इरानीहरूले कसरी लिनेछन् खमेनीको हत्याको बदला ?

एजेन्सी । मध्यपूर्वी संस्कृतिहरूमा (सुन्नी र शिया दुवैमा) प्रतिशोधको भावना गहिरो रूपमा अन्तर्निहित छ ।

इरानका सर्वोच्च नेता आयातोल्लाह अली खमेनीको हत्या गरेर अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्प र इजरायलका प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहुले सत्ता परिवर्तनको सैन्य अभियानलाई थप जटिल र चुनौतीपूर्ण बनाएका छन् ।

खमेनीको हत्याले एउटा यस्तो विस्फोटक स्थिति सिर्जना गरेको छ जसले शिया समुदायको शहादत र प्रतिरोधको अवधारणालाई प्रत्यक्ष रूपमा उक्साएको छ । शिया राजनीतिक संस्कृतिमा विदेशी शक्तिद्वारा सर्वोच्च नेताको हत्या गरिनुलाई तुरुन्तै असुरको प्रसंगसँग जोडेर हेरिन्छ जुन कर्बलामा इमाम हुसेनको शहादतसँग सम्बन्धित छ ।

यसरी जुन कुरा नेतृत्वको अन्त्य मात्र हुन सक्थ्यो त्यसलाई एउटा पवित्र बलिदानको रूपमा पुनः परिभाषित गरिएको छ ।

४० दिनको राष्ट्रिय शोक घोषणा गरेर र खमेनीको मृत्युलाई शहादतको रूपमा प्रस्तुत गरेर इरानी शासनले मजलुमियतको सिद्धान्तलाई जगाएको छ । अर्थात्, आफूलाई उत्पीडित पक्षका रूपमा उभ्याएको छ । शोक अब एकजुटता र परिचालनको माध्यम बन्छ ।

सहिदको रगतले न्यायको माग गर्दछ । तेहरानले जनताको शोकलाई बाध्यकारी रगतको ऋणमा परिणत गर्न खोजिरहेको छ । अब कुनै पनि विरोधलाई सर्वोच्च नेताका हत्याराहरूसँगको मिलेमतोको रूपमा चित्रित गर्न सकिन्छ ।

यस अवस्थाले सत्ताको द्रुत पतनको कुनै पनि आशालाई जटिल बनाउँछ । प्रणालीलाई कमजोर बनाउनुको साटो नेतृत्वको हत्याले यसलाई सैन्यीकरण गर्ने जोखिम बढाउँछ । खमेनीको मृत्युपछि इरान अझ स्पष्ट सैन्य धर्मतन्त्रतर्फ मोडिन सक्छ ।

सत्तापरिवर्तन आफ्नै जनताको नजरमा शासकीय व्यवस्थाको वैधानिकता समाप्त गर्नुमा निर्भर हुन्छ । तर, प्रतिशोधको भावनालाई ब्युँताएर ट्रम्प र नेतन्याहुले अदूरदर्शी रूपमा तेहरानलाई एउटा यस्तो शक्तिशाली साझा पीडा दिएका छन् जसले आन्तरिक दरारहरूलाई मेटाउन सक्छ । पतनलाई तीव्रता दिनुको साटो यस आक्रमणले शासनलाई अझ सुदृढ बनाउने जोखिम निम्त्याएको छ ।

यद्यपि, इरानको परिणाम अन्ततः कुन शक्ति बलियो साबित हुन्छ भन्ने कुरामा निर्भर हुनेछ । शासनले शहादतलाई हतियारको रूपमा प्रयोग गर्छ कि वैचारिक शासनबाट जनतामा पैदा भएको वितृष्णालाई बेहोर्छ, समयले बताउनेछ ।