ग्यास फिल्डमा आक्रमण प्रत्याक्रमणपछि थप खतरनाक मोडमा पुग्यो इरान युद्ध

एजेन्सी । इरानको दक्षिण पार्स ग्यास क्षेत्रमा भएको आक्रमणपछि युद्ध स्पष्ट रूपमा ऊर्जा पूर्वाधार केन्द्रित चरणमा प्रवेश गरेको छ ।

यस आक्रमणले इरानको ग्यास उत्पादनमा अवरोध पुर्याएको छ र विशुद्ध सैन्य सम्पत्तिहरू भन्दा पनि देशको आर्थिक मेरुदण्डलाई लक्षित गर्नेतर्फको परिवर्तनलाई संकेत गरेको छ ।

इरानले पर्सियाली खाडी क्षेत्रभरि आफ्नो प्रतिशोधात्मक कारबाही विस्तार गरेर यसको जवाफ दिएको छ । कतारको रास लफान जस्ता प्रमुख सुविधाहरू लगायत ऊर्जा र औद्योगिक पूर्वाधारहरूमा भएका आक्रमणहरूले ऊर्जा टकरावलाई क्षेत्रीयकरण गर्ने र ऊर्जा बजारमा अतिरिक्त दबाब सिर्जना गरी यसको प्रभावलाई विश्वव्यापी बनाउने नियोजित रणनीतिको संकेत गर्छन् ।

यो परिवर्तन इरानी रणनीतिक सोचमा पनि प्रतिबिम्बित भएको छ । समानुपातिक प्रतिक्रियाहरूको सट्टा तेहरानले आफ्ना विरोधीहरूले तोकेको सीमाभन्दा माथि गएर तनाव बढाउने नयाँ रणनीति अन्तर्गत काम गरिरहेको देखिन्छ । विगतमा संयम अपनाउँदा भएका कमजोरीहरूलाई सुधार्नु यसको उद्देश्य हो ।

यसै समयमा अमेरिकाको प्रत्यक्ष हस्तक्षेपको जोखिम बढ्दै गएको छ । वाशिङटनमा भएका हालैका छलफलमा इरानको संवर्धित युरेनियम भण्डारलाई लक्षित गर्ने वा खार्ग टापु जस्ता रणनीतिक स्थानहरू कब्जा गर्ने विशेष अप्रेशन फोर्सहरू संलग्न परिदृश्यहरू समावेश गरिएको बताइएको छ यद्यपि ठूलो स्तरको स्थल अपरेसनहरू भने अझै अनिश्चित छन् ।

इरानले यस्ता परिदृश्यको सामना गर्न आफू तयार रहेको संकेत दिएको छ । इरानको दक्षिणी क्षेत्रहरूमा आईआरजीसीको विशेष कमान्डो बलको परिचालन र यसका सार्वजनिक सन्देशहरूले स्थलगत मुठभेडका लागि तयारीमा जोड दिएका छन् जबकि केही इरानी विश्लेषकहरूले त सीमित अमेरिकी स्थल उपस्थितिलाई प्रत्यक्ष आक्रमणको जोखिममा पारेर रणनीतिक फाइदामा बदल्न सकिने तर्क समेत गरेका छन् ।

इजरायली अपरेसनहरू नेतृत्वलाई लक्षित गर्ने आक्रमणहरूमा केन्द्रित भइरहेका छन् । पछिल्लो घटना गुप्तचर मन्त्री इस्माइल खातिबको हो जसको इजरायली आक्रमणमा मृत्यु भएको इरानी सरकारले पुष्टि गरेको छ ।

यसै समयमा इजरायली आक्रमणहरू भौगोलिक रूपमा विस्तार भइरहेका छन् । उत्तरी प्रान्तहरू गिलान र मजान्दरानमा भएका आक्रमणहरूले लक्ष्यको दायरा फराकिलो हुँदै गएको संकेत गर्छन् ।

इजरायल विरुद्ध इरानको मिसाइल अभियान निरन्तर थकाउने शैलीमा जारी छ । क्लस्टर हतियारहरूको प्रयोग सहितका साना तर बारम्बार गरिने आक्रमणहरूले मनोवैज्ञानिक दबाब कायम राख्ने र बिस्तारै इजरायली वायु रक्षा प्रणालीलाई कमजोर बनाउने लक्ष्य राखेको देखिन्छ ।

