जापानले अमेरिकाको ऊर्जा र औद्योगिक पूर्वाधारमा ५५० अर्ब डलर लगानी गर्ने, बदलामा के पाउँछ ?


एजेन्सी । जापानले भर्खरै अमेरिकी ऊर्जा र औद्योगिक पूर्वाधार निर्माणका लागि ५५० अर्ब डलर लगानी गर्ने प्रतिबद्धता जनाएको छ ।

यो जापानी सरकारले नभई जापानी ठूला उद्योग समूह, पेन्सन कोष र संस्थागत लगानीकर्ताहरूले मार्च १९ मा भएको ताकाइची–ट्रम्प शिखर सम्मेलनमा हस्ताक्षर गरिएको अन्तरसरकारी संरचना अन्तर्गत रहेर यो लगानी गरेका हुन् ।

यो निजी पैसा हो । अस्तित्व बचाउनु यसको उद्देश्य हो । जापानले आफ्नो ९० प्रतिशतभन्दा बढी तेल आयात गर्छ र हर्मुज जलयोजक भएर यो तेल आउँछ । त्यो २२ दिनदेखि बन्द छ ।

पहिलो किस्ता ३६ अर्ब डलरको छ र जापानले वास्तवमा के खरिद गर्दैछ भन्ने कुरा यसले स्पष्ट पार्छ ।

ओहायोको पिकेटोनमा एउटा प्राकृतिक ग्यास पावर प्लान्ट बन्दैछ । ९.२ गिगावाट क्षमताको यस प्लान्टले पहिलेको युरेनियम संवर्धन केन्द्र रहेको स्थानमा एआई डेटा सेन्टरहरूलाई ऊर्जा दिनेछ । सफ्टबैंकका मासायोशी सनले ट्रम्प र ताकाइचीसँग बेलुकाको खाना खाएको भोलिपल्ट बिहान मार्च २० मा यसको शिलान्यास गरे ।

टेक्ससमा एउटा गहिरो पानीको तेल निर्यात केन्द्रले अमेरिकी कच्चा तेल जापान पठाउनेछ र हर्मुज करिडोरलाई पूर्ण रूपमा छल्नेछ ।

जर्जियामा एउटा कृत्रिम औद्योगिक हीरा कारखानाले काट्ने औजार र सेमिकन्डक्टरका पाटपुर्जाहरू बनाउँछ जुन जापानले हाल चिनियाँ निर्यात नियन्त्रणको जोखिममा रहेका आपूर्ति श्रृंखलाहरू मार्फत प्राप्त गरिरहेको छ ।

ग्यास, तेल, हीरा तीनवटा आयोजनामा लगानी गरेर तीनवटा कमजोरीहरू हटाइएका छन् । यी प्रत्येक आयोजना भर्खरै बन्द भएको अवरोध बिन्दु र दुर्लभ खनिज पदार्थ प्रशोधनलाई हतियार बनाएको देश (चीन) विरुद्धको सुरक्षाकवच हुन् ।

थप १०० अर्ब डलरको संकेत गरिएको छ । चिनियाँ प्रशोधित तामामाथिको निर्भरता कम गर्न तामा पगाल्ने प्लान्ट । चीनतर्फ सरेको उत्पादन क्षमतालाई पुनः स्थापना गर्न एलसीडी उत्पादन । आणविक रिएक्टरहरू जसले जापानलाई रुसी संवर्धनबाट स्वतन्त्र रही अमेरिकी इन्धन आपूर्तिमा पहुँच दिनेछ ।

यससँगै महत्त्वपूर्ण खनिज र दुर्लभ खनिज पदार्थ सम्बन्धी एउटा ढाँचामा हस्ताक्षर गरियो जसले यस किस्ताका प्रत्येक आयोजनाले तीव्र पार्न खोजेको डिकपलिङ (अलग हुने प्रक्रिया) लाई औपचारिकता दिन्छ ।

यो केवल लगानी होइन । यो अस्तित्वका लागि आवश्यक पूर्वाधारको स्थानान्तरण हो ।

जापानको युद्धपछिको आर्थिक चमत्कार एउटा धारणामा आधारित थियो । कच्चा पदार्थहरू अमेरिकी जलसेनाले सुरक्षा दिएका समुद्री अवरोध बिन्दुहरूबाट निर्बाध रूपमा आउनेछन् ।

