चीनसँग एआई चिप्समा प्रतिस्पर्धा गरिरहेको अमेरिकालाई दक्ष जनशक्तिको अभाव

एजेन्सी । हालै सार्वजनिक भएको ब्लूमबर्गको एक विस्तृत प्रतिवेदन अनुसार, अमेरिकामा अत्याधुनिक सेमिकन्डक्टर (चिप) प्लान्टहरूको निर्माण र सञ्चालनमा गम्भीर संकट आउने संकेत देखिएको छ ।

यस उद्योगका प्रमुख खेलाडीहरूले आफ्ना स्रोतसाधनहरू साझा गरेनन् र सरकारी कोषको निरन्तरता सुनिश्चित भएन भने दक्ष कामदारको बढ्दो अभावले नयाँ कारखानाहरूको निर्माणमा ढिलाइ मात्र हुने नभई भविष्यको विश्वव्यापी चिप आपूर्तिमा समेत ठूलो सीमा तोकिने प्रतिवेदनले चेतावनी दिएको छ । अमेरिकाले आफ्नो घरेलु उत्पादन क्षमता बढाउन खोजिरहेको बेला यो जनशक्तिको अभाव एक ठूलो पर्खाल बनेर उभिएको छ ।

विशेषगरी टेक्सस, क्यालिफोर्निया, एरिजोना, न्युयोर्क र ओहायो जस्ता राज्यहरूमा यो समस्या सबैभन्दा बढी देखिने अनुमान गरिएको छ किनकि यी राज्यहरूमा अहिले अमेरिकाका सबैभन्दा ठूला र अत्याधुनिक चिप निर्माण केन्द्रहरू धमाधम निर्माण भइरहेका छन् ।

म्याकिन्से एन्ड कम्पनी, उद्योग समूह सेमि र नेशनल साइन्स फाउन्डेशनको संयुक्त विश्लेषणले देखाएअनुसार, सन् २०३० सम्ममा यो दक्ष जनशक्तिको खाडल करिब १ लाख ५७ हजार पूर्णकालीन कामदारसम्म पुग्न सक्छ । अमेरिकी शिक्षा प्रणाली र प्रशिक्षण कार्यक्रमहरू उद्योगको तीव्र गतिको मागसँग तालमेल मिलाउन संघर्ष गरिरहेको यो संख्याले देखाउँछ ।

यो प्रतिभाको संकटले पहिले नै सुरु भइसकेका अर्बाैं डलरका प्रमुख लगानीहरूलाई प्रत्यक्ष खतरामा पारेको छ । उदाहरणका लागि, ताइवान सेमिकन्डक्टर म्यानुफ्याक्चरिङ कम्पनी (टीएसएमसी) ले एरिजोनामा झण्डै २६५ अर्ब डलरको लगानीमा एक दर्जन चिप उत्पादन र प्याकेजिङ प्लान्टहरू बनाउने योजना अघि सारेको छ ।

त्यसैगरी, माइक्रोन टेक्नोलोजीले न्युयोर्कमा १०० अर्ब डलरको विशाल मेमोरी चिप परियोजना सुरु गरेको छ भने सामसङ इलेक्ट्रोनिक्सले टेक्ससमा आफ्नो लजिक चिप सुविधा विस्तार गर्दैछ । इन्टेल कर्पोरेशनले ओहायोमा गर्न लागेको २८ अर्ब डलरको लगानी पनि उत्पादन सुरु हुने बेलामा जनशक्तिको चरम अभावको सामना गर्नुपर्ने अवस्थामा पुगेको छ । यसले गर्दा यी ठूला परियोजनाहरूको प्रतिफल समयमै प्राप्त नहुने जोखिम बढेको छ ।

अमेरिकी चिप निर्माताहरूले विगतका दशकहरूमा एसियामा सरेको उत्पादन प्रक्रियालाई पुनः स्वदेशमा फर्काउने (रि–शोरिङ) प्रयास गरिरहेका छन् । तर, यस प्रयासमा जनशक्तिको अभाव मात्र बाधक छैन । तामा, स्टील र सिमेन्ट जस्ता निर्माण सामग्रीको आकाशिएको मूल्यले पनि प्लान्ट निर्माणको खर्च अत्यधिक बढाएको छ ।

यी कारखानाहरू राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पको आर्थिक एजेन्डा र अमेरिकालाई प्रविधिमा आत्मनिर्भर बनाउने लक्ष्यका लागि निकै महत्त्वपूर्ण मानिएका छन् । यस्तो अवस्थामा बढ्दो निर्माण लागत र कामदारको अभावले गर्दा सरकारी अनुदानको सही सदुपयोग हुन नसक्ने चिन्ता पनि थपिएको छ ।

रोचक कुरा त के छ भने, एकातिर चिप क्षेत्रले कामदारको अभाव झेलिरहेको छ भने अर्कोतिर कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) मा भएको लगानीको होडले प्रविधि क्षेत्रका अन्य भागहरूमा रोजगारी कटौती निम्त्याइरहेको छ । रोजगारी ट्य्राक गर्ने कम्पनी च्यालेन्जर, ग्रे एन्ड क्रिसमसका अनुसार, यस वर्ष मात्र एआईसँग सम्बन्धित करिब १ लाख २ हजार रोजगारीहरू कटौती भएका छन् ।