हिजबुल्लाहको संलग्नता पनि स्थिर गतिमा जारी छ जसले उत्तरी इजरायलमा निरन्तर रकेट र मिसाइल प्रहार गरिरहेको छ । केही प्रतिवेदनहरूले गाजा नजिकका क्षेत्रहरूमा प्रहार गर्न लामो दूरीका मिसाइलहरू प्रयोग गरिएको संकेत गरेका छन् जसको उद्देश्य सम्भवतः त्यहाँ सशस्त्र गतिविधिहरू पुनः सक्रिय पार्नु र इरानी अपरेसनहरूसँग उच्च स्तरको समन्वय रहेको देखाउनु हो ।

इराकमा द्वन्द्व अझ गहिरिँदै गएको छ । पीएमएफ एकाइहरूमाथि अमेरिकी आक्रमण र मिलिसियाहरूको प्रतिशोधात्मक हमलाहरू जारी छन् जबकि दक्षिण पार्स आक्रमणपछि इरानी ग्यास निर्यातमा आएको अवरोधले इराकको बिजुली आपूर्तिमा प्रत्यक्ष असर पारेको छ ।

क्षेत्रीय प्रतिक्रियाहरू स्पष्ट हुँदै गएका छन् तर विभाजित छन् । खाडी राष्ट्रहरूले ऊर्जा पूर्वाधारमा इरानी आक्रमणको निन्दा गरेका छन्, साउदी अरबले कडा प्रतिक्रियाको चेतावनी दिएको छ भने ओमानले तनाव कम गर्नमा जोड दिइरहेको छ ।
यसै समयमा इरानी सैन्य सहचारीहरूलाई निष्काशन गर्ने कतारको निर्णयले तेहरानसँग अपेक्षाकृत स्थिर सम्बन्ध राखेका देशहरूमा पनि बढ्दो चिन्तालाई उजागर गर्छ ।

विश्वव्यापी आर्थिक प्रभावहरू तीव्र हुँदैछन् । दक्षिण पार्स आक्रमण र त्यसपछिका इरानी हमलाहरूपछि तेलको मूल्य प्रति ब्यारल ११० डलरभन्दा माथि पुगेको छ जसले ऊर्जा पूर्वाधारसँग जोडिएको बढ्दो भूराजनीतिक जोखिमलाई झल्काउँछ ।

द्वन्द्वका बावजुद इरानले तेल निर्यात जारी राखेको छ । उच्च मूल्य र मुख्यतया चीनलाई भइरहेको निरन्तर बिक्रीले उल्लेख्य राजस्व संकलन गरिरहेको छ जसले आफ्नो युद्ध प्रयासलाई निरन्तरता दिने तेहरानको क्षमतालाई बलियो बनाएको छ ।

इरानभित्र आन्तरिक सुरक्षाको पाटो केन्द्रीय चासोको विषय बनेको छ । अधिकारीहरूले कथित जासुसीका लागि गिरफ्तारी र मृत्युदण्ड सहितका दमनहरू तीव्र पारेका छन् । साथै, अशान्ति रोक्न आफ्ना समर्थकहरूको बलियो जनपरिचालनलाई कायम राखेका छन् ।

यसै समयमा इरानी अधिकारीहरूले यस युद्धलाई क्षेत्रीय व्यवस्थाको व्यापक रूपान्तरणको रूपमा व्याख्या गरिरहेका छन् । आईआरजीसी र सेना दुवैका भनाइहरूले यस क्षेत्रमा अमेरिकी प्रभाव घट्दै गएको साझा धारणालाई संकेत गर्छन् ।

अर्को उदीयमान मुद्दा इरानको आणविक कार्यक्रम हो । नीतिमा कुनै ठोस परिवर्तनको पुष्टि नभए पनि इरानी अधिकारीहरूका हालैका टिप्पणीले अली खामेनेईले आणविक हतियारमाथि लगाएको लामो समयदेखिको प्रतिबन्धको भविष्यबारे अनिश्चिततालाई उजागर गरेका छन् । इरानी विदेशमन्त्रीले नयाँ सर्वोच्च नेताले यस विषयमा आफ्नो धारणा अझै स्पष्ट नगरेको बताएका छन् ।

समग्रमा द्वन्द्व यस्तो चरणमा प्रवेश गर्दैछ जहाँ पूर्वाधार युद्ध, नेतृत्वलाई लक्षित गर्ने आक्रमण र सम्भावित स्थलगत अपरेसनका परिदृश्यहरू एकअर्कासँग जुध्न थालेका छन् । यसले गर्दा तनाव थप अप्रत्याशित र नियन्त्रण गर्न कठिन बन्दै गएको छ ।