अमेरिका–इरान युद्धविरामको टुंगो नभएपछि तेलको भाउ बढ्यो, सेयर बजारमा गिरावट

एजेन्सी । अमेरिका र इरानबीचको युद्धविराम कायम नरहन सक्ने चिन्ता बजारमा बढ्दै गएपछि र हर्मुज जलयोजकमा तनाव चर्किएपछि सोमबार तेलको मूल्यमा वृद्धि भएको छ भने विश्वव्यापी सेयर बजारमा गिरावट आएको छ ।

ब्रेन्ट क्रुड फ्युचर्स करिब ५ प्रतिशतले बढेर प्रति ब्यारल ९४.९२ डलर पुगेको छ । एसियाली सेयर बजारले जोखिमलाई बेवास्ता गर्दै सुधार देखाए पनि, सोमबार एमएससीआईको विश्व सेयर सूचकांक करिब ०.२६ प्रतिशतले घट्यो भने युरोपको क्षेत्रीय स्टोक्स ६०० १.१ प्रतिशतले ओरालो लाग्यो । डब्ल्यूटीआई ५०० फ्युचर्स पनि ०.५४ प्रतिशतले न्यून रह्यो ।

आफ्नो नाकाबन्दी तोड्न खोज्ने इरानी मालवाहक जहाजलाई नियन्त्रणमा लिएको अमेरिकाले बताएपछि र इरानले त्यसको प्रतिशोध लिने चेतावनी दिएपछि सोमबार युद्धविराम भंग हुन सक्ने चिन्ता झन् बढेको हो ।

अमेरिकाले इरानी बन्दरगाहहरूमा नाकाबन्दी जारी राखेको छ भने इरानले हर्मुज जलयोजक भएर जाने सामुद्रिक यातायातमा आफ्नो नाकाबन्दी हटाएर पुनः लागू गरेको छ ।

ढुवानी तथ्यांक अनुसार, सोमबार उक्त जलयोजक भएर हुने यातायात ठप्प जस्तै रह्यो जहाँ १२ घण्टाको अवधिमा मात्र तीनवटा जहाजले पार गरेका थिए । केप्लरको तथ्यांकले शनिबार भने पेट्रोलियम उत्पादन, धातु, ग्यास र मल बोकेका २० भन्दा बढी जहाजहरूले यो मार्ग पार गरेको देखाएको छ । यो मार्च १ पछिको सबैभन्दा व्यस्त दिन थियो ।

इन्भेस्टेककी अर्थशास्त्री सान्ड्रा हर्सफिल्डका अनुसार, ‘बजारले कुनै न कुनै परिणामको संकेत दिने हरेक समाचारलाई पक्रन खोज्छ जसले गर्दा ठूलो उतारचढाव आइरहेको छ । तर, यो अझै पनि अत्यन्तै अनिश्चित र अस्थिर अवस्था हो ।’

बजारमा गिरावट आए पनि शुक्रबारको सुधार (जब इरानले हर्मुज जलडमरूमध्य खोल्ने बताएको थियो) पूर्ण रूपमा नहराएको उनले भनिन् । यसले बजारमा अझै केही सकारात्मक भावना बाँकी रहेको संकेत गर्छ ।

यसैबीच, अमेरिका र इरानबीचको थप वार्ताको सम्भावना अनिश्चित देखिएको छ ।

हाग्र्रिभ्स ल्यान्सडाउनका सेयर अनुसन्धान प्रमुख डेरेन नाथनले एक टिपोटमा लेखेका छन्, ‘यो गतिरोध समाधानको बाटोमा एउटा मोड मात्र हो कि होइन भन्ने कुरा हेर्न बाँकी छ तर बजारमा थप उतारचढाव आउने सम्भावना बढी देखिन्छ ।’

इरानको राज्य समाचार एजेन्सीले आइतबार रिपोर्ट गरे अनुसार इरानले अमेरिकासँगको नयाँ शान्ति वार्तालाई अस्वीकार गरेको छ । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले पाकिस्तानमा वार्ताका लागि दूत पठाउने र इरानले आफ्ना शर्तहरू नमानेमा नयाँ आक्रमण गर्ने बताएको केही घण्टापछि इरानको यस्तो प्रतिक्रिया आएको हो ।

इन्भेस्टेककी हर्सफिल्ड भन्छिन्, ‘हामीले जहिले पनि यो प्रक्रिया सिधा र सहज हुनुको साटो उतारचढावपूर्ण हुनेछ भन्ने ठानेका थियौं ।’

शुक्रबार सुधारिएका ऋणपत्रहरू सोमबार फेरि घटेका छन् । १० वर्षे अमेरिकी ट्रेजरीको प्रतिफल २.४ बेसिस पोइन्टले बढेर ४.२६७८ प्रतिशत पुगेको छ भने जर्मन १० वर्षे सरकारी ऋणपत्रको प्रतिफल २.९ बेसिस पोइन्टले बढेर २.९९४७ प्रतिशत पुगेको छ ।

विगत दुई हप्तादेखि कमजोर रहेको डलर अहिले स्थिर देखिएको छ जुन प्रति युरो १.१७७३ डलरमा कारोबार भइरहेको छ ।

वाल स्ट्रिटका सूचकांकहरूले शुक्रबार ऐतिहासिक उचाइ छोएका थिए जसलाई पहिलो त्रैमासिकको बलियो आम्दानीको अपेक्षाले टेवा दिएको थियो ।

यस साता बेलायती मुद्रास्फीति तथ्यांक, अमेरिकी खुद्रा बिक्री र युरोपेली पर्चेजिङ म्यानेजर्स इन्डेक्सका तथ्यांकहरू पनि सार्वजनिक हुनेछन् तर बजारको मुख्य ध्यान खाडी क्षेत्रको जहाज ढुवानीमा नै रहनेछ ।

बीएनवाईका बजार म्याक्रो स्ट्राटेजी प्रमुख बब सेभेजका अनुसार, ‘भूराजनीतिक जोखिमको मुख्य मापदण्ड अब एउटै बिन्दुमा सीमित भएको छः हर्मुज जलडमरूमध्य पार गर्ने जहाजहरूको संख्या ।’

उनले थपे, ‘शान्तिवार्ता महत्त्वपूर्ण छ तर बजारको तत्कालको ध्यान तेल र अन्य आपूर्ति अभावले निम्त्याउने मुद्रास्फीतिमा केन्द्रित छ ।’