एजेन्सी । अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले थाइल्यान्ड र कम्बोडियाबीच युद्धविराम सम्झौतामा हस्ताक्षर गराएका छन् ।
यसैका साथ उनले एसिया भ्रमणको पहिलो दिनलाई शान्तिको सन्देशका साथ सुरु गरेका छन् । यस भ्रमणमा उनले नयाँ व्यापार सम्झौताहरू गर्ने र चीनका राष्ट्रपति सी चिनपिङसँग महत्त्वपूर्ण भेट गर्ने तयारी गरेका छन् ।
ट्रम्प आइतबार मलेसिया पुगेका छन् । राजधानी क्वालालम्पुरमा हुने आसियान शिखर सम्मेलनमा उनी सहभागी हुनेछन् ।
‘डेलिभरिङ पिस’ लेखिएको बोर्ड अगाडि आयोजित समारोहमा थाइल्यान्डका प्रधानमन्त्री अनुतिन चार्नवीराकुल र उनका कम्बोडियाली समकक्षी हुन मानेतले जुलाई महिनामा भएको पाँच दिन लामो घातक झडपपछि विस्तारित युद्धविराम सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका छन् ।
ट्रम्पले पछिल्ला वर्षहरूमा दुवै मुलुकबीचको सबैभन्दा खराब सीमासंघर्ष अन्त्य गराउन सहयोग गरेका थिए । युद्ध नरोकेमा अमेरिकासँग उनीहरूको व्यापार वार्ता रोकिने भनी उनले दुवै देशका नेताहरूलाई चेतावनी दिएका थिए ।
‘शान्ति कायम भएमा अमेरिकाले दुवै राष्ट्रसँग बलियो व्यापार र सहकार्य गर्नेछ,’ ट्रम्पले आइतबार भने ।
ट्रम्पले आफ्नो दोस्रो कार्यकालमा आफूलाई विश्व शान्तिदूतको रूपमा प्रस्तुत गर्दै आएका छन् । मलेसियाका प्रधानमन्त्री अनवर इब्राहिमको मध्यस्थतामा उनले समर्थन जनाएपछि हुन मानेतले उनलाई ‘असाधारण कूटनीतिक क्षमता’ भएका व्यक्ति भन्दै नोबेल पुरस्कारका लागि सिफारिस गरेका छन् ।
आइतबार हस्ताक्षर भएको नयाँ सम्झौता अनुसार दुवै देशले सीमाबाट भारी हतियार हटाउने, सँगै बारुद हटाउने काममा सहकार्य गर्ने र थाइल्यान्डले १८ जना कम्बोडियाली सैनिकलाई रिहा गर्ने सहमति भएको छ । पाँच दिनको छोटो युद्धमा कम्तीमा ४८ जनाको मृत्यु भएको थियो र करिब ३ लाख मानिस विस्थापित भएका थिए ।
‘यो घोषणापत्र पूर्ण रूपमा कार्यान्वयन भयो भने यसले दीर्घकालीन शान्तिको आधार तयार गर्नेछ र अझ महत्वपूर्ण कुरा त हाम्रो सम्बन्ध सुधार प्रक्रिया सुरु हुनेछ,’ मानेतले भने ।
‘यस घोषणापत्रले हाम्रो सार्वभौमसत्ता र भौगोलिक अखण्डताको पूर्ण सम्मानसहित मतभेदलाई शान्तिपूर्ण रूपमा समाधान गर्ने हाम्रो इच्छालाई प्रतिबिम्बित गर्छ,’ अनुतिनले भने ।
अमेरिकाले छिट्टै थाइल्यान्ड र मलेसियासँग महत्त्वपूर्ण खनिज आपूर्तिका सम्झौता गर्ने त्यही समारोहमा ट्रम्पले घोषणा गरे । कम्बोडियासँग पनि विस्तारित व्यापार सम्झौताको तयारी भइरहेको उनले जानकारी दिए ।