यसले के देखाउँछ भने प्रविधि क्षेत्रमा एक प्रकारको असन्तुलन पैदा भएको छ जहाँ सफ्टवेयर र एआईले पुरानो शैलीका कामहरू विस्थापित गरिरहेका छन् । चिप बनाउने जस्तो जटिल र भौतिक उत्पादनको काममा भने मानिसहरूको ठूलो खाँचो छ ।

समयमै उचित हस्तक्षेप गरिएन भने यो जनशक्ति संकटले निजी लगानी योजनाहरू र सन् २०२२ को चिप्स एन्ड साइन्स एक्ट अन्तर्गतको संघीय कोष दुवैलाई जोखिममा पार्न सक्ने प्रतिवेदनले जोड दिएर भनेको छ । यस समस्यालाई समाधान गर्न सरकारको निरन्तर सहयोग, विश्वविद्यालयहरूमा सेमिकन्डक्टरसम्बन्धी पाठ्यक्रमको विस्तार र विद्यार्थीहरूलाई सानै उमेरदेखि यस क्षेत्रमा करियर बनाउन प्रोत्साहन गर्ने कार्यक्रमहरू आवश्यक छन् ।

उद्योग र सरकारबीचको सहकार्य बिना यो विशाल खाडल पुर्न असम्भव देखिन्छ ।

सन् २०३० सम्मको प्रक्षेपण अनुसार, यस क्षेत्रमा रिक्त रहने पदहरूमध्ये ७४ प्रतिशत उत्पादन र ६० प्रतिशत इन्जिनियरिङसँग सम्बन्धित हुनेछन् । हालको सर्वेक्षणमा करिब तीन–चौथाई रोजगारदाताहरूले इन्जिनियरहरू भर्ना गर्न निकै कठिनाइ भइरहेको बताएका छन् ।

यसको मुख्य कारण हो– अमेरिकाका इन्जिनियरिङ स्नातकहरूमध्ये ३ प्रतिशत मात्र चिप उद्योगमा प्रवेश गर्छन् । अधिकांश प्रतिभाशाली युवाहरू उच्च तलब र आकर्षक सुविधाको खोजीमा सफ्टवेयर विकास र एआई एप निर्माण तर्फ आकर्षित हुने गरेका छन् । यसले गर्दा हार्डवेयर र चिप निर्माण क्षेत्र ओझेलमा परेको छ ।

सरकारी प्रयासका रूपमा चिप्स एक्टले सन् २०२७ सम्मका लागि नेशनल साइन्स फाउन्डेशनलाई जनशक्ति विकासका लागि २० करोड डलर विनियोजन गरेको छ । यो रकम नेशनल नेटवर्क फर माइक्रोइलेक्ट्रोनिक्स एजुकेशन मार्फत परिचालन भइरहेको छ ।

तर, विशेषज्ञहरूका अनुसार, यो रकम पर्याप्त छैन र यसलाई अझै बढाउँदै लैजानुपर्ने आवश्यकता छ । दक्ष जनशक्तिको अभाव एउटा उद्योगको समस्या मात्र नभई अमेरिकी अर्थतन्त्रको मेरुदण्डमाथिको प्रहार हो किनकि आधुनिक युगमा चिप बिना कुनै पनि प्रविधि सम्भव छैन ।

तपाईंलाई लाग्न सक्छ, आखिर यो सेमिकन्डक्टर वा चिप भनेको के हो ? वैज्ञानिक भाषामा भन्नुपर्दा, सेमिकन्डक्टर एक यस्तो पदार्थ हो (प्रायः सिलिकन) जसले केही विशेष परिस्थितिमा बिजुली प्रवाह गर्छ भने केहीमा गर्दैन । यही गुणका कारण यसमा अर्बौं साना ट्रान्जिस्टरहरू कोर्न सम्भव हुन्छ जसले आधुनिक इलेक्ट्रोनिक्सको मस्तिष्कका रूपमा काम गर्छन् ।

हाम्रा स्मार्टफोन, ल्यापटप, कार, मेडिकल मशिन, घरायसी उपकरण र विशाल डेटा सेन्टरहरू सबैका भित्र यी स–साना चिपहरू नै हुन्छन् । यी बिना संसारको डिजिटल पांग्रा ठप्प हुन सक्छ ।

आजको विश्वमा चिप्स व्यापारिक उत्पादन मात्र नभई रणनीतिक हतियार र राष्ट्रिय सुरक्षाको विषय पनि बनेको छ ।

आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स, क्लाउड कम्प्युटिङ, आधुनिक रक्षा प्रणाली र उन्नत निर्माण प्रक्रियाहरू सबै नै शक्तिशाली सेमिकन्डक्टरहरूको स्थिर आपूर्तिमा निर्भर छन् ।

चिप निर्माणको प्रक्रिया यति जटिल र खर्चिलो हुन्छ कि विश्वका थोरै देश र कम्पनीहरूले मात्र यसमा प्रभुत्व जमाउन सकेका छन् । यसैकारण अमेरिकाले एसियामाथिको निर्भरता घटाउन र आफ्नो राष्ट्रिय सुरक्षा सुदृढ गर्न घरेलु उत्पादनमा अर्बौं डलर खन्याइरहेको छ । तर, दक्ष हातहरूको अभावले यो महत्त्वाकांक्षी सपना पूरा हुन कठिन देखिन्छ ।