एजेन्सी । अमेरिकाका उपराष्ट्रपति जेडी भ्यान्स अमेरिका–इरान वार्ताको पहिलो चरणका लागि स्विट्जरल्यान्ड पुगेका छन् । त्यहाँ अमेरिका, इरान र कतारका प्रतिनिधिहरूबीच त्रिपक्षीय वार्ता सुरु भएको छ ।
यी छलफलहरूमा इरानको आणविक कार्यक्रम र रोक्का गरिएका वित्तीय सम्पत्तिहरूका बारेमा पारस्परिक कदमहरू चालिने अपेक्षा गरिएको छ ।
एक्सियोसले दुई क्षेत्रीय स्रोतहरूलाई उद्धृत गर्दै जनाएअनुसार, पहिलो चरणको अन्त्यमा इरानले संयुक्त राष्ट्रसंघका निरीक्षकहरूलाई आफ्ना आणविक केन्द्रहरू भ्रमण गर्न निमन्त्रणा गरोस् भन्ने कुरा वाशिङटन चाहन्छ । ती केन्द्रहरूमा अमेरिका र इजरायलले यसअघि बमवर्षा गरेका थिए ।
एक्सियोसका अनुसार, दुई क्षेत्रीय स्रोतहरूको जानकारीका आधारमा अमेरिकाले यो चरण इरानले संयुक्त राष्ट्रसंघका निरीक्षकहरूलाई आफ्ना आणविक स्थलहरूमा पहुँच दिएर सम्पन्न हुने आशा राखेको छ ।
अन्तिम निरीक्षण भ्रमण जुन २०२५ मा भएको थियो ।
उक्त रिपोर्टका अनुसार, यसको बदलामा वाशिङटनले कतारमा रहेको ६ अर्ब डलरको खाताबाट सुरु गर्दै इरानलाई आफ्नो रोक्का गरिएको सम्पत्तिको केही हिस्सामा पहुँच दिन सक्नेछ ।
वार्ताअघि भ्यान्सले सञ्चारमाध्यममा आएका समाचारका बावजुद स्थितिमा सुधार भइरहेको र परिस्थितिहरू अलि शान्त हुँदै गएको भन्दै उत्साह व्यक्त गरेका थिए ।
इजरायलका प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहूले लेबननको स्थितिसँग सम्बन्धित आन्तरिक राजनीतिक दबाबका बीच अमेरिका–इरान वार्तामा अवरोध पुर्याउने प्रयास गर्न सक्ने अमेरिकी गुप्तचर निकायको एक मूल्यांकनले चेतावनी दिएको छ ।
बिबी भनेर चिनिने नेतन्याहूलाई हिजबुल्लाह विरुद्ध सैन्य कारबाही जारी राख्न दबाब छ । वाशिङटन पोस्टले गुप्तचर रिपोर्टलाई उद्धृत गर्दै उल्लेख गरेअनुसार, उनको राजनीतिक साख लेबनानमा सेनाको उपस्थिति कायम राख्ने कुरामा निर्भर हुन सक्छ ।
एक इजरायली अधिकारीले वाशिङटन पोस्टलाई बताएअनुसार, लेबननमा इजरायली सैन्य गतिविधि हिजबुल्लाहको निरन्तर आक्रमणबाट इजरायली नागरिकहरूको रक्षा गर्ने एक मात्र उद्देश्यका लागि हो ।
इजरायलको निरन्तर कारबाहीले शान्ति वार्ता र नेतन्याहूको ट्रम्पसँगको सम्बन्ध दुवैलाई असर गर्न सक्ने सो रिपोर्टले थप सुझाव दिएको छ ।
इजरायलले आफू युद्धविरामप्रति प्रतिबद्ध रहेको दाबी गरे तापनि अमेरिकी अधिकारीहरू ती प्रतिबद्धताहरू पालना हुने विषयमा शंकालु छन् ।
अमेरिका र इरानबीचको अन्तरिम सम्झौताका बावजुद हर्मुज जलयोजक वरपरको तनाव कायमै छ । सम्झौतामा हस्ताक्षर भएपछि र इरानी बन्दरगाहहरूमाथिको अमेरिकी जलसैनिक नाकाबन्दी हटेपछि उक्त जलमार्ग केही समयका लागि खुलेको थियो ।
तर, इरानले उक्त अवधिमा आफ्नो स्वीकृतिविना कुनै पनि जहाज जलयोजकबाट जान नसक्ने अडान लिएको थियो ।
लेबननमा इजरायली आक्रमण र युद्ध अन्त्य गर्न असफल भएकोमा वाशिङटनको खराब नियत भन्दै इरानको संयुक्त सैन्य कमान्डले जलयोजक बन्द गर्ने घोषणा गरेपछि स्थिति पुनः चर्कियो । यसलाई इरानले अन्तरिम सम्झौताको उल्लंघन भनेको छ ।
आक्रमण जारी रहेमा भने आगामी कदमहरू योजनाबद्ध रूपमा चालिनेछन् ।
अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले ट्रुथ सोसलमा पोस्ट गर्दै हर्मुज जलयोजक पार गर्न ६० दिने युद्धविरामको समयमा कुनै महसुल नलाग्ने बताएका छन् ।
अमेरिका–इरान शान्ति वार्ता असफल भयो भने महसुल लगाउन सकिने उनले थपे । उनले लेखेका छन्, ‘युद्धविरामको ६० दिने अवधिमा हर्मुज जलयोजकमा कुनै महसुल लाग्ने छैन र ६० दिनको अवधि सकिएपछि पनि कुनै महसुल लाग्ने छैन जबसम्म सम्झौता पूरा नभएको खण्डमा विगत, वर्तमान र भविष्यको खर्च फिर्ताको उद्देश्यका लागि गार्डियन एन्जलको रूपमा मध्यपूर्वका देशहरूलाई प्रदान गरिएको सेवा बापत अमेरिकाद्वारा शुल्क लगाइँदैन ।’
प्रतिक्रिया