यसैबीच, चीनले हालै विश्वका लागि दुर्लभ खनिज पदार्थहरूको निर्यातमा प्रतिबन्ध लगाएको घोषणा गरेको थियो । यी खनिज पदार्थहरू विदेशी सेनाका उपकरण र सेमीकन्डक्टर उद्योगमा प्रयोग हुने भएकाले चीनको निर्णयले विश्व बजारमा त्रास फैलाएको छ ।
चीन अहिले विश्वको अधिकांश खनिज पदार्थको उत्खनन र उत्पादनमा नियन्त्रण गर्छ । त्यसैले अमेरिका आपूर्ति शृंखला विविधीकरण गर्न तीव्र प्रयासमा छ र उसले अस्ट्रेलियासँग नयाँ सम्झौता गरेको छ ।
ट्रम्प एसिया भ्रमणमा मलेसियापछि जापान र दक्षिण कोरिया पनि जानेछन् । दक्षिण कोरियामा उनले चीनका राष्ट्रपति सी चिनपिङलाई भेट्नेछन् । अमेरिका र चीन अहिले व्यापारयुद्ध गरिरहेका छन् । त्यसले दुवै देशमा भन्सार शुल्क वृद्धि र अमेरिकी सोयाबिन खरिदमा रोकजस्ता कदमहरू ल्याएको छ ।
आसियान सम्मेलनको साइडलाइनमा अमेरिकी र चिनियाँ प्रतिनिधिहरूबीच व्यापार वार्ता जारी छ । वार्ता सकारात्मक दिशामा अघि बढिरहेको अमेरिकी व्यापार प्रतिनिधि जेमिसन ग्रियरले बताए । यसले ट्रम्प र सीबीच भेटको बाटो खोलेको उनको भनाइ छ ।
तर, ट्रम्प र सीको बैठक व्यापारसँगै अन्य विषयमा केन्द्रित हुने अपेक्षा गरिएको छ । हङकङका लोकतन्त्रसमर्थक कार्यकर्ता जिमी लाइको मुद्दा र ताइवानको विषय पनि उठाउने ट्रम्पले बताएका छन् ।
चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीले ताइवानलाई चीनकै प्रान्तको रूपमा विलय गर्ने तयारी गरिरहेको छ । तर, ताइवानको लोकतान्त्रिक सरकार, विपक्ष र जनसंख्याको ठूलो भागले यो अस्वीकार गरेको छ ।
अमेरिका ताइवानको प्रमुख समर्थक हो यद्यपि उसले ताइवानलाई औपचारिक रूपमा देशको मान्यता दिएको छैन । चीनसँग नै उसको औपचारिक सम्बन्ध रहेको छ ।
ट्रम्पले ताइवानबारे कहिलेकाहीँ असंगत र बेवास्तापूर्ण टिप्पणी गरेपछि अमेरिकी समर्थनबारे केही चिन्ता उठेका थिए । तर, अधिकांश अमेरिकी सहयोग कानुनी दायित्वअन्तर्गत हतियार आपूर्तिको रूपमा हुने गर्छ ।
‘हामी कुनै व्यापार सम्झौता वा व्यापारमा विशेष सुविधा पाउनका लागि ताइवानलाई त्याग्नेछौं भनी कोही डराएको छ भने त्यो कुरा कसैले पनि सोचिरहेको छैन भनी म आश्वासन दिन चाहन्छु,’ शनिबार अमेरिकाका विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले बताए ।
ट्रम्पका पछिल्ला टिप्पणीपछि रुबियोका यी भनाइहरू आएका हुन् । उनले भनेका थिए कि सी चिनपिङ ताइवानमाथि आक्रमण गर्न चाहँदैनन् भनी ट्रम्पले बताएका थिए । पछि उनले त्यसलाई स्पष्ट गर्दै चिनियाँरूले त्यसो गर्ने छैनन् तर हेर्न बाँकी छ भने ।
प्रतिक्रिया