छन् भने अर्कोतिर यसबाट हुन सक्ने घरेलु राजनीतिक जोखिमलाई पनि आफूले बुझेको संकेत दिएका छन् ।

खार्ग टापुको धम्कीले ट्रम्पको बोली वास्तविकताभन्दा निकै अगाडि दौडिन सक्छ भन्ने कुरालाई पनि प्रस्ट पार्छ जबकि तेहरान भने युद्ध जारी राख्न र बहिर्गमनको बाटो खोजिरहेका राष्ट्रपतिलाई पर्खिन बढी इच्छुक देखिन्छ ।

खार्ग टापु कब्जा गर्नु युद्ध चर्काउने संकेत हुनेछ । यसले अमेरिकी सेनाका लागि जोखिम बढाउने मात्र नभई अमेरिकालाई यस द्वन्द्वमा अझ गहिरोसँग फसाउनेछ र तेल बजारमा थप हलचल पैदा गर्नेछ । इरानी मुख्यभूमि नजिकै रहेको यो सानो टापु दशकौंदेखि महत्त्वपूर्ण तेल निर्यात टर्मिनलको रूपमा रहेको छ । त्यहाँको सञ्चालनमा आउने कुनै पनि अवरोध वा निर्यातमा हुने अनपेक्षित उतारचढावले ऊर्जाको मूल्यलाई तुरुन्तै असर गर्न सक्छ ।

अहिलेसम्म अमेरिकाले मुख्य रूपमा हवाई शक्ति, जलसैनिक शक्ति र लामो दूरीका आक्रमणहरूमा भर परेको छ । इरानी भूभाग कब्जा गर्नु र त्यसलाई नियन्त्रणमा राख्नुको अर्थ अमेरिकी स्थल सेना परिचालन गर्नु हो । यो त्यस्तो सीमा रेखा हो जुन पार नगर्ने वाचा ट्रम्पले वर्षौंदेखि मतदाताहरूसँग गर्दै आएका थिए ।

खार्ग टापु कब्जा गर्ने जिम्मा सम्भवतः मरिन टोलीलाई दिइनेछ जसले टापु कब्जा गर्न र त्यसपछि त्यहाँ रक्षात्मक स्थिति बनाउन सक्छन् । सेनाको ८२औं एयरबोर्न डिभिजन जस्ता अन्य एकाइहरू छिट्टै परिचालन हुन त सक्छन् तर लामो समयसम्म कुनै भूभाग नियन्त्रणमा राख्न उनीहरूलाई निकै चुनौती हुनेछ । अहिलेका लागि खार्ग टापु सैन्य लक्ष्यभन्दा पनि वार्तामा दबाब दिने माध्यमको रूपमा बढी उपयोगी देखिएको छ ।

तर, ट्रम्पले यस विषयलाई सार्वजनिक रूपमा उठाइरहनुले एउटा कुरा प्रस्ट पार्छ । त्यो के भने छिट्टै समाधान हुने भनिएको युद्ध अन्त्य हुने कुनै संकेत नदेखिँदा उनीसँग आकर्षक विकल्पहरू निकै कम बाँकी छन् । आफ्नो सार्वभौम भूभाग कब्जा गर्ने कुनै पनि प्रयासको कडा प्रतिशोध लिइने इरानले बारम्बार चेतावनी दिँदै आएको छ ।

यसले एउटा बृहत् क्षेत्रीय द्वन्द्व निम्त्याउने र थप अमेरिकी सैन्य हताहतीसँगै अमेरिकालाई यो युद्धमा अझ गहिरो गरी तान्ने सम्भावना रहन्छ ।