एआईको दौडमा अमेरिकाभन्दा किन अगाडि छ चीन ?

एजेन्सी । कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) को क्षेत्रमा अहिले विश्वका दुई महाशक्ति राष्ट्र अमेरिका र चीनबीच तीव्र प्रतिस्पर्धा चलिरहेको छ ।

धेरैको बुझाइमा अमेरिकाले सबैभन्दा उत्कृष्ट र अत्याधुनिक एआई मोडलहरू बनाइरहेको छ । तर, एउटा यस्तो तथ्य बाहिर आएको छ जसले विश्वको ध्यान खिचेको छ । विश्वमा सबैभन्दा बढी प्रयोग हुने एआई मोडलहरूमा चीनले अमेरिकालाई निकै पछाडि पारेको छ ।

यस वर्ष एउटा ठूलो तर शान्त परिवर्तन देखिएको छ । तथ्यांकअनुसार विश्वमा सबैभन्दा बढी प्रयोग हुने शीर्ष ६ वटा एआई मोडलहरू सबै चीनका हुन् । यति मात्र नभई चीनमा एआईको कुल प्रयोग दर अमेरिकाको तुलनामा झन्डै दोब्बर पुगिसकेको छ ।

आखिर संसारले सबैभन्दा विकसित भनिएको अमेरिकी मोडल छोडेर किन चिनियाँ एआई रोजिरहेको छ त ? यसका पछाडि मुख्य दुई कारणहरू छन् ।

पहिलो, चिनियाँ एआई मोडलहरू अमेरिकी मोडलको तुलनामा १० देखि २० गुणासम्म सस्तो छन् । जुन काम गर्न अमेरिकाको प्रविधिमा ठूलो रकम खर्चनुपर्छ, त्यही काम चिनियाँ प्रविधिले त्यसको २० भागको एक भाग मूल्यमा गरिदिन्छ । व्यवसाय र सर्वसाधारणका लागि यो एक ठूलो आकर्षण बनेको छ ।

दोस्रो, अमेरिकाका एआई मोडलहरू प्रायः क्लोज्ड (बन्द) स्वरूपका हुन्छन् । प्रयोगकर्ताले पैसा तिरेर चलाउन त पाउँछन्, तर त्यसको भित्री संरचना हेर्न वा परिवर्तन गर्न पाउँदैनन् । तर, चिनियाँ मोडलहरू ओपन सोर्स छन् । यसको अर्थ जोसुकैले यसलाई डाउनलोड गर्न, निःशुल्क चलाउन र आफ्नो आवश्यकताअनुसार परिमार्जन गरी आफ्नै नयाँ एआई विकास गर्न सक्छन् । सस्तो र खुला प्रविधि सधैं धेरैको रोजाइमा पर्छ ।

एआईको एउटा खास विशेषता छ । यसलाई जति धेरै प्रयोग गरिन्छ, यो त्यति नै शक्तिशाली बन्दै जान्छ । प्रत्येक प्रयोगले एआईलाई नयाँ डेटा (तथ्यांक) दिन्छ । डेटा नै एआईको खुराक हो । जति धेरै डेटा प्राप्त हुन्छ, एआई त्यति नै बुद्धिमान् हुँदै जान्छ ।

चीनमा प्रयोगकर्ताको संख्या धेरै भएकाले त्यहाँका मोडलहरूले तीव्र गतिमा डेटा प्राप्त गरिरहेका छन् जसले गर्दा चिनियाँ एआई झन्–झन् स्मार्ट बन्दै गएको छ । यो हिउँको डल्लो जस्तै हो जो गुड्दै जाँदा झन् ठूलो र तीव्र बन्दै जान्छ ।

यो सम्पूर्ण चक्रलाई घुमाउने मुख्य शक्ति भनेको सस्तो ऊर्जा हो । एआई सञ्चालन गर्न ठूलो मात्रामा बिजुली आवश्यक पर्छ । ऊर्जा सस्तो छ भने मात्र एआई सस्तो हुन सक्छ । चीन अहिले विश्वमै सबैभन्दा बढी बिजुली उत्पादन गर्ने देश हो । उसले ऊर्जाको क्षेत्रमा पहिल्यै जीत हासिल गरिसकेकाले नै आज विश्वकै सबैभन्दा सस्तो एआई प्रदान गर्न सफल भएको हो ।

अहिलेको अवस्थालाई हेर्दा अमेरिकाले विश्वकै उत्कृष्ट मोडलको चर्चा चलाइरहेको छ तर चीनले वास्तविक मैदान, प्रयोगकर्ता र भविष्यको आधार मानिने डेटा जितिरहेको छ । हेडलाइनहरू अस्थायी हुन्छन् तर डेटा स्थायी हुन्छ ।

वास्तवमा यो केवल एआईको दौड मात्र होइन, यो ऊर्जाको दौड हो । जसले ऊर्जा जित्छ, उसले सस्तो एआई जित्छ । जसले सस्तो एआई जित्छ, उसले प्रयोगकर्ता जित्छ । जसले प्रयोगकर्ता जित्छ, उसले डेटा जित्छ । र अन्त्यमा जसले डेटा जित्छ, उसले नै भविष्यको विश्व जित्छ ।

चीनले यस खेलको सुरुवात अन्तिम मोडलबाट नभई सबैभन्दा पहिलो कडी अर्थात् ऊर्जाबाट गरेको देखिन्छ ।