एजेन्सी । फेब्रुअरी २८ मा अमेरिकाले इरानविरुद्ध ‘अपरेसन एपिक फ्युरी’ सुरु गर् यो। पहिलो प्रहारमै अमेरिका–इजरायल आक्रमणले इरानका सर्वोच्च नेता आयातोल्लाह अली खामेनेईलाई मार्न सफल भयो तर गत महिना भेनेजुएलाका पूर्वराष्ट्रपति निकोलस मादुरोलाई पक्राउ गरिएको अपरेसनजस्तो नभई, अपरेसन एपिक फ्युरी लामो र तानिएको युद्ध हुने भएको छ ।
प्रारम्भिक आघातपछि इरानले प्रतिकार गर्यो र यस क्षेत्रभर रहेका अमेरिकी सम्पत्ति र उसका सहयोगीहरूलाई थप क्षति पुर्याउने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्यो जसले सम्पूर्ण मध्यपूर्वलाई द्वन्द्वमा तानेको छ।
एयरपोर्टमा आक्रमण, उडान स्थगित
यसको सबैभन्दा नराम्रो प्रभाव यात्रा तथा पर्यटन उद्योगमा परेको छ किनभने विभिन्न देशहरूले द्वन्द्वका कारण आफ्नो हवाई क्षेत्र बन्द गरेपछि उडान सञ्चालन ठप्प भएको छ ।
यो यस क्षेत्रका लागि अत्यन्तै खराब खबर हो किनकि यहाँ विश्वकै सबैभन्दा व्यस्त विमानस्थल रहेको छ र यसले युरोप, एसिया र अफ्रिकालाई जोड्ने विश्वव्यापी हवाई ट्रान्जिट हबको रूपमा विकास गरेको छ ।
फ्लाइटराडार २४ का अनुसार फेब्रुअरी २८ देखि मार्च ३ सम्म मध्यपूर्वका प्रमुख विमानस्थलहरूमा २१ हजारभन्दा बढी उडानहरू रद्द गरिएका छन्, जसमा दुबई अन्तर्राष्ट्रिय र अल मक्तूम सबैभन्दा बढी प्रभावित भएका छन् ।
यूएई, कुवेत, बहराइन र इराक गरी चार देशका पाँच वटा विमानस्थलहरू इरानको प्रतिकारात्मक आक्रमणबाट प्रत्यक्ष प्रभावित भएका छन् जसका कारण त्यहाँ क्षति र सञ्चालनमा अवरोध उत्पन्न भएको छ।
तीमध्ये दुबई अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल, अबु धाबीको जायद अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल र दोहाको हमाद अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल विश्वका महत्वपूर्ण यात्रा हबहरू हुन् ।
यद्यपि ठ्याक्कै तथ्यांक उपलब्ध छैन तर द्वन्द्वको पहिलो चार दिनमै यी हवाई हबहरूले २.६ अर्ब डलरभन्दा बढी राजस्व घाटा बेहोरेको अनुमान गरिएको छ।
१५ लाख यात्रु प्रभावित
मध्यपूर्वका प्रमुख एयरलाइन्सहरू एमिरेट्स, इतिहाद एयरवेज, फ्लाइदुबई, कतार एयरवेज, गल्फ एयर, साउदिया, कुवेत एयरवेज र जजीरा एयरवेजले केही क्षेत्रीय सञ्चालन बाहेक लगभग आफ्नो सम्पूर्ण विमान ग्राउन्डेड गरेका छन्।
उडान रद्द भएपछि मध्यपूर्वभर करिब १५ लाख यात्रु अलपत्र परेका छन्, जसका लागि एयरलाइन्सहरूले निःशुल्क रद्द र पुनःतालिका सुविधा दिनुपर्ने भएको छ जसले उनीहरूको लागत थप बढाएको छ।
यूएईमा, जनरल सिभिल एभिएसन अथोरिटीले देशमा अलपत्र परेका २० हजारभन्दा बढी यात्रुहरूको आवास, भोजन र पुनःबुकिङ खर्च व्यहोर्ने घोषणा गरेको छ।
जारी युद्धका कारण इन्धन लागत बढ्नुले एयरलाइन्सहरूको समस्या झन् बढाएको छ। अल जजीराका अनुसार उद्योग विज्ञहरूले हालको संकटलाई कोभिड–१९ महामारीपछि देखिएको ‘सबैभन्दा ठूलो बन्द’ को रूपमा वर्णन गरेका छन् ।
पर्यटन राजस्वमा घाटा
विमानस्थल र एयरलाइन्सबाहेक मध्यपूर्वको पर्यटन तथा आतिथ्य क्षेत्रले पनि युद्धको मूल्य राजस्व घाटाका रूपमा चुकाइरहेको छ । दुबई विश्वकै सबैभन्दा धेरै भ्रमण गरिने स्थानमध्ये एक हो र यस क्षेत्रका धेरै शहर र देशहरू पर्यटनमा बढ्दो निर्भर हुँदै आएका छन् । जारी युद्ध लम्बिँदै जाँदा यस उद्योगले अर्बौँ डलरको पर्यटन राजस्व घाटा बेहोर्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
कार्गो र तेल ढुवानी प्रभावित
यसका अतिरिक्त मध्यपूर्व एक प्रमुख कार्गो हब हो जसले फेरि उडान रद्द र हर्मुज जलडमरूमध्य बन्दका कारण अर्बौं डलर बराबरको क्षति बेहोर्दैछ।
यो विश्वका सबैभन्दा महत्वपूर्ण तेल पारवहन मार्गमध्ये एक पनि हो जहाँबाट वार्षिक रूपमा विश्वको करिब २० प्रतिशत तेल र ग्यास आपूर्ति पार हुन्छ ।
प्रतिक्रिया