इरानमा रुसी र चिनियाँ आक्रामक हतियार प्रणाली भयो सफल

एजेन्सी । सन् २०२६ मा भएका दुई युद्ध, भेनेजुएला र इरान, मा रुसी र चिनियाँ हवाई रक्षा प्रणालीहरू असफल भएका छन् ।

तर, रुसी र चिनियाँ आक्रामक मिसाइल प्रविधि भने तेस्रो युद्धमा सफल भइरहेको हुन सक्छ ।

जुन देशहरूको रक्षात्मक ढाल ध्वस्त भयो, तिनै देशहरूले अरूको ढाललाई छेड्ने आक्रामक हतियारलाई तिखारिरहेका छन् । यो विरोधाभास सन् २०२६ को सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण सैन्य–औद्योगिक संकेत हो ।

जनवरीमा अमेरिकाले निकोलस मदुरोलाई सहजै कब्जामा लियो । मदुरोसँग भएका रुसी एस–३००भीएम, बुक–एम२ र एस–१२५ ब्याट्रीहरूले अमेरिकी आक्रमणलाई रोक्न सकेनन् ।

एन्टी–स्टेल्थ (अदृश्य विमान पत्ता लगाउने) भनी बजारमा ल्याइएका चिनियाँ जेवाई–२७ए रेडारहरूले पनि त्यसलाई पत्ता लगाउन सकेनन् । अमेरिकी सेनाले हवाई क्षेत्रमा पूर्ण प्रभुत्व जमायो, सबै प्रणालीहरूलाई निष्क्रिय बनायो र एउटा पनि विमान नगुमाई छापा मार्ने कार्य सम्पन्न गर्याे ।

फेब्रुअरीमा इरानविरुद्ध अपरेशन एपिक फ्युरी सुरु भयो । इरानको एकीकृत हवाई रक्षा प्रणालीमा रुसी एस–३००, एस–४०० का केही भागहरू र चिनियाँ एचक्यू–९बी प्रणालीहरू समावेश थिए ।

इजरायली एफ–३५ र अमेरिकी एफ–२२ विमानहरू इरानी हवाई क्षेत्रमा स्वतन्त्र रूपमा उडे । स्टेल्थ प्रविधि, इलेक्ट्रोनिक युद्ध र अत्यधिक आक्रमणले रक्षा प्रणालीहरूलाई तहसनहस बनायो । हेगसेथले इरानको हवाई रक्षा ९० प्रतिशतले कमजोर भएको बताए ।

अब अर्को पक्ष हेरौं । मार्च २० र २१ मा इरानले इजरायलमा क्लस्टर वारहेडयुक्त खोर्रमशहर–४ ब्यालिस्टिक मिसाइलहरूको लहर नै प्रहार गर्यो । मिसाइलहरू तेल अभिभ, प्रधानमन्त्रीको निवास नजिकैको जेरुसेलम, पेटाह टिकवा र डिमोना क्षेत्रमा खसे ।

इजरायलले अरादमा धेरै मानवीय क्षति भएको घोषणा गर्यो । आइरन डोम, डेभिड्स स्लिङ, र एरोले धेरै मिसाइलहरूलाई आकाशमै रोके । तर, केही भने छिर्न सफल भए । युद्ध सुरु भएदेखि इजरायली हवाई रक्षा प्रणालीको यो सबैभन्दा ठूलो असफलता थियो ।

क्लस्टर वारहेडहरू मुख्य कारक हुन् । सामान्य रि–एन्ट्री भेहिकलले इन्टरसेप्टर (रोक्ने मिसाइल) का लागि एउटै मात्र निशाना प्रस्तुत गर्छन् । क्लस्टर हतियारहरू अन्तिम चरणमा पुग्नुअघि दर्जनौं साना हतियारहरूमा विभाजित हुन्छन् जसले गर्दा इन्टरसेप्टरलाई निर्देशन दिने ट्य्राकिङ एल्गोरिदमहरू रनभुल्लमा पर्छन् ।

रक्षा विश्लेषकहरूले सोधिरहेको प्रश्न यो हो कि इरानले क्लस्टर वारहेडहरूलाई सानो बनाउने र २ हजार किलोमिटरको दूरी तय गर्ने मिसाइलमा हाइपरसोनिक गतिमा विश्वसनीय रूपमा फैलाउने क्षमता कहाँबाट प्राप्त गर्यो ?

इरानको स्वदेशी कार्यक्रम उन्नत छ । तर, यो विशिष्ट इन्जिनियरिङ चुनौती रुस र चीन दुवैले समाधान गरिसकेका छन् जुन इरानले यस युद्धभन्दा अघि प्रदर्शन गरेको थिएन ।

रुसी वा चिनियाँ इन्जिनियरहरू प्रत्यक्ष रूपमा खोर्रमशहर–४ को क्लस्टर भेरिएन्टसँग जोडिएको कुनै ठोस प्रमाण छैन । तर, इजरायली विश्लेषकहरू र रक्षा पत्रिकाहरूमा यसबारे अनुमानहरू बढ्दै गएका छन् ।

एउटा कुरा भने निश्चित छः भेनेजुएला र इरानमा रुसी र चिनियाँ रक्षात्मक निर्यातहरू असफल भए । रुसी र चिनियाँ आक्रामक प्रविधिले नै अमेरिकी प्रविधिबाट बनेको इजरायली रक्षा प्रणालीविरुद्ध अहिले सफल भइरहेको हतियारलाई सक्षम बनाएको हुन सक्छ ।

उनीहरूले बेचेको ढालले काम गरेन तर उनीहरूले बनाउन मद्दत गरेको हुन सक्ने भालाले काम गरिरहेको छ ।

चीन र रुसले एपिक फ्युरीका दुवै पक्षलाई वास्तविक समयमा अनुगमन गरिरहेका छन् । हरेक एफ–३५ को उडानले उनीहरूले निर्यात गरेका रक्षा प्रणालीहरूमा रहेका कमजोरीहरूको सेन्सर डेटा उत्पन्न गर्छ । हरेक खोर्रमशहर मिसाइलको प्रहारले अमेरिकी डिजाइनका इजरायली प्रणालीहरूको असफलता सम्बन्धी तथ्यांक उत्पन्न गर्छ । यी दुवै तथ्यांकहरू बेइजिङ र मस्को पुग्छन् ।

आफूले प्रत्यक्ष रूपमा नलडेका युद्धहरूलाई उनीहरूले भविष्यमा हुनसक्ने आफ्नै युद्धका लागि तयारी गर्ने प्रयोगशालाको रूपमा उपयोग गरिरहेका छन् ।

इरानको हवाई रक्षा रुसी र चिनियाँ थियो जुन असफल भयो । इरानको आक्रामक मिसाइलहरूमा रुसी र चिनियाँ क्लस्टर प्रविधि हुन सक्छ जुन सफल भयो ।

भत्किएको ढाल बनाउने देशहरूले नै काम गर्ने भाला बनाइरहेका हुन सक्छन् । यो विरोधाभास होइन, रणनीति हो । राजस्व कमाउन रक्षात्मक प्रणाली बेच्ने र आक्रामक क्षमता विकासमा लगानी गर्ने जुन तब काम लाग्छ जब रक्षा गर्ने समस्या अरू कसैको हुन्छ ।

ढाल बनाउन अर्बौं लाग्छ तर भाला बनाउन करोडौं मात्र । र यस युद्धको २२औं दिनमा भाला जितिरहेको छ ।