त्यो धारणा ८० वर्षसम्म कायम रह्यो । तर, फेब्रुअरी २८, २०२६ मा हर्मुज बन्द भएर एकै बिहानमा जापानको ८० प्रतिशत तेल आपूर्ति रोकिएपछि त्यो धारणा टुट्यो । ५५० अर्ब डलरको यो ढाँचा त्यस बिहान उठेको प्रश्नको जापानको जवाफ हो ।

जब अवरोध बिन्दु बन्द हुन्छ र जलसेनाले यसलाई पर्याप्त छिटो खोल्न सक्दैन, तब के हुन्छ ?

यसको जवाफ होः तपाईं अमेरिकी भूमिमा आपूर्ति श्रृंखला बनाउनुहुन्छ जहाँ कुनै अवरोध बिन्दु छैन । तपाईं ओहायोमा ग्यास प्लान्ट बनाउनुहुन्छ ताकि तपाईंलाई हर्मुज भएर आउने कतारी एलएनजीको आवश्यकता नपरोस् ।

तपाईं टेक्ससमा तेल टर्मिनल बनाउनुहुन्छ ताकि तपाईंलाई इरानी माइनहरूले गस्ती गरेको करिडोर भएर आउने साउदी कच्चा तेलको आवश्यकता नपरोस् । तपाईं जर्जियामा हीरा कारखाना बनाउनुहुन्छ ताकि तपाईंलाई चीनको नियन्त्रणमा रहेका सामग्रीहरू आवश्यक नपरोस् ।

तपाईं तामा पगाल्ने प्लान्ट बनाउनुहुन्छ ताकि बेइजिङले तपाईंलाई रोक्न नसकोस् । तपाईं रिएक्टर बनाउनुहुन्छ ताकि मस्कोले इन्धन संवर्धनलाई आफ्नो स्वार्थका लागि प्रयोग गर्न नसकोस् । प्रत्येक आयोजना एउटा वैकल्पिक बाटो हो । प्रत्येक वैकल्पिक बाटोले एउटा निर्भरता हटाउँछ । र हटाइएको प्रत्येक निर्भरता एउटा यस्तो अवरोध बिन्दु हो जुन जापानका लागि फेरि कहिल्यै बन्द हुन सक्दैन ।

शिखर सम्मेलनका क्रममा ट्रम्पले ताकाइचीको मुखैमा पर्ल हार्बरको बारेमा एउटा ठट्टा गरे । उनले त्यसलाई सहिन् । भोलिपल्ट उनले आर्लिङटन भ्रमण गरिन् र अज्ञात सैनिकको चिहानमा पुष्पगुच्छा चढाइन् ।

सामाजिक सञ्जालले उनी नागासाकीमा बम खसाल्ने व्यक्तिको सम्मानमा गएको भनी झूटा दाबीहरू फैलाए । उनले त्यसो गरेकी थिइनन् । चार्ल्स स्वीनी (बम खसाल्ने पाइलट) लाई म्यासाचुसेट्समा गाडिएको छ, आर्लिङटनमा होइन ।

ठट्टा र चिहानको समाचारले हेडलाइनहरू ओगटे । तर, ५५० अर्ब डलरले केही पनि ओगटेन किनभने यो हेडलाइन होइन । यो एउटा पूर्वाधार कार्यक्रम हो जसलाई निर्माण गर्न एक दशक लाग्नेछ र यसको महत्त्व बुझ्न एउटा पुस्ता लाग्नेछ । ठट्टा तीन सेकेन्ड मात्र रह्यो । तर, ग्यास प्लान्ट ४० वर्षसम्म रहनेछ ।

जापानले अमेरिकामा लगानी मात्र गरिरहेको छैन । जापानले आफ्नो अस्तित्व जोगाउने संरचनालाई मिसाइलको पहुँचभन्दा बाहिर लैजाँदैछ । र जसका कारण यो सबै आवश्यक भयो, त्यो जलयोजक अझै बन्द छ ।