बाल्टिक मुलुकका आकाशमा युक्रेनी ड्रोनहरू पुगेपछि बढ्यो तनाव

एजेन्सी । पछिल्ला हप्ताहरूमा युक्रेनी ड्रोनहरू अनधिकृत रूपमा बाल्टिक राष्ट्रहरूको आकाशमा प्रवेश गरेपछि यस क्षेत्रमा तनाव निकै बढेको छ । रुस र नेटो बीचको सम्बन्ध बिग्रिँदै गएको र अमेरिकी सुरक्षा प्रतिबद्धतामाथि प्रश्न उठिरहेको समयमा यी घटनाहरूले थप अन्योल सिर्जना गरेका छन् ।

रुसले युक्रेनमाथि पूर्ण–स्तरको आक्रमण गरेको चार वर्ष पूरा भइसक्दा युक्रेनले रुसी बाल्टिक बन्दरगाहहरूलाई लक्षित गरी विस्फोटक ड्रोनहरू प्रयोग गरिरहेको छ । यी बन्दरगाहहरू रुसका लागि रणनीतिक रूपमा निकै महत्त्वपूर्ण छन् किनकि यसले देशको कुल तेल र ग्यास निर्यातको करिब ४० प्रतिशत हिस्सा ओगट्छ ।

धेरैजसो अवस्थामा युक्रेन र बाल्टिक राष्ट्रहरूले ती ड्रोनहरू युक्रेनी भएको पुष्टि गरेका छन् । तर, ती ड्रोनहरू आफ्नो वास्तविक बाटोबाट किन विचलित भए भन्ने विषयमा उनीहरूले रुसलाई दोषी ठहराएका छन् । रुसले प्रयोग गर्ने इलेक्ट्रोनिक डिफेन्स (जामिङ वा स्पूफिङ) प्रविधिका कारण ड्रोनहरूको दिशा परिवर्तन भई बाल्टिक आकाशमा पुगेको उनीहरूको दाबी छ ।

यस्तो प्रविधि रुस र युक्रेन दुवैले एकअर्काको ड्रोन र मिसाइलको दिशा बिगार्न व्यापक रूपमा प्रयोग गर्दै आएका छन् ।

रुसले भने बाल्टिक राष्ट्रहरूले युक्रेनलाई आफ्नो आकाश प्रयोग गरेर रुसमाथि आक्रमण गर्न सहयोग गरिरहेको आरोप लगाएको छ । नेटो सदस्य राष्ट्रहरू लिथुआनिया, लाटभिया र एस्टोनिया युक्रेनका कट्टर समर्थक हुन् ।

उनीहरूले रुसको यो आरोपलाई अस्वीकार गर्दै रुसले आफूहरूलाई धम्क्याउन खोजेको बताएका छन् । एस्टोनियाका विदेश मन्त्री मार्गस साक्नाले रुसले पश्चिमी देशहरूलाई विभाजित गर्न र युक्रेनमाथि दबाब बढाउन यस्ता हर्कत गरिरहेको बताएका छन् ।

धेरैजसो ड्रोनहरू खाली ठाउँमा खसेकाले क्षति नभए पनि यसले सुरक्षा त्रास भने बढाएको छ । मे १९ मा इस्टोनियामा नाटोको एउटा लडाकु विमानले संदिग्ध युक्रेनी ड्रोनलाई खसालेको थियो ।

सन् २००४ मा बाल्टिक देशहरू नेटोमा सामेल भएयता नेटोको सैन्य विमानले आफ्नो रक्षाका लागि मिसाइल प्रहार गरेको यो पहिलोपटक हो ।

यस्तै, मे २० मा लिथुआनियाको राजधानी भिल्नियस नजिक ड्रोन देखिएपछि त्यहाँका सांसदहरूले भूमिगत आश्रय लिनुपरेको थियो । लिथुआनियाका रक्षामन्त्री रोबर्टस काउनासले ड्रोनहरू युक्रेनी भए पनि त्यसमा विस्फोटक पदार्थ हुने भएकाले नागरिक सुरक्षाका लागि यो गम्भीर खतरा भएको बताएका छन् ।

धेरै ड्रोनहरू पहिचान नै नभई बाल्टिक आकाशमा प्रवेश गर्नुले नेटोको सीमामा रहेको वायु रक्षा प्रणालीको कमजोरीलाई पनि उजागर गरेको छ । यही कमजोरीका कारण लाटभियाकी प्रधानमन्त्री इभिका सिलिनाले आफ्नो रक्षामन्त्रीलाई बर्खास्त गरेपछि अन्ततः आफैंले पनि राजीनामा दिनुपरेको छ ।

युक्रेनले बाल्टिक देशहरूको आकाशमा ड्रोन प्रवेश गर्नु सहयोगी राष्ट्रहरूका लागि राम्रो नभएको स्वीकार गर्दै यसलाई नियन्त्रण गर्ने प्रयास गरिरहेको बताएको छ । युक्रेनी सैन्य स्रोतका अनुसार, रुसले कसरी ड्रोनको दिशा परिवर्तन गराइरहेको छ भन्ने विषयमा गम्भीर छानबिन भइरहेको छ ।

एक वरिष्ठ स्विडेनी सैन्य स्रोतका अनुसार, युक्रेनले जानाजानी रुससँगको बाल्टिक सीमा नजिक ड्रोन उडाउने गरेको छ ताकि रुसले नाटो क्षेत्रमा आक्रमण गर्ने जोखिम मोल्न नपरोस् । युक्रेनले भने यसको खण्डन गर्दै रुसले जानाजानी ड्रोनलाई बाल्टिकतर्फ मोडेको दाबी गरेको छ । युक्रेनको विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता हेओर्ही तिखीले रुसले यस्तो जानाजानी गरिरहेको खुफिया जानकारी आफूहरूसँग रहेको बताएका छन् ।

गत साता संयुक्त राष्ट्रसंघमा रुसी राजदूतले युक्रेनले बाल्टिक क्षेत्रबाट ड्रोन आक्रमण गर्ने योजना बनाएको भन्दै रुसले त्यसको कडा जवाफ दिने चेतावनी दिएका थिए । बाल्टिक सुरक्षा अधिकारीहरूले रुसको यस्तो भाषा मुख्यतया रुसको आन्तरिक राजनीतिका लागि भएको र उनीहरूले युक्रेनी ड्रोन आक्रमणको सामना गर्न गरिरहेको संघर्षलाई लुकाउन खोजेको विश्लेषण गरेका छन् ।

यसबीच अमेरिकाको नेटोप्रतिको प्रतिबद्धतामा पनि केही अन्योल देखिएको छ । पूर्व राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले अमेरिका नेटोबाट बाहिरिन सक्ने संकेत दिएका छन् । अमेरिकाले पोल्यान्डमा सेना पठाउने विषयमा पनि मिश्रित संकेतहरू दिएको छ जसले गर्दा युरोपेली देशहरूमा सुरक्षालाई लिएर थप चिन्ता बढेको छ ।

हाललाई बाल्टिक क्षेत्रमा तनाव उच्च छ र कुनै पनि सानो गल्तीले ठूलो युद्धको रूप लिन सक्ने जोखिम बढेको छ